Agatha Christie
| Agatha Christie | |
 |
|
 |
|
| Imiona i nazwisko | Agatha Mary Clarissa Miller Christie |
| Pseudonim | Mary Westmacott |
| Data i miejsce urodzenia | 15 września 1890 Torquay |
| Data i miejsce śmierci | 12 stycznia 1976 Wallingford |
| Narodowość | angielska |
| Język | angielski |
| Gatunki | powieść kryminalna romans (jako Mary Westmacott) |
| Ważne dzieła | Zabójstwo Rogera Ackroyda , Morderstwo w Orient Expressie , Dziesięciu Murzynków |
| Odznaczenia | |
_Ribbon.png&filetimestamp=20080812130818){kind=small} |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Agatha Christie w Wikicytatach |
|
| Strona internetowa | |
Agatha Christie, Lady Mallowan, DBE , a właściwie Agatha Mary Clarissa Miller Christie (znana także jako Dame Agatha Christie), córka Clary i Fredericka Miller, (ur. 15 września 1890 w Torquay , zm. 12 stycznia 1976 w Wallingford ) – angielska autorka powieści kryminalnych .
Agatha Christie jest najbardziej znaną na świecie pisarką kryminałów oraz najlepiej sprzedającą się autorką wszech czasów. Wydano ponad miliard egzemplarzy jej książek w języku angielskim oraz drugi miliard przetłumaczonych na 45 języków obcych. We Francji sprzedano 40 milionów jej książek, podczas gdy zajmującego drugie miejsce Emila Zoli – 22 miliony. Pod pseudonimem Mary Westmacott wydała kilka powieści obyczajowych, które również cieszyły się popularnością.
Christie wydała ponad 90 powieści i sztuk teatralnych. Ich akcja toczyła się głównie w zamkniętych pomieszczeniach, a mordercą mógł być tylko jeden z mieszkańców. Wniosła wiele nowych rozwiązań do tradycyjnej sztuki pisania kryminałów, co zapewniło jej sukces. Niektóre z jej powieści mają zaskakujące i wcześniej niespotykane w kryminałach rozwiązania, np. Zabójstwo Rogera Ackroyda czy Morderstwo w Orient Expressie. Mimo różnych eksperymentów pisarskich, zawsze grała "fair" z czytelnikami dostarczając im wszystkich wskazówek potrzebnych do rozwiązania zagadki. Jej sztuka Pułapka na myszy, wystawiona po raz pierwszy w 1952 roku w Londynie, jest nadal grana po 50 latach i po 20 tys. przedstawień.
Agatha Christie stworzyła słynne postaci literackie dwojga detektywów: ekscentrycznego Belga Herkulesa Poirota oraz starszej pani, detektyw-amator panny Marple . Będąc jeszcze u szczytu kariery napisała dwie powieści z tymi bohaterami z zastrzeżeniem, że mają się ukazać dopiero po jej śmierci (czyli kilkadziesiąt lat później). Miały to być ostatnie zagadki do rozwiązania dla Poirota i Marple. W ostatniej zagadce belgijskiego detektywa zostaje on uśmiercony, bo, jak wytłumaczyła w swoim pamiętniku, zawsze uważała go za nieznośnego. Natomiast panna Marple, której rysy były wzorowane na babce autorki, po rozwiązaniu tajemnicy Uśpionego morderstwa spokojnie powróciła do swojej wioski.
Większość z jej powieści i opowiadań zostało sfilmowanych, niektóre wiele razy (Morderstwo w Orient Expressie, Śmierć na Nilu czy 4.50 z Paddington). Na ich podstawie powstały także seriale telewizyjne i słuchowiska radiowe .
Jej pierwsze, nieszczęśliwe małżeństwo z lotnikiem Archibaldem Christiem zakończyło się rozwodem w 1928. Z tego związku pochodzi jej córka Rosalind. W czasie I wojny światowej pracowała w szpitalu oraz jako technik farmaceutyczny , stąd też jej dobra znajomość trucizn , którą wykorzystała w swoich książkach. W grudniu 1926 pisarka zaginęła na 11 dni, co wywołało poruszenie w prasie. Do tej pory trudno powiedzieć, czy wynikało to z załamania psychicznego, czy może była to po prostu chwytliwa reklama. W 1930 wyszła ponownie za mąż za archeologa Maxa Mallowana , z którym podróżowała do wykopalisk na Bliskim Wschodzie . Region ten został później tłem kilku jej powieści. Inne toczą się w Torquay , w regionie Devon , gdzie się urodziła. W 1971 roku otrzymała Order Imperium Brytyjskiego .
