Benjamin Franklin

Benjamin Franklin jako poseł USA na audiencji w Wersalu 20 marca 1778

Benjamin Franklin na banknocie 100-dolarowym

Benjamin Franklin (ur. 17 stycznia 1706 w Bostonie , zm. 17 kwietnia 1790 w Filadelfii ) – drukarz, uczony, filozof , wolnomularz i polityk amerykański .

Spis treści

1 Biografia
- 1.1 Deklaracja niepodległości
- 1.2 1776-1785 ambasador we Francji
2 Światopogląd
3 Wynalazki
4 Ciekawostki
5 Zobacz też
6 Przypisy
7 Bibliografia

[ edytuj ] Biografia

Urodził się 17 stycznia 1706 w Bostonie jako jedno z siedemnaściorga dzieci w rodzinie biednego wytwórcy świec i mydła Josiaha Franklina, pochodzącego z Ecton w hrabstwie Northamptonshire w Anglii . Był jednym z twórców Deklaracji niepodległości Stanów Zjednoczonych . Ponadto malował obrazy, prowadził działalność publicystyczną, zajmował się filozofią i dokonał wielu odkryć naukowych.

Dorobek Franklina z elektryczności obejmuje teorię zjawisk elektrycznych, w których zakładał elektryzowanie dodatnie i ujemne, co udowodnił na przykładzie butelki lejdejskiej . Stwierdził, że ciała naelektryzowane jednakowo odpychają się, zaś naelektryzowane różnoimiennie – przyciągają się.

Franklin przeprowadził szereg doświadczeń z latawcami, udowadniając, że ładunki elektryczne spływające z chmur burzowych po wilgotnym sznurze mogą naładować butelkę lejdejską. To on wymyślił zabezpieczenie przed wyładowaniami elektrycznymi poprzez uziemienie. Uważany jest więc za wynalazcę piorunochronu , choć w podobnym czasie tego samego odkrycia dokonał w Europie czeski uczony Václav Prokop Diviš.

[ edytuj ] Deklaracja niepodległości

Był jednym z "ojców-założycieli" Stanów Zjednoczonych Ameryki (wiosną 1776 został powołany do pięcioosobowego komitetu), współautorem amerykańskiej Deklaracji niepodległości oraz konstytucji. W 1776 odbył podróż do Francji , przekonując Francuzów do finansowego wsparcia amerykańskiej rewolucji. Dążył do zniesienia niewolnictwa .

[ edytuj ] 1776-1785 ambasador we Francji

Pokojowy traktat z 1783 , zawarty przez niego z pokonaną Anglią , jest nadal uważany za jeden z największych triumfów amerykańskiej dyplomacji. 3 kwietnia 1783 roku Benjamin Franklin i Gustaf Filip Creutz podpisali w Paryżu szwedzko-amerykański traktat o przyjaźni i handlu, który miał obowiązywać przez 15 lat.

[ edytuj ] Światopogląd

Był racjonalistą , deistą , odcinającym się od religii. Cytat^[1]:

Latarnie morskie są znacznie pożyteczniejsze od kościołów.

Był także wolnomularzem ^[2].

[ edytuj ] Wynalazki

Opatentował kilka wynalazków – m.in. wynalazł piorunochron , fotel bujany, okulary dwuogniskowe oraz organy kieliszkowe. Odkrył także^{[ potrzebne źródło ]} i opisał Prąd Zatokowy ( Golfsztrom ). Ku jego czci jednostkę ładunku elektrycznego w układzie CGS nazwano franklinem .

Jako pierwszy pisał także o potrzebie stosowania czasu letniego , jednakże humorystyczna wymowa jego artykułu sprawiła, że nie zaczęto się do niego stosować (Franklin postulował, by ludzie wstawali i kładli się spać wcześniej).

Naukową i polityczną działalność Franklina streszcza łaciński napis na jego popiersiu w Paryżu : eripuit coelo fulmen, mox sceptra tyrannis ("grom wydarł niebu, a berła tyranom") cytowany czasem jako eripuit coelo fulmen sceptrumque tyrannis .

[ edytuj ] Ciekawostki

Nieślubny syn Benjamina, William Franklin (1731-1813), były królewski gubernator New Jersey , był jednym z najbardziej aktywnych lojalistów , stojących na stanowisku utrzymania brytyjskiej kontroli nad koloniami. Franklin spotkał syna, który opuściwszy Amerykę zamieszkał w Anglii, jeszcze raz w 1785 .

Obecnie jego podobizna znajduje się na banknocie studolarowym. Jest jedną z trzech osób, których podobizna jest na amerykańskich dolarach, choć nigdy nie były amerykańskimi prezydentami. Drugą z tych osób jest Salmon Chase – sędzia sądu najwyższego, a trzecią Alexander Hamilton - sekretarz skarbu.

Benjamin Franklin uważany jest za twórcę powiedzenia: "W życiu są dwie rzeczy pewne: śmierć i płacenie podatków".^{[ potrzebne źródło ]}