Anatole France

	Anatole France
Data i miejsce urodzenia	16 kwietnia 1844 , Paryż
Data i miejsce śmierci	12 października 1924 , Saint-Cyr-sur-Loire
Dziedzina sztuki	literatura
	Odznaczenia
	Galeria w Wikimedia Commons
	Cytaty w Wikicytatach

Anatole France, właśc. Jacques Anatole Thibault (ur. 16 kwietnia 1844 w Paryżu , zm. 12 października 1924 w Saint-Cyr-sur-Loire ) – poeta, powieściopisarz i krytyk francuski . Zapalony bibliofil i historyk , przedstawiciel postawy racjonalistycznej oraz sceptycznej . Przez jemu współczesnych porównywany do Voltaire'a i Jean Baptiste Racine'a ^[1].

Jako poeta – przedstawiciel parnasizmu . Autor licznych powieści satyryczno - heroikomicznych wzorowanych na XVII-wiecznych powiastkach filozoficznych i libertyńskich . W swojej twórczości, zarówno literackiej jak i eseistycznej, głośno krytykował konwenanse religijno-obyczajowo-społeczne we Francji przełomu XIX i XX wieku . Laureat Literackiej Nagrody Nobla za rok 1921 . Z uzasadnienia komisji noblowskiej otrzymał ją za błyskotliwe osiągnięcia literackie wyróżniające się wykwintnością stylu, głębokim humanizmem i prawdziwie galijskim temperamentem^[2]. Jeden z członków jury, Erik Axel Karlfeldt , okrzyknął go ostatnim wielkim klasykiem naszych czasów, a być może nawet ostatnim Europejczykiem^[3].

Przez Josepha Conrada (Józefa Korzeniowskiego) nazwany "księciem prozy"^[4] (jego twórczość scharakteryzował jako "najsprawiedliwszą i najbardziej godną uwagi"^[3]). Humanizm France'a wywarł również wpływ na takich pisarzy jak: Marcel Proust , Tomasz Mann , Aldous Huxley ^[5], Jean Paul Sartre czy André Gide .

[ edytuj ] Życie

Anatole France w młodości czytał wiele dzieł literatury starożytnej, pracując jako bibliotekarz, krytyk literacki i lektor rękopisów. Uzyskując w ten sposób wiedzę erudycyjną, wykorzystywał ją do swych dzieł. Był bibliofilem uznającym poglądy Woltera. W okresie sprawy Dreyfusa zaangażował się w jego obronę i zbliżył do francuskiej lewicy. Pod koniec życia został nawet członkiem Francuskiej Partii Komunistycznej .

[ edytuj ] Twórczość

Od 1896 członek Akademii Francuskiej . Początkowo pisał wiersze utrzymane w duchu parnasizmu i klasycyzmu , w 1873 wydając tomik poezji Les poemes dores, jednak bez większego powodzenia.

Pierwsze powodzenie zdobył powieścią "Le crime de Sylvestre Bonnard" ( 1881 ). Pisał głównie powieści, jak "Thaps" ( 1890 ), na tle XVIII. wieku "R-tisserie de la reine Pédauque" ( 1893 , jedno z jego arcydzieł) i jej uzupełnienie "Les opinions de M. Jerome Coignard" ( 1893 ), współczesną powieść psychologiczno-obyczajową "Le lys rouge" ( 1894 ), satyryczną "Histoire contemporaine" ( 1897 - 1900 , 4 t., pełen dowcipu obraz trzeciej republiki), ironizującą całą historię Francji: "Ile des pingouins" ( 1908 ), "Les dieux ont soif" ( 1912 ; na tle rewolucji francuskiej), "La revolte des Anges" ( 1913 ) i inne. Nadto nowele i opowiadania, jak "Balthazar" ( 1889 ), "L'tui de nacre" ( 1892 ), "Crainquebille" ( 1903 ), "Les sept femmes de Barbe-Bleue" ( 1909 ) i i. Autobiograficzne są: "Le livre de mon ami" ( 1885 ), "Le petit Pierre" ( 1918 ), i "La vie en fleur" ( 1922 ), historyczna "Vie de Jeanne d'Arc" ( 1908 ; 2 tomy), aforystyczno-filozoficzny "Le Jardin d'Epicure" ( 1895 ). Felietony zebrane w "La vie littéraire" ( 1888 - 1892 , 4 tomy) i w "Opinions sociales" ( 1902 , 2. tomy). Świetne szkice z literatury francuskiej: "Le génie latin" ( 1917 ).