Spis treści |
[ edytuj ] Klub Detektywów
W 1920 Agatha Christie przyłączyła się do Klubu Detektywów , który zrzeszał (i zrzesza nadal, funkcjonuje bowiem do dzisiaj) autorów kryminałów. Do klubu należeli m.in. Dorothy L. Sayers i G. K. Chesterton .
W 1931 wspólnie z innymi członkami organizacji Christie napisała powieść The Floating Admiral. Pisarka na krótko została wyrzucona z klubu, ponieważ sprzeciwiła się zasadom zebranym przez członka klubu Ronalda Knoksa w latach 1920. i obowiązującym twórców kryminałów. Jedną z zasad była reguła ratio, która wykluczała ingerencję sił nadprzyrodzonych w powieściową akcję. Niedozwolone było również utożsamianie mordercy z detektywem lub narratorem. W 1958 pisarka Dorothy L. Sayers (autorka m.in. Klub Bellona ) złożyła dymisję i Agatha Christie przejęła jej obowiązki, jako prezesa Klubu Detektywów, jednak z jednym zastrzeżeniem – Christie nie zamierzała wygłaszać przemówień, które były elementem tajemniczego i snobistycznego rytuału praktykowanego przez członków klubu.
[ edytuj ] Rodzina
- rodzice: Clara z domu Boehmer i Frederick Alvah Miller
- rodzeństwo: siostra Madge, brat Monty
- pierwszy mąż: Archibald Christie (ślub – 24 grudnia 1914, rozwód – 1928)
- córka: Rosalind (ur. – 5 sierpnia 1919, zm. – 28 października 2004)
- wnuk: Mathew
- córka: Rosalind (ur. – 5 sierpnia 1919, zm. – 28 października 2004)
- drugi mąż: Max Mallowan (ślub – 11 września 1930 w Edynburgu )
[ edytuj ] Dzieła
[ edytuj ] Powieści kryminalne
| Data | Tytuł | Tytuł oryginalny | Postać | Uwagi | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1920 | " Tajemnicza historia w Styles " | The Mysterious Affair at Styles | Herkules Poirot | jej pierwsza książka detektywistyczna | |
| 1922 | " Tajemniczy przeciwnik " | The Secret Adversary | Tommy i Tuppence | po raz pierwszy Tommy i Tuppence , mniej znana para detektywów | |
| 1923 | " Morderstwo na polu golfowym " | Murder on the Links | Herkules Poirot | ||
| 1924 | " Mężczyzna w brązowym garniturze " | The Man in the Brown Suit lub Mystery of the Mill House | Anna Beddingfeld | ||
| 1925 | " Tajemnica rezydencji Chimneys " | The Secret of Chimneys | |||
| 1926 | " Zabójstwo Rogera Ackroyda " | The Murder of Roger Ackroyd | Herkules Poirot | ||
| 1927 | " Wielka czwórka " | The Big Four | Herkules Poirot | ||
| 1928 | " Tajemnica Błękitnego Expressu " | The Mystery of the Blue Train | Herkules Poirot | ||
| 1929 | " Tajemnica siedmiu zegarów " | The Seven Dials Mystery | |||
| 1930 | " Morderstwo na plebanii " | The Murder at the Vicarage | Panna Marple | pierwsza zagadka panny Jane Marple | |
| 1931 | " Tajemnica Sittaford " | The Sittaford Mystery lub The Murder at Hazelmoor | |||
| 1932 | " Samotny Dom " | Peril at End House | Herkules Poirot | ||
| 1933 | " Śmierć lorda Edgware'a " | Lord Edgware dies lub Thirteen At Dinner | Herkules Poirot | ||
| 1934 | " Morderstwo w Orient Expressie " | Murder on the Orient Express lub The Murder on the Calais Coach | Herkules Poirot | ||
| 1934 | " Tragedia w trzech aktach " | Three Act Tragedy | Herkules Poirot | ||
| 1935 | " Śmierć w chmurach " | Death in the Clouds lub Death in the Air | Herkules Poirot | ||
| 1935 | " Dlaczego nie Evans ?" | Why didn't they ask Evans lub The Boomerang Clue | Bobby Jones i Frankie Derwent | ||
| 1936 | " A.B.C. " | The ABC Murders | Herkules Poirot | ||
| 1936 | " Morderstwo w Mezopotamii " | Murder in Mesopotamia | Herkules Poirot | ||
| 1936 | " Karty na stół " | Cards on the Table | Herkules Poirot | ||
| 1937 | " Śmierć na Nilu " | Death on the Nile | Herkules Poirot | ||
| 1937 | " Niemy świadek " | Dumb Witness lub Poirot Loses a Client | Herkules Poirot | ||
| 1938 | " Rendez-vous ze śmiercią " | Appointment with Death | Herkules Poirot | ||
