Bartolomé de Las Casas
Bartolomé de Las Casas (Bartomeu Casaus, ur. 1484 [1] w Sewilli , zm. 31 lipca 1566 koło Madrytu ) - hiszpański duchowny katolicki , dominikanin , prawnik, kronikarz i obrońca Indian .
Ukończył prawo na uniwersytecie w Salamance . Jego ojciec, Francisco Casaus lub Casas, towarzyszył Kolumbowi w jego drugiej wyprawie do Ameryki w 1493 .
Bartolomé w 1502 wziął udział w wyprawie na Hispaniolę (Haiti), którą dowodził Nicolas de Ovando. W latach 1502-13 uczestniczył w brutalnym podboju i kolonizacji Antyli , za co otrzymał ziemię i niewolników indiańskich w ramach systemu niewolniczego encomienda . W 1510 został wyświęcony na kapłana diecezjalnego.
Po ponad 10 latach od przybycia na Antyle doświadczył dramatycznej przemiany wewnętrznej i zaczął zwalczać system encomiendy. Od 1514 bezwzględnie krytykował politykę kolonialną. W 1516 r. został oficjalnie wyznaczony przez kardynała Francisca de Cisneros na funkcję rzecznika praw Indian. W 1522 wstąpił do zakonu dominikanów. Przebywał na Kubie , w Peru , Nikaragui , Wenezueli i w Meksyku ; w latach 1543-47 był biskupem Chiapas . Od 1547 przebywał w Hiszpanii.
Był rzecznikiem pokojowej chrystianizacji i obrońcą Indian. Bronił ich przed kontyngentami złota, morderstwami i pracą niewolniczą. Podejmował próby poprawy ich ciężkiej sytuacji przez organizowanie samodzielnych kolonii indiańskich w dzisiejszej Wenezueli. Wielokrotnie jeździł w obronie Indian do Hiszpanii. Mimo wielu przeciwników był inspiratorem wydania przez Karola I "Nowych Praw" (promulgowanych w r. 1542), które zakazywały brania w niewolę i zmuszania Indian do pracy na plantacjach.
Działalność Las Casasa spotykała się z polemiką ze strony mu ówczesnych oraz nowożytnych historyków. W 1550r. miała miejsce dyskusja pomiędzy Las Casasem i Juanem Ginés de Sepúlvedą o użyciu siły wobec Indian [2] . Podczas gdy Sepúlveda postulował, iż Hiszpanie mają prawo do podboju ziem rdzennych plemion ze względu na ich niski poziom cywilizacyjny oraz barbarzyńskie praktyki , które były przeszkodą w ewangelizacji. Z tego względu Hiszpanie powinni sprawować pewną kontrolę nad procesem ucywilizowania Indian. Bartolomé de Las Casas był przeciwny stosowaniu jakiejkolwiek przemocy w procesie ewangelizacyjnym oraz przy próbach zapewnienia porządku i zagwarantowania bezpieczeństwa misjonarzom. Las Casas był przekonany, że każda wojna wypowiedziana Indianom była niesprawiedliwa. Uważał, że Indianie mogą dołączyć do grona chrześcijan wyłącznie dzięki pokojowym kontaktom z misjonarzami, a obecność uzbrojonych ludzi negatywnie wpływa na rdzennych mieszkańców. Takie podejście powodowało, że misjonarze musieli ratować się ucieczką albo ponosili śmierć z rąk Indian uzbrojonych w zatrute strzały [3] . Ojciec Bartolomé nie podlegał żadnej cenzurze, królowie i ministrowie wysłuchiwali go cierpliwie, nakazywali formować zespoły, mające analizować jego krytykę i propozycje. Korona zobowiązywała przeciwników Las Casasa i jego idei do milczenia [3] . Naleganie Las Casasa na władze w celu zapewnienie bezwzględnej ochrony praw dla Indian miały również swoje negatywne konsekwencje. Właściciele hiszpańscy przestali uważać za stosowne zatrudnianie tubylców jako nadmiernie protegowanych, zaczęli interesować się propozycjami Holendrów, Anglików, Portugalczyków i Francuzów, którzy oferowali tanich niewolników z Afryki, łapanych tam przez muzułmańskich Arabów [3] . Początkowo Las Casas uznał sprowadzanie Murzynów z Afryki za mniejsze zło, wg niego byli bardzie odporni na ciężką prace niż Indianie. Później tego żałował [4] .
