Besarabia

Herb Besarabii

Besarabia

Region Besarabii w dzisiejszej Europie

Besarabia ( rum. Basarabia, tur. Besarabya, ukr. Бесарабія) – kraina historyczna położona we Wschodniej Europie między Dniestrem a Prutem , będąca obecnie częścią Mołdawii i Ukrainy . Współcześnie nazwy Besarabia używa się w znaczeniu historycznym, geograficznym i kulturowym, całkowicie pozbawionym sensu politycznego. Stosuje ją jednak w swej terminologii np. Związek Wypędzonych (ziomkostwo besarabskie).

Historia

W średniowieczu Besarabia stanowiła część Rusi Kijowskiej , a później innych księstw ruskich. Od XIV wieku należała do Hospodarstwa Mołdawii , głównym ośrodkiem gospodarczym było miasto Kiszyniów . Nazwę Besarabia nadano prowincji na cześć hospodara Besaraba I . Na przełomie XV i XVI wieku wraz z całą Mołdawią poddano ją zwierzchnictwu Turcji . W 1812 roku zajęta przez wojska rosyjskie, pozostała w ramach Imperium Romanowów do 1914 roku jako oddzielna gubernia . W latach 1856 - 78 południowa część Besarabii (wraz z Kilią , Białogrodem i Izmaiłem ) stanowiła część Mołdawii (do 1862 ), a później Księstwa i Królestwa Rumunii .

Według rosyjskiego spisu statystycznego z 1896 roku Besarbię zamieszkiwało ok. 920 tys. Mołdawian (50%), ponadto 380 tys. Ukraińców (20%), 230 tys. Żydów (12%), 155 tys. Rosjan (8%) i ok. 100 tys. Bułgarów (5%). Niewielkie mniejszości stanowili też Cyganie , Grecy , Ormianie , Serbowie , Niemcy , Polacy , Gagauzi i Turcy . W 1918 roku Besarabię włączono do Rumunii, składała się wówczas z następujących okręgