Aragonia

	Aragonia; Aragón
Herb Aragonii	Flaga Aragonii
	Hymn : Hymn Aragonii
Stolica	Saragossa
Powierzchnia ; • razem; • proc. Hiszpanii	4. miejsce; 47 719 km²; 9, 4%
Populacja ( 2012 ); • liczba ludności ; • gęstość ; • proc. Hiszpanii	11. miejsce; 1 376 654; 28, 89 os./km²; 2, 9%
Język urzędowy	hiszpański , ; aragoński (luenga propia), ; kataloński (llengua pròpia)
Etnonim	Aragończycy
Autonomia od	16 sierpnia 1982
Reprezentacja; w parlamencie ; • Kongres ; • Senat	; ; 13; 12
Prezydent	Marcelino Iglesias ; (od 2003 ) ( PSOE )
	Strona internetowa

Aragonia ( hiszp. i arag. Aragón, kat. Aragó) – wspólnota autonomiczna i region historyczny w północno-wschodniej Hiszpanii . Region historyczny Aragonii obejmuje środkową część biegu Ebro . Pełna nazwa hiszpańska brzmi "Comunidad Autónoma de Aragón".

Aragonia graniczy na północy z Francją , na wschodzie z Katalonią , na południu z Walencją , a na zachodzie z Kastylią-La Manchą , Kastylią i Leónem , La Rioja i Nawarrą . Składa się z trzech prowincji – Saragossa , Huesca i Teruel oraz 33 comarcas (powiaty). Region jest górzysty, przecięty rzeką Ebro .

Królestwo Aragonii wraz z Hrabstwem Barcelony (Katalonia), Królestwem Walencji i Królestwem Majorki tworzyło historyczną Koronę Aragonii . Od 1978 jest wspólnotą autonomiczną Hiszpanii . Stolicą Aragonii jest Saragossa . 23 kwietnia obchodzone jest dzień Świętego Jerzego (San Jorge), będący dniem Aragonii.

Od 2 sierpnia 1999 prezydentem wspólnoty autonomicznej Aragonii jest Marcelino Iglesias Ricou .

[ edytuj ] Demografia

Ludność stolic prowincji:

Saragossa – 647 373 mieszkańców
Huesca – 52 059 mieszkańców
Teruel – 33 238 mieszkańców

Inne miejscowości:

Calatayud – 20 263 mieszkańców
Ejea de los Caballeros – 16 941 mieszkańców
Monzón – 15 806 mieszkańców
Barbastro – 15 778 mieszkańców
Alcañiz – 15 130 mieszkańców
Utebo – 14 037 mieszkańców
Fraga – 13 284 mieszkańców
Jaca – 12 553 mieszkańców
Tarazona – 10 875 mieszkańców
Sabiñánigo – 9023 mieszkańców
Binéfar – 8890 mieszkańców
Caspe – 8206 mieszkańców
Ateca – 2000 mieszkańców

Źródło INE ( Instituto Nacional de Estadística ), z 1 stycznia 2005.

Zgodnie ze spisem z 1991 Aragonię zamieszkiwało 1 178 000 osób, co stanowiło 2, 95% całkowitej ludności Hiszpanii. Gęstość zaludnienia wynosiła 25, 2 os./km².

W 2005 liczba ludności wzrosła do 1 269 027 osób.

[ edytuj ] Historia

Drzwi Daroca

Osobny artykuł: Królestwo Aragonii .

W starożytności ziemie późniejszej Aragonii wchodziły w skład rzymskiej prowincji Hispania Tarraconensis . Od V wieku opanowana została przez Wizygotów .
Królestwo Aragonii powstało w 1135 gdy hrabia Barcelony Ramon Berenguer IV poślubił Petronelę Aragońską . Aragonia rozpoczęła ekspansję na południe, aby wyprzeć Maurów z Hiszpanii . Na skutek tej ekspansji zajęła Baleary i Walencję . W XIV wieku Francja wypiera Katalończyków z Prowansji , zmuszając ich do ekspansji w basenie Morza Śródziemnego . W 1412 bezpotomnie umiera ostatni Kataloński król Barcelony, a na tron wstępuje Ferdynand I . W 1479 Aragonia tworzy z Kastylią królestwo Hiszpanii. Podczas wojny francusko-hiszpańskiej 1808 - 1809 w Aragonii miały miejsce zacięte walki w obronie Saragossy.

[ edytuj ] Język

W Aragonii mówi się głównie w języku kastylijskim, będącym językiem oficjalnym. W niektórych miejscach używa się także aragońskiego i zachodniego katalońskiego:

Język kastylijski jest językiem oficjalnym i mówionym na całym terytorium aragońskim, posiada on pewną odmienność dialektyczną ( dialekt aragońsko-kastylijski ), która wynika z kontaktu z językiem aragońskim, dominującym na tym obszarze do XV wieku, od kiedy to zaczęła się dominacja kastylijskiego.
Język aragoński jest mówiony w małych miejscowościach prowincji Huesca , pewne jego ślady pozostały w języku mówionym w prowincjach Zaragoza i Teruel , a także poza Aragonią w La Rioja i Nawarra .
Język kataloński jest mówiony w niektórych powiatach wschodniej części Aragonii, które tworzą tzw. "Franję" ( Franja de Levante ).

[ edytuj ] Zobacz też

Przypisy

Gazetteer

Wikipedia - Wolna Encyklopedia