Bartolomé de Las Casas jest autorem dzieł z historii i etnografii Ameryki Południowej i Środkowej, m.in. Historia de las Indias (1561, wydana 1875-1876, tom 1-2), Apologética historia sumaria (1909). Jego najbardziej znanym dziełem jest Brevísima relación de la destrucción de las Indias (Krótki opis zniszczenia Indii [Wschodnich], Sevilla 1552), w której wstrząsająco opisuje nieprawdopodobne okrucieństwo i zbrodnie zdobywców Ameryki popełniane na Indianach. Wkrótce zostało przetłumaczone i wydane w wielu językach europejskich (polskie tłumaczenie Krystyny Niklewicz ukazało się w 1956 jako Krótka relacja o wyniszczeniu Indian, wznowione w 1988 przez wydawnictwo "W drodze").
Przypisy
- ↑ Wiele źródeł podaje datę urodzenia 1474. Właściwa data (1484) została ustalona przez H.R. Parish i H.E. Weidmana w 1976 roku: Helen Rand Parish, Harold E. Weidman. The Correct Birthdate of Bartolomé de las Casas . „The Hispanic American Historical Review”. 56 (3), s. 385-403, 1976.
- ↑ Thomas E. Woods Jr: Jak Kościół Katolicki zbudował cywilizację zachodnią. Wydawnictwo AA, 2006. ISBN 83-89368-64-1 .
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Vittorio Messori: Czarne Karty Kościoła. Kraków: Księgarnia św. Jacka, 1998. Cytat: Podobnie jak wszyscy utopiści, Las Casas przegrał z rzeczywistością. Wśród wielu przywilejów rząd zlecił mu także dozór nad praktyczną ewangelizacją na terenach oddanych mu w opiekę, mającą opierać się jedynie na "dialogu" i wybaczeniu. We wszystkich jednak przypadkach kończyło się to ucieczką misjonarzy lub mordowaniem ich przez "dobrych dzikusów" uzbrojonych w straszliwe, zatrute strzały. Było to koszmarne fiasko, jak zresztą zawsze, kiedy próbuje się rzeczywistość realizować w marzeniach..
- ↑ Ks. prof. dr hab. Marian Banaszak: Historia Kościoła Katolickiego. Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, 2009. Cytat: Opisywane przez niego w raportach i publikacjach, jak "Krótka relacja o wyniszczeniu Indian" i "Historia Indian", przykłady tych nadużyć stały się podstawą dla legenda negra, która jednostronnie w czarnych barwach przedstawia losy kolonii pod berłem hiszpańskim(...). Jako obrońca ludności indiańskiej uznał za mniejsze zło sprowadzanie niewolników Murzynów do Ameryki, według niego bardziej odpornych na ciężką pracę w kopalniach. Później tego żałował, widząc w jakim poniżeniu zostają ci czarni niewolnicy.
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
| Merkel spieszy na ratunek niemieckiej rewolucji energetycznej | ||
Realizacja nowej niemieckiej strategii energetycznej to "herkulesowe zadanie" - przyznała w środę kanclerz Angela Merkel po rozmowie z premierami 16 landów Niemiec na temat kłopotów z wdrażaniem planów rezygnacji z atomu i przejścia na energię odnawialną.
|
||
| Syria: Sankcje kosztowały kraj około 4 mld dolarów | ||
Syryjski minister ds. ropy naftowej Sufian Alaw przyznał w środę, że surowe międzynarodowe sankcje wobec sektora paliwowego Syrii kosztowały kraj około 4 mld dolarów. Chodzi o zastosowane we wrześniu 2011 roku embargo na syryjską ropę naftową.
|
||
| Brazylia: Pilotka wyprosiła z samolotu pasażera za seksistowskie uwagi | ||
Pilotka brazylijskich linii lotniczych TRIP wyprosiła z samolotu przed startem pasażera. Mężczyzna głośno wypowiadał seksistowskie uwagi, kiedy dowiedział się, że samolotem pokieruje kobieta.
|
||
| Premier Tusk przyleciał na szczyt UE do Brukseli | ||
Premier Donald Tusk przybył do Brukseli na nieformalny szczyt UE, na którym przywódcy mają rozmawiać o wsparciu wzrostu i zatrudnienia. Wcześniej premier spotka się z prezydentem Francji Francois Hollande'em oraz przewodniczącym PE Martinem Schulzem.
|
||
| Trzęsienie ziemi we Włoszech. Ludzie proszą o dach nad głową | ||
Około 6 tys. mieszkańców regionu Emilia-Romania, na północy Włoch, zwróciło się po niedzielnym trzęsieniu ziemi z prośbą o zapewnienie miejsc w miasteczkach namiotowych i ośrodkach noclegowych - poinformowały miejscowe władze.
|
