30 Dywizja Piechoty AK

30 Dywizja Piechoty AK (30 DP AK) – wielka jednostka piechoty Armii Krajowej .

Zgodnie z założeniami planu Burza , wyrażonymi w rozkazie z września 1942 , oddziały partyzanckie miały zostać pogrupowane w oparciu o z przed 1 września 1939 Ordre de Bataille WP .

W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych w 1944 powstała 30 Dywizja Piechoty AK (krypt. "Twierdza"), w skład której weszły oddziały partyzanckie Okręgu Polesie :

• Dowództwo
  • dowódca - ppłk Henryk Krajewski ps. "Trzaska"
• 82 Pułk Piechoty AK - mjr. Stanisława Trondowskiego ps. "Grzmot"
• 84 Pułk Piechoty AK

Działania zbrojne

Ogółem skoncentrowało się tam ok. 1 000 partyzantów, w tym oddział UBK AK z obwodu Sokołów Podlaski ppor. Czesława Grądzkiego oraz prawdopodobnie oddział NSZ ppor. F. Malinowskiego ps. "Buksa", który po stoczeniu walki z niemiecką jednostką SS nad Bugiem (zabito 48 Niemców), dołączył się do formującej się dywizji.

W lipcu 1944 operujące w pasie nadbużańskim oddziały 30 Poleskiej DP AK stoczyły wiele walk i potyczek z Niemcami, m.in. rozbiły transporty na trasie Wysokie Litewskie - Drohiczyn , pod Adamowem , Wilanowem, koło stacji kolejowej Nurzec , pod Boratyńcem Lackim i Boratyńcem Ruskim . Następnie weszły w kontakt taktyczny z oddziałami Armii Czerwonej i przez kilka dni walczyły wspólnie.

30 lipca dostały od dowództwa sowieckiego rozkaz przejścia z rejonu Tokar do Orzeszkowa koło Hajnówki . Po rokowaniach, podjęły marsz na południe, w rejon Ruskowa .

4 sierpnia oddziały dywizji przeszły Bug po przęsłach mostu kolejowego obok stacji kolejowej Siemiatycze. Po drodze wyzwoliły szereg miejscowości, m.in. Sarnaki . 30 DP AK podjęła wówczas próbę marszu na odsiecz Powstaniu Warszawskiemu . Marsz zakończył się o jednak 15 sierpnia w okolicy Dębe Wielkie na przedpolach Warszawy, gdzie dywizję otoczyły i rozbroiły oddziały sowieckie. Szeregowych żołnierzy wywieziono na Majdanek koło Lublina , a oficerów do ZSRR .

Bibliografia

• Struktura Organizacyjna Armii Krajowej, Marek Ney-Krwawicz w: Mówią wieki nr 9/1986.
• Światowy Związek Żołnierzy AK pod red. Tadeusza Przyłuckiego: Czas Burzy w 50. rocznice operacji "Burza". Warszawa: Zakład poligraficzny Akcydens, 1994. ISBN 83-90-1777-0-6 .