[ edytuj ] Ocena twórczości

Anatole France miał wielu wrogów ze względu na swój sceptycyzm , socjalizm i pacyfizm . Powszechnie jest uznany za jednego z mistrzów francuskiej prozy. Wydanie zbiorowe ukazywało się od roku 1925 . Literatura o Fransie jest bardzo obfita, sporo pozycji (przeważnie jednak drobniejszych) i po polsku.

W swych utworach przedstawiał problematykę społeczną, związaną z polityką religią i filozofią. Początkowo głównym środkiem wyrazu była u niego inteligentna i wyrafinowana satyra, którą posługiwał się w celu krytyki życia, a postawą pogodny i ironiczny sceptycyzm.

Pod koniec dziewiętnastego wieku w twórczości France'a zaobserwować można radykalizm skierowany ku ideologii socjalizmu. Wyznając poglądy socjalistyczne, wstąpił do Francuskiej Partii Komunistycznej. Na tematy do swoich prac często wybierał historię: początki chrześcijaństwa, rewolucję francuską i czasy współczesne.

W swojej oryginalnej twórczości wykorzystywał motywy baśniowe, groteskowe i satyryczne dla ukazania śmiesznostek dotychczasowych schematów i ludzkich zachowań. Tak było m.in. w powieści Bunt aniołów, w której zrewoltowani przeciw wszechwładzy Boga aniołowie zstępują na ziemię i planują wielką wojnę. Historia ta dała autorowi możliwość do filozoficznych rozważań nad ludzką i boską ułomnością oraz nad schematem rzeczy boskich, wytworzonym przez sztukę.

W utworze Wyspa pingwinów ukazał historię państwa pingwińskiego, będącą niejako karykaturą dziejów Francji.

Twórca, dziś zapomniany, był za życia uznawany za najwybitniejszego prozaika swej epoki.

[ edytuj ] Nagroda Nobla

Anatole France jest laureatem Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1921 .

Z uzasadnienia Komitetu Noblowskiego: "za błyskotliwe osiągnięcia literackie wyróżniające się wykwintnością stylu, głębokim humanizmem i prawdziwie galijskim temperamentem".

[ edytuj ] Polskie tłumaczenia

Dzieła France'a tłumaczyli na język polski: Jadwiga Boelke, W. i J. Dąbrowscy, F. K., St. Godlewski, E. Ligocki, J. Mareschowa, F. Mirandola, H. Niemirowska, St. Popowski, J. Rogoziński, J. Sten, T. Świstakowski, Z. Wróblewska. Ukazał się też "Wybór pism" w przekładzie Jana Stena ( 1904 - 1912 ), 9 t. (nowe wyd. od r. 1931 , ze wstępem Jana Parandowskiego ).

[ edytuj ] Dzieła

Zbiory wierszy:

Poèmes dorés (1873)
Les Noces corinthiennes/Les Noces corinthiennes (1876)

Powieści i opowiadania:

Jokasta (1879, wyd. pol. 1968)
Zbrodnia Sylwestra Bonnard (1881, wyd. pol. 1922, 1931, 1949, 1959, 1983, 1996, 2005)
Les Désirs de Jean Servien (1882)
Zazulka (1883, wyd. pol. 1915, 1981, 1983, 2002)
Nasze dzieci. Opowieści z miasta i ze wsi (1887, wyd. pol. 1922)
Na kwiaty: książeczka dla dzieci (wyd. pol. 1907)
Balthasar (1889), na język polski przetłumaczono opowiadanie Laeta Aecilia
Tais (1890, wyd. pol. 1906, 1922, 1923, 1925, 1927, 1931, 1957)
Kuglarz Najświętszej Panienki i inne nowelki (1892, wyd. pol. 1923)
Gospoda pod Królową Gęsią Nóżką (1892, wyd. pol. 1904, 1923, 1931, 1950, 1966, 1975, 2006)
Gospoda pod Królową Gęsią Nóżką: życie i czyny księdza Hieronima Coingarda (wyd. pol. 1924)
Poglądy księdza Hieronima Coignarda (1893, wyd. pol. 1922, 1958, 1966)
Czerwona lilia (1894, wyd. pol. 1921, 1960)
Ogród Epikura (1895, wyd. pol. 1922)
Le Puits de Sainte Claire (1895), na język polski przetłumaczono jedynie opowiadanie Święty satyr (1922) oraz Tajemnica krwi (1923)
Historia współczesna: (wyd. pol. 1956)
- W cieniu wiązów (1897, wyd. pol. 1909, 1923, 1931, 1949)
- Manekin trzcinowy (1897, wyd. pol. 1909, 1910, 1931, 1949)
- Pierścień z ametystem (1899, wyd. pol. 1910, 1923, 1932, 1949)
- Pan Bergeret w Paryżu (1901, wyd. pol. 1950),
Clio (1900, wyd. pol. 1901)
Nieskazitelni sędziowie i inne opowieści (1902, wyd. pol. 1950)
Historia komiczna (1903, wyd. pol. 1904, 1922, 1962, 1993)
Śpiewak z Kymei (wyd. pol. 1905)
Na białym kamieniu (1905, wyd. pol. 1905, 1955)
Crainquebille (1901, wyd. pol. 1923, 1972, 1975))
Nowele (wyd. pol. 1905)
Wyspa pingwinów (1908, wyd. pol. 1909, 1923, 1931, 1987)
Powiastki Kuby Kręcirożna (1908, wyd. pol. 1926)
Siedem żon Sinobrodego, tudzież inne opowieści cudowne (1909, wyd. pol. 1922)
" Bogowie łakną krwi " (1912, wyd. pol. 1912, 1923, 1931, 1959, 1985)
Bunt aniołów (1914, wyd. pol. 1918, 1922, 1986)
Wiosna życia: powieść (wyd. pol. 1923)

Eseje:

Pamiętnik mego przyjaciela (1885, wyd. pol. 1911, 1935, 1949)
Pierre Nozière (1899)
Piotruś (1918, wyd. pol. 1920)
La Vie en fleur (1922)

Sztuki teatralne:

Au petit bonheur (1898)
Crainquebille (1903)
Komedia o człowieku który zaślubił niemowę (1908, wyd. pol. 1912, 1922)
Le Mannequin d'osier (1928)

Prace historyczne:

Vie de Jeanne d'Arc (1908)

Krytyka literacka:

Alfred de Vigny (1869)
Le Château de Vaux-le-Vicomte (1888)
Le Génie latin (1913)

Krytyka społeczna:

Opinions sociales (1902)
Le Parti noir (1904)
Kościół i Rzeczpospolita (1904, wyd. pol. 1907, 1911, 1959, 2009)
Wybór pism (wyd. pol. 1904)
Vers les temps meilleurs (1906)
Pisma krytyczne (wyd. pol. 1907)
Sur la voie glorieuse (1915)
Trente ans de vie sociale; tom I, 1897-1904 (1949), tom II, 1905-1908 (1953), z komentarzem Claude'a Aveline'a ; tom III, 1909-1914 (1964) i tom IV, 1915-1924 (1973)
Ironie (wyd. pol. 1925)

[ edytuj ] Zobacz też

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Anatole'a France'a

Przypisy

↑ A. Przybylska, Posłowie do: A. France, Zbrodnia Sylwestra Bonnard, Kraków 2005, str. 146-147
↑ Literacka Nagroda Nobla
↑ ^3,0 ^3,1 Ibid.
↑ J. Conrad, Ze wspomnień, tłum. A. Zagórska, Warszawa 1987, str. 1888
↑ A. Przybylska, Posłowie do: A. France, Zbrodnia Sylwestra Bonnard, Kraków 2005, str. 145

[0] A. Przybylska, Posłowie do: A. France, Zbrodnia Sylwestra Bonnard, Kraków 2005, str. 146-147

[1] Literacka Nagroda Nobla

[autonazwa1-2] 3,0 ^3,1 Ibid.

[3] J. Conrad, Ze wspomnień, tłum. A. Zagórska, Warszawa 1987, str. 1888

[4] A. Przybylska, Posłowie do: A. France, Zbrodnia Sylwestra Bonnard, Kraków 2005, str. 145

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia