Anna Walentynowicz
| Anna Walentynowicz | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 15 sierpnia 1929 Równe |
| Imię i nazwisko przy narodzeniu | Anna Lubczyk |
| Data i miejsce śmierci | 10 kwietnia 2010 Smoleńsk |
| Przyczyna śmierci | katastrofa polskiego Tu-154 w Smoleńsku |
| Miejsce spoczynku | cmentarz Srebrzysko |
| Zawód | operator suwnicy |
| Pracodawca | Stocznia Gdańska |
| Rodzice | Jan Lubczyk, Aleksandra Lubczyk |
| Małżeństwo | Kazimierz Walentynowicz |
| Dzieci | Janusz Walentynowicz |
| Odznaczenia | |
  Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone) |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
 Anna Walentynowicz w Wikicytatach |
|
Anna Walentynowicz, z domu Lubczyk [1] (ur. 15 sierpnia 1929 w Równem , zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku ) – działaczka Wolnych Związków Zawodowych , współzałożycielka NSZZ "Solidarność" . Dama najwyższych odznaczeń państwowych Polski – Orderu Orła Białego oraz Stanów Zjednoczonych – Medalu Wolności .
Spis treści |
[ edytuj ] Życiorys
Anna Walentynowicz urodziła się 15 sierpnia 1929 w Równem na rubieżach II Rzeczypospolitej jako córka Jana i Aleksandry Lubczyków [2] . W dzieciństwie ukończyła cztery klasy szkoły powszechnej . Sierotą została wcześnie, mając dziesięć lat. Przygarnięta przez obcych ludzi, w 1941 r. znalazła się pod Warszawą. Stąd przeniosła się później w okolice Gdańska , gdzie pracowała w gospodarstwie rolnym. Potem zatrudniła się w piekarni, a następnie w fabryce margaryny [3] .
W listopadzie 1950 Anna Walentynowicz zapisała się na kurs spawacza i trafiła do Stoczni Gdańskiej . Szybko stała się przodowniczką pracy . Wyrabiała 270% normy. Jej zdjęcia trafiały do gazet. W nagrodę, jako członkini komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej , wysłana została w sierpniu 1951 na zjazd młodzieży do Berlina [4] . Jednakże wkrótce potem oddała legitymację ZMP i wstąpiła do Ligi Kobiet . Jako działaczka tej organizacji zaczęła zabiegać o prawa pracowników. Wtedy zaczęły się jej kłopoty z Urzędem Bezpieczeństwa . We wrześniu 1952 urodziła syna Janusza [4] [5] . Postanowiła jednakże nie wychodzić za mąż za ojca dziecka [4] .
Z czasem ciężka praca spawacza zrujnowała jej zdrowie. Zrezygnowała jednak z możliwości uzyskania świadczenia rentowego i przekwalifikowała się na suwnicową .
W 1968, gdy domagała się wyjaśnienia defraudacji pieniędzy z funduszu zapomogowego, podjęto pierwszą, nieudaną, próbę wyrzucenia jej z pracy. W obronie koleżanki stanęła cała załoga wydziału W-3, gdzie pracowała.
Podczas robotniczego protestu w grudniu 1970 Walentynowicz przygotowywała strajkującym posiłki. W styczniu 1971 wybrano ją na delegatkę na spotkanie z Edwardem Gierkiem . W 1978 została jedną ze współzałożycielek Wolnych Związków Zawodowych . Działała jawnie. Jej mieszkanie było punktem kontaktowym WZZ. To sprowadziło na nią dotkliwsze szykany ze strony Służby Bezpieczeństwa: zatrzymania na 48 godzin, rewizje, groźby zwolnienia z pracy.
8 sierpnia 1980 [3] , pięć miesięcy przed osiągnięciem wieku emerytalnego, Annę Walentynowicz dyscyplinarnie zwolniono z pracy. Decyzja dyrekcji wywołała 14 sierpnia strajk, w czasie którego powstał NSZZ Solidarność . Pierwszym postulatem protestujących robotników było przywrócenie Walentynowicz do pracy. Władza uległa ich żądaniom i wkrótce przywróciła ją do pracy.
W 1981 podczas spotkania z robotnikami w Radomiu dwóch funkcjonariuszy SB we współpracy z TW "Karol" miało podjąć próbę otrucia Walentynowicz za pomocą leku – furosemidu . W 2009 IPN postawił im zarzuty [6] . W sierpniu 2010 warszawski pion śledczy IPN-u skierował sprawę przeciwko Tadeuszowi G., Markowi K. i Wiesławowi S. do Sądu Okręgowego w Radomiu [7] .
W stanie wojennym internowana , po rozbiciu siłą strajku w Stoczni Gdańskiej. 9 marca 1983 Anna Walentynowicz stanęła przed sądem w Grudziądzu oskarżona o organizowanie strajku w grudniu 1981 r. Na rozprawę przyjechał Lech Wałęsa . Walentynowicz skazano na 1, 5 roku więzienia w zawieszeniu.
Do więzienia trafiła 4 grudnia 1983 za udział w próbie wmurowania tablicy upamiętniającej górników kopalni "Wujek" . Z więzienia w Lublińcu zwolniono ją w kwietniu następnego roku. 5 kwietnia 1984 ze względu na zły stan zdrowia oskarżonych, sąd w Katowicach na czas nieokreślony odroczył proces Anny Walentynowicz i Ewy Tomaszewskiej aresztowanych pod zarzutem zorganizowania manifestacji w grudniu 1983 r. pod krzyżem przy kopalni "Wujek".
Była inicjatorką protestu głodowego po zabójstwie ks. Jerzego Popiełuszki , przeprowadzonego od 18 lutego 1985 do 31 sierpnia 1986 w krakowskiej parafii ks. Adolfa Chojnackiego . W latach 80. krytykowała ówczesne kierownictwo związku skupione wokół Wałęsy. Istotą sporu stało się oskarżenie Lecha Wałęsy o współpracę z SB i sprzeciw Walentynowicz wobec polityki prowadzącej do Okrągłego Stołu , określanej przez nią jako "ugodowa". Pozostawała w kontakcie ze środowiskiem Andrzeja Gwiazdy . Z tego też względu po 1989 nie utożsamiała się z polityką rządzących partii postsolidarnościowych. W wyborach parlamentarnych w 1993 bez powodzenia kandydowała do Sejmu z listy komitetu "Poza Układem" (otrzymała 1431 głosów). W 1995 w formie listu otwartego zwróciła się z szeregiem krytycznych pytań do Lecha Wałęsy [8] .
W 2000 odmówiła przyjęcia tytułu honorowego obywatela Gdańska . Będąc w trudnej sytuacji materialnej, w 2003 wystąpiła o 120 tys. złotych odszkodowania za prześladowania w latach 80., choć wcześniej wykluczała taki krok. W lutym 2005 sąd w Gdańsku odmówił przyznania świadczeń ze względu na przedawnienie roszczeń. Po tym Walentynowicz nie zgodziła się przyjąć emerytury specjalnej od premiera Belki . Ostatecznie w kolejnej instancji 22 lutego sąd przyznał jej 70 tys. złotych odszkodowania.
W lipcu 2006 gdański Instytut Pamięci Narodowej ujawnił, że Annę Walentynowicz inwigilowało ponad 100 funkcjonariuszy i tajnych współpracowników Służby Bezpieczeństwa, w 1981 planując jej otrucie.
Zginęła w katastrofie polskiego samolotu Tu-154M w Smoleńsku 10 kwietnia 2010 [9] . 21 kwietnia pochowano ją na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku-Wrzeszczu [10] [11] .
21 października 2010 Rada Miasta Gdyni podjęła uchwałę o nazwaniu skrzyżowania ul. Bosmańskiej i ul. Benisławskiego na Obłużu Rondem Anny Walentynowicz [12] , a 8 kwietnia 2011 na fasadzie budynku przy ul. Grunwaldzkiej 49 w Gdańsku-Wrzeszczu odsłonięto poświęconą jej tablicę pamiątkową [13] .
[ edytuj ] Filmografia
[ edytuj ] Role filmowe
- Człowiek z żelaza ( 1981 ), reż. Andrzeja Wajdy - jako ona sama
[ edytuj ] Filmy dokumentalne
- Anna Walentynowicz, reż. Krzysztof Wojciechowski, 1993
- Anna Walentynowicz, reż. Andrzej Bednarek , 1994
- Prisoners of "Freedom", reż. Laura Quaglia, 2004 (prod. Włochy , Rosja )
- Doceniałam każdy przeżyty dzień, reż. Jędrzej Lipski, Piotr Mielech, 2010
[ edytuj ] Nawiązania
- Postać wzorowaną na Annie Walentynowicz stworzono w filmie Volkera Schlöndorffa Strajk ( 2007 ). Została w nim przedstawiona jako analfabetka , a jej syn jako członek ZOMO [14] , co stanowi elementy fikcyjne dzieła. W odpowiedzi na to adwokat Walentynowicz, Stefan Jaworski , zapowiedział w 2006 roku wejście na drogę prawną w obronie naruszonych dóbr osobistych Anny Walentynowicz [15] , z czego ostatecznie zrezygnowano.
[ edytuj ] Odznaczenia i nagrody
- 13 grudnia 2005 w Waszyngtonie odebrała na rzecz Solidarności od amerykańskiej Fundacji Pamięci Ofiar Komunizmu Medal Wolności Trumana-Reagana. Honorowym przewodniczącym Fundacji jest były prezydent Stanów Zjednoczonych George W. Bush .
- 3 maja 2006 została odznaczona przez Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego Orderem Orła Białego [16] .
- 10 grudnia 2009 otrzymała "za odwagę w występowaniu w obronie podstawowych wartości i prawd nawet wbrew zdaniu i poglądom większości" nagrodę im. Pawła Włodkowica , przyznaną przez Rzecznika Praw Obywatelskich [17] .
- Medal Polonia Mater Nostra Est (1996)
- Krzyż Solidarności Walczącej (2010)
Przypisy
- ↑ Rodziny z Ukrainy przyjadą na pogrzeb , kresy.pl, 17 kwietnia 2010 [dostęp 2011-07-22]
- ↑ Informacje w BIP IPN
- ↑ 3,0 3,1 Cezary Gmyz, Skromna, niepokorna Anna Solidarność , Rzeczpospolita , 15 kwietnia 2010, [dostęp 2010-04-15]
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Ludzie może i nie są źli wysokieobcasy.pl, 19 kwietnia 2010 [dostęp 2011-07-22]
- ↑ Anna Walentynowicz: Ciepło rodzinie dawała w dwójnasób , dziennikbaltycki, 16 kwietnia 2010 [dostęp 2011-07-22]
- ↑ Próbowali otruć legendę Solidarności - staną przed sądem . wiadomosci.wp.pl, 23 sierpnia 2010. [dostęp 2011-07-22].
- ↑ Esbecy oskarżeni o próbę otrucia Walentynowicz . www.deon.pl, 23 sierpnia 2010. [dostęp 2010-08-23].
- ↑ Prezydencie, Polacy żądają odpowiedzi! . lustracja.eu. [dostęp 2010-04-10].
- ↑ Lista pasażerów i załogi samolotu TU-154 . mswia.gov.pl, 10 kwietnia 2010. [dostęp 2010-04-10].
- ↑ Anna Walentynowicz spoczęła na gdańskim cmentarzu . interia.pl, 21 kwietnia 2010. [dostęp 2010-05-02].
- ↑ Anna Walentynowicz spoczęła na gdańskim cmentarzu Srebrzysko . rmf24.pl, 21 kwietnia 2010. [dostęp 2010-05-27].
- ↑ Rondo Anny Walentynowicz w Gdyni . trojmiasto.pl, 21 października 2010. [dostęp 2010-11-21].
- ↑ Tablice ku czci Walentynowicz i Rybickiego . rp.pl, 8 kwietnia 2011. [dostęp 2011-04-29].
- ↑ PAP, Gal: Kontrowersje w dniu premiery "Strajku" . onet.pl, 19 lutego 2007. [dostęp 2010-04-10].
- ↑ Waldemar Żyszkiewicz - Strajk. Makatka z Gdańska , waldemar-zyszkiewicz.pl [dostęp 2011-07-22]
- ↑ M.P. z 2006 r. Nr 46, poz. 481
- ↑ amk: Nagroda RPO dla Walentynowicz . rp.pl, 10 grudnia 2009. [dostęp 2009-12-10].
[ edytuj ] Bibliografia
- Sławomir Cenckiewicz , Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929-2010), Zysk i S-ka, 2010, ISBN 978-83-7506-507-7
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Anna Walentynowicz – apokryf historii
- Sławomir Cenckiewicz , Matka "Solidarności" , rp.pl z 13 sierpnia 2009
- Walczyliśmy o godność i szacunek - Anna Walentynowicz - wywiad dla tv.rp.pl przeprowadzony przez Cezarego Gmyza w sierpniu 2009 [1]
| Merkel spieszy na ratunek niemieckiej rewolucji energetycznej | ||
Realizacja nowej niemieckiej strategii energetycznej to "herkulesowe zadanie" - przyznała w środę kanclerz Angela Merkel po rozmowie z premierami 16 landów Niemiec na temat kłopotów z wdrażaniem planów rezygnacji z atomu i przejścia na energię odnawialną.
|
||
| Syria: Sankcje kosztowały kraj około 4 mld dolarów | ||
Syryjski minister ds. ropy naftowej Sufian Alaw przyznał w środę, że surowe międzynarodowe sankcje wobec sektora paliwowego Syrii kosztowały kraj około 4 mld dolarów. Chodzi o zastosowane we wrześniu 2011 roku embargo na syryjską ropę naftową.
|
||
| Brazylia: Pilotka wyprosiła z samolotu pasażera za seksistowskie uwagi | ||
Pilotka brazylijskich linii lotniczych TRIP wyprosiła z samolotu przed startem pasażera. Mężczyzna głośno wypowiadał seksistowskie uwagi, kiedy dowiedział się, że samolotem pokieruje kobieta.
|
||
| Premier Tusk przyleciał na szczyt UE do Brukseli | ||
Premier Donald Tusk przybył do Brukseli na nieformalny szczyt UE, na którym przywódcy mają rozmawiać o wsparciu wzrostu i zatrudnienia. Wcześniej premier spotka się z prezydentem Francji Francois Hollande'em oraz przewodniczącym PE Martinem Schulzem.
|
||
| Trzęsienie ziemi we Włoszech. Ludzie proszą o dach nad głową | ||
Około 6 tys. mieszkańców regionu Emilia-Romania, na północy Włoch, zwróciło się po niedzielnym trzęsieniu ziemi z prośbą o zapewnienie miejsc w miasteczkach namiotowych i ośrodkach noclegowych - poinformowały miejscowe władze.
|
.png){kind=link}