| 1939 | " Dziesięciu małych Murzynków " | Ten Little Niggers znana też jako And Then There Were None, Ten Little Indians | Na prośbę wnuka autorki zmienione na "Dziesięciu małych żołnierzyków" Trzeci tytuł: "I nie było już nikogo" | ||
| 1939 | " Morderstwo to nic trudnego " | Murder is Easy lub Easy to Kill | |||
| 1939 | " Boże Narodzenie Herkulesa Poirot " lub "Morderstwo w Boże Narodzenie" | Hercule Poirot's Christmas lub A Holiday for Murder | Herkules Poirot | ||
| 1940 | " Zerwane zaręczyny " | Sad Cypress | Herkules Poirot | ||
| 1941 | " Zło, które żyje pod słońcem " lub " Zło czai się wszędzie " | Evil under the Sun | Herkules Poirot | ||
| 1941 | " N czy M? " | N or M | Tommy i Tuppence | ||
| 1941 | " Pierwsze, drugie... zapnij mi obuwie " | One, Two, Buckle my Shoe | Herkules Poirot | ||
| 1942 | " Noc w bibliotece " | The Body in the Library | Panna Marple | ||
| 1942 | " Pięć małych świnek " | Five little pigs lub Murder in Retrospect | Herkules Poirot | ||
| 1942 | " Zatrute pióro " | The Moving Finger | Panna Marple | ||
| 1944 | " Godzina zero " | Towards Zero | |||
| 1944 (1945) | " Rosemary znaczy pamięć " | Sparkling Cyanide lub Remembered Death | |||
| 1945 | " Zakończeniem jest śmierć " | Death comes as the End | |||
| 1946 | " Niedziela na wsi " | The Hollow | Herkules Poirot | ||
| 1948 | " Pora przypływu " | There is a Tide, także znana jako Taken at the Flood | Herkules Poirot | ||
| 1949 | " Dom zbrodni " | Crooked House | |||
| 1950 | " Morderstwo odbędzie się... " | A Murder is Announced | Panna Marple | ||
| 1951 | " Spotkanie w Bagdadzie " | They came to Baghdad | |||
| 1952 | " Pani McGinty nie żyje " | Mrs McGinty's dead | Herkules Poirot | ||
| 1952 | " Strzały w Stonygates " | They Do It With Mirrors lub Murder with Mirrors | Panna Marple | ||
| 1953 | " Kieszeń pełna żyta " | A Pocketful of Rye | Panna Marple | ||
| 1953 | " Po pogrzebie " | After the Funeral lub Funerals Are Fatal | Herkules Poirot | ||
| 1955 | " Entliczek pentliczek " | Hickory Dickory Dock | Herkules Poirot | ||
| 1955 | " Podróż w nieznane " | Destination Unknown lub So Many Steps to Death | |||
| 1956 | " Zbrodnia na festynie " | Dead Man's Folly | Herkules Poirot | ||
| 1957 | " 4.50 z Paddington " | 4.50 from Paddington lub What Mrs. McGillicuty Saw | Panna Marple | ||
| 1957 | " Próba niewinności " | Ordeal by Innocence | |||
| 1959 | " Kot wśród gołębi " | Cat Among the Pigeons | Herkules Poirot | ||
| 1961 | " Tajemnica Bladego Konia " | The Pale Horse | |||
| 1962 | " Zwierciadło pęka w odłamków stos " | The Mirror Crack'd from Side to Side | Panna Marple | ||
| 1963 | " Przyjdź i zgiń " | The Clocks | Herkules Poirot | ||
| 1964 | " Karaibska tajemnica " | A Caribbean Mystery | Panna Marple | ||
| 1965 | " Hotel Bertram " | At Bertram's Hotel | Panna Marple | ||
| 1966 | " Trzecia lokatorka " | Third Girl | Herkules Poirot | ||
| 1967 | " Noc i ciemność " | Endless Night | |||
| 1968 | " Dom nad kanałem " | By the Pricking of my Thumbs | Tommy i Tuppence | ||
| 1969 | " Wigilia Wszystkich Świętych " | Hallowe'en Party | Herkules Poirot | ||
| 1970 | " Pasażer do Frankfurtu " | Passenger to Frankfurt | |||
| 1971 | " Nemezis " | Nemesis | Panna Marple | ||
| 1972 | " Słonie mają dobrą pamięć " | Elephants can remember | Herkules Poirot | ||
| 1973 | " Tajemnica Wawrzynów " | Postern of Fate | Tommy i Tuppence | ||
| 1975 | " Kurtyna " | Curtain | Herkules Poirot | ||
| 1976 | " Uśpione morderstwo " | Sleeping Murder | Panna Marple |
[ edytuj ] Zbiory opowiadań
W przeciwieństwie do powieści, zbiory opowiadań kryminalnych autorki dzieli się powszechnie na dwie główne grupy: wydane w Wielkiej Brytanii (w sumie 14) oraz Stanach Zjednoczonych (15). Z 21 najpopularniejszych tytułów, tylko 7, biorąc pod uwagę dobór i liczbę utworów, ukazało się w obu krajach w niezmienionej formie.
Polskie wydania książek Agathy Christie opierają się na wydaniach brytyjskich. Wyjątek stanowi amerykański zbiór "Pułapka na myszy" , który zawiera niewydane dotąd w Wielkiej Brytanii w formie książkowej opowiadanie o tym samym tytule. Z kolei "Bożonarodzeniowa przygoda" (pierwotna, krótsza wersja "Tajemnicy gwiazdkowego puddingu" ) znajdująca się zbiorze "Dopóki starczy światła" jest jedynym, które nigdy nie znalazło się w amerykańskiej kolekcji.
| Data | Tytuł | Tytuł oryginalny | Postać | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| 1924 | " Poirot prowadzi śledztwo " | Poirot Investigates | Herkules Poirot | Wydanie polskie, podobnie jak brytyjskie, zawiera 11 opowiadań (amerykańskie – 14). |
| 1929 | " Śledztwo na cztery ręce " | Partners in Crime | Tommy i Tuppence | |
| 1930 | " Tajemniczy pan Quin " | The Mysterious Mr Quin | Harley Quin | |
| 1932 | " Trzynaście zagadek " | The Thirteen Problems lub The Tuesday Club Murders | Panna Marple | |
| 1933 | " Świadek oskarżenia " | The Hound of Death | niewydana w USA | |
| 1934 | " Parker Pyne na tropie " | Parker Pyne investigates lub Mr. Parker Pyne, Detective | Parker Pyne | |
| 1934 | " Tajemnica lorda Listerdale'a " | The Listerdale Mystery | niewydana w USA | |
| 1937 | " Morderstwo w zaułku " | Murder in the Mews lub Dead Man's Mirror | Herkules Poirot | |
| 1939 | Regatta Mystery and Other Stories | niewydana w Wielkiej Brytanii | ||
| 1947 | " Dwanaście prac Herkulesa " | The Labours of Hercules | Herkules Poirot | |
| 1948 | Witness for the Prosecution and Other Stories | niewydana w Wielkiej Brytanii | ||
| 1950 | " Pułapka na myszy " | Three Blind Mice and Other Stories lub The Mousetrap and Other Stories | Na prośbę autorki tytułowe opowiadanie nie będzie wydane w Wielkiej Brytanii , dopóki wystawiana jest tam sztuka teatralna na jego podstawie (The Mousetrap). | |
| 1951 | The Under Dog and Other Stories | niewydana w Wielkiej Brytanii | ||
| 1960 | " Tajemnica gwiazdkowego puddingu " | The Adventure of the Christmas Pudding | Herkules Poirot | niewydana w USA |
| 1961 | Double Sin and Other Stories | niewydana w Wielkiej Brytanii | ||
| 1971 | The Golden Ball and Other Stories | niewydana w Wielkiej Brytanii | ||
| 1974 | " Wczesne sprawy Poirota " | Poirot's Early Cases | Herkules Poirot |
Pośmiertnie:
| Data | Tytuł | Tytuł oryginalny | Postać | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| 1979 | " Śmiertelna klątwa " | Miss Marple's Final Cases and Two Other Stories | Panna Marple | niewydana w USA |
| 1991 | " Detektywi w służbie miłości " | Problem at Pollensa Bay and Other Stories | Herkules Poirot Parker Pyne | niewydana w USA |
| 1997 | The Harlequin Tea Set and Other Stories | niewydana w Wielkiej Brytanii | ||
| 1997 | " Dopóki starczy światła " | While the Lights Last and Other Stories | niewydana w USA |
[ edytuj ] Sztuki teatralne zaadaptowane na powieści przez Charlesa Osborne'a
| Data | Tytuł | Tytuł oryginalny | Postać | Uwagi |
|---|---|---|---|---|
| 1923 | " Niespodziewany gość " | Unexpected Guest | ||
| 1934 | " Czarna kawa " | Black Coffee | Herkules Poirot | |
| 1954 | " Pajęczyna " | Spider's Web |
Jako współautorka:
- 1931 (The Floating Admiral) razem z G.K. Chestertonem , Dorothy L. Sayers i innymi członkami Detection Club.
