Agnostycyzm

Thomas Henry Huxley, twórca terminu agnostycyzm

Agnostycyzm ( stgr . ἄγνωστος α- a-, bez + γνώσις gnōsis, wiedzy; od gnostycyzmu ) – pogląd, według którego obecnie niemożliwe jest całkowite poznanie rzeczywistości . Czasami agnostycyzm oznacza tylko niemożliwość dowiedzenia się, czy Bóg lub bogowie istnieją czy też nie. Jednym z pierwszych przejawów agnostycyzmu było „Wiem, że nic nie wiem” Sokratesa . Thomas Henry Huxley wprowadził termin agnostycyzm, wykluczając możliwość poznawczą człowieka na polu „istoty” rzeczy jak i „istoty” związków przyczynowo-skutkowych. Agnostycyzm przybiera różne formy, i tak agnostyk może być ateistą jak i teistą , jak i żadnym z nich.

Ośrodki badawcze czasem zaliczają agnostyków do tej samej grupy co ateistów^[1], co może być mylące^{[ potrzebne źródło ]}.

Bertrand Russell w broszurze "Kto to jest agnostyk?" stwierdził, że chrześcijanie twierdzą, że wiemy, że Bóg jest, a ateiści – że wiemy, że Boga nie ma, natomiast ateiści przyjmuje, że nie ma dostatecznych podstaw, aby potwierdzić istnienie Boga lub mu zaprzeczyć.

[ edytuj ] Etymologia

Słowo "agnostyk" wprowadził Thomas Henry Huxley w 1871 r., aby opisać filozofię, która sprzeciwia się gnostycyzmowi , mając na myśli nie tylko grupę religijną z początku pierwszego tysiąclecia, lecz wszystkie twierdzenia duchowej lub mistycznej wiary^[2].

Przywódcy wczesnego kościoła chrześcijańskiego używali greckiego słowa gnoza (wiedza, poznanie) dla opisania "wiedzy duchowej". Agnostycyzmu nie wolno mylić z religijnymi nurtami przeciwstawnymi doktrynie gnozy i gnostycyzmu; te nurty zwykle nie mają wiele wspólnego z agnostycyzmem. Huxley użył pojęcia w znaczeniu generalnym.

[ edytuj ] Klasyfikacja agnostycyzmu

Agnostycyzm można podzielić na kilka kategorii. Współczesne wersje to:

Silny agnostycyzm – istnienia boga lub bogów nie można udowodnić w żaden sposób i nigdy nie uda się tego udowodnić.
Słaby agnostycyzm – istnienie boga lub bogów jest obecnie niewiadome, lecz może stać się wiadome w przyszłości, dlatego na razie należy wstrzymać się z oceną.
Teizm agnostyczny (również agnostycyzm religijny) – nie wiadomo czy bogowie istnieją, a mimo to nadal w nich wierzy. Agnostycyzm religijny odrzuca jednak wszystkie treści religijne, zawarte w tradycji i świętych księgach uważając, że ich wartość poznawcza jest zbliżona do legend . Według niego, aby coś zbadać, trzeba mieć ścisłą definicję tego, co się bada – dopiero wtedy możliwe jest stworzenie odpowiedniej metody i przyrządu badawczego.
Ateizm agnostyczny – nie wiadomo czy bogowie istnieją i w nich nie wierzy^[3].
Ignostycyzm – pytanie o istnienie boga jest pozbawione sensu, ponieważ nie posiada ono weryfikowalnych (czy testowalnych) skutków i dlatego powinno być zignorowane.

[ edytuj ] Agnostycyzm a poznanie

Agnostycyzm filozoficzny to pogląd odnoszący się do ludzkiego poznania. Głosi on, że ludzkie poznanie jest ograniczone i nie dostarcza wiedzy o rzeczywistości lub nie możemy zweryfikować jej prawdziwości. Jest to pojęcie bardzo bliskie sceptycyzmowi filozoficznemu . Współcześni filozofowie, między innymi Robert Anton Wilson , starali się generalizować pojęcie agnostycyzmu, nie odnosząc go tylko do istnienia boga.

Przypisy

↑ Religie według liczby wiernych
↑ American Heritage Dictionary, 2000, 'agnostic'
↑ Atheism vs. Agnosticism: What's the Difference? Are they Alternatives to Each Other? 2006-09-24

[ edytuj ] Zobacz też

Zobacz hasło agnostycyzm w Wikisłowniku

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
na temat agnostycyzmu

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

[0] Religie według liczby wiernych

[1] American Heritage Dictionary, 2000, 'agnostic'

[2] Atheism vs. Agnosticism: What's the Difference? Are they Alternatives to Each Other? 2006-09-24

[1]

[2]

[3]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia