Afrodyta

Wenus z Milo

Skała Afrodyty na Cyprze. W tym miejscu według legendy narodziła się z piany morskiej Afrodyta

Afrodyta ( gr. Ἀφροδίτη Aphrodítē, łac. Aphrodite, Venus) – w mitologii greckiej bogini miłości, piękna, kwiatów, pożądania i płodności. Najbardziej urodziwa z bogiń antycznych mitów.

Jej rzymską odpowiedniczką była Wenus (Wenera).

Pochodzenie i narodziny

Kwestia jej pochodzenia jest różnie przedstawiana w mitach. Według jednego z nich Afrodyta nie miała rodziców i pewnego dnia wyłoniła się z piany morskiej w pobliżu Cypru . Nieco inaczej przedstawiał to Hezjod , który w Teogonii pisał, że kiedy odcięte sierpem genitalia Uranosa (pokonanego przez Kronosa , gdy roztaczał się nad Gają jak niebo nad ziemią) wpadły do morza w pobliżu Cypru, woda otoczyła je białą pianą, z której następnie wyłoniła się przepiękna Afrodyta. Pływała po morzu w muszli, zatrzymując się u brzegów Kytery , a potem Cypru . Druga z tych wysp stała się jej ulubionym miejscem. Na jej brzegu oczekiwały już na nią Charyty ( Eufrosyne , Aglaja i Talia ), które odtąd zawsze towarzyszyły jej i służyły. Cypr stał się głównym miejscem kultu bogini.

Natomiast w innych mitach opisywana jest jako córka Uranosa i Hemery , zwaną Uranią^{[ potrzebne źródło ]}. Według Homera była córką Zeusa i Diony .

Dalsze losy

Była żoną Hefajstosa , ale epizod z Aresem świadczy, że nie była zbyt wierna (z tego związku zrodzili się Dejmos , Fobos , Harmonia , Eros i Anteros ). Hefajstos ukrył w łożu pułapkę z mocnej, lecz niezauważalnej, metalowej sieci i schwytał w nią Afrodytę z Aresem.

W konkursie piękności między Herą , Ateną i Afrodytą, ta ostatnia obiecała Parysowi Helenę , żonę Menelaosa ze Sparty , za tytuł najpiękniejszej ( jabłko niezgody ), czym przyczyniła się do rozpętania wojny trojańskiej . W wojnie starała się sprzyjać Trojanom .

Atrybuty, przydomki

Jej atrybutami były: rydwan zaprzężony w gołębie, róża , oraz mirt . Czczona była zwłaszcza przez kobiety, które widziały w niej patronkę małżeństwa. Ze względu na jej związek z morzem była czczona przez żeglarzy i w miastach portowych.

Starożytni nadawali Afrodycie różne przydomki: Afrogeneja – zrodzona z piany morskiej, Anadyomene (Ἀναδυομένη) – wynurzająca się z fal morskich, Cypryda (Kipryda) – od Cypru; Afrodyta Acidalia, Cytherea (Κυθήρεια), Despina (Δέσποινα), Kypris (Κύπρις), Epitragidia, Skotia (Σκοτία), Basilis (Βασιλίς), Persephaessa (Περσεφάεσσα), Pandemos (Πάνδημος), Urania, Apatura itp.

Zobacz też

• Afrodyzje – święta obchodzone na cześć bogini.
• Narodziny Wenus

Bibliografia

• Grimal Pierre, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wrocław: Ossolineum, 1987.
• Mała encyklopedia kultury antycznej, Warszawa: PWN, 1966.
• Markowska Wanda, Mity Greków i Rzymian, Warszawa: Iskry, 1973.
• Parandowski Jan, Mitologia, Warszawa: Czytelnik, 1975.