[ edytuj ] Romanse napisane pod pseudonimem Mary Westmacott
- 1930 "Chleb olbrzyma" (Giant's Bread)
- 1934 "Niedokończony portret" (Unfinished Portrait)
- 1944 "Samotna wiosną" (Absent in the spring)
- 1947 "Róża i cis" (The Rose and the Yew Tree)
- 1952 "Córka jest córką" (A Daughter's a Daughter)
- 1956 "Brzemię" (The Burden)
[ edytuj ] Bohaterowie powieści Agathy Christie
- Herkules Poirot – belgijski detektyw .
- Jane Marple – staruszka, detektyw-amator.
- Kapitan Arthur Hastings – przyjaciel Poirota.
- Inspektor Japp – policjant , znajomy Poirota.
- Ariadna Oliver – pisarka kryminałów, znajoma Poirota
- Panna Felicity Lemon – wierna sekretarka Herkulesa Poirota.
- Tommy i Tuppence Beresford – para detektywów-amatorów.
- Pułkownik Race – stary przyjaciel Poirota.
- Nadinspektor Battle – policjant ze Scotland Yardu .
- Dolly Bantry – przyjaciółka panny Marple.
- Sir Henry Clithering – przyjaciel panny Marple, emerytowany komisarz policji.
- Vera Rossakoff – rosyjska hrabina.
- Pan Jason Rafiel – staruszek, przyjaciel panny Marple.
- Harley Quin – detektyw "nie z tego świata", patrz: Tajemniczy pan Quin .
- Inspektor Miller – antagonista Herkulesa Poirota.
- Parker Pyne – ekscentryczny detektyw , patrz Parker Pyne na tropie .
- Luke Fitzwilliam – emerytowany policjant, patrz Morderstwo to nic trudnego .
[ edytuj ] Zobacz też
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Strona poświęcona Agathcie Christie i jej twórczości
- Oficjalna angielskojęzyczna strona Agathy Christie
- Polskie forum fanów Agathy Christie
| Sejm: Palikot ukarany naganą | ||
Lider Ruchu Palikota Janusz Palikot został ukarany przez sejmową komisję etyki poselskiej karą nagany za słowa, że szef SLD Leszek Miller "ma krew na rękach" - poinformował szef komisji Franciszek Stefaniuk (PSL).
|
||
| RMF: Rozbito gang Bułgarów, organizujący domy publiczne na Euro 2012 | ||
Policja kryminalna z Bydgoszczy i CBŚ rozbiły gang Bułgarów, który organizował sieć domów publicznych na Euro 2012 w północnej Polsce.
|
||
| Czechy: Wypadek rosyjskiego samolotu wojskowego | ||
W wypadku rosyjskiego wojskowego samolotu An-30 w Czechach rannych zostało - według najnowszych informacji - 19 osób. Podczas podchodzenia do lądowania na lotnisku w Czaslaviu zablokowało się podwozie i maszyna twardo uderzyła w pas.
|
||
| Warszawa: Czołowe zderzenie pociągów, 2 rannych | ||
Prokuratura Rejonowa Warszawa Praga Północ będzie wyjaśniać okoliczności środowego zderzenia dwóch pociągów w stolicy. W wypadku ranne zostały dwie osoby, jedna z nich z obrażeniami ręki trafiła do szpitala. Zmieniono organizację ruchu pociągów.
|
||
| Egipt: Policjant zastrzelony przed lokalem wyborczym | ||
W czasie walk między zwolennikami dwóch kandydatów na prezydenta Egiptu przed lokalem wyborczym w Kairze zastrzelony został policjant. Egipcjanie głosują w pierwszej turze wyborów, które mają wyłonić następcę obalonego w 2011 roku Hosniego Mubaraka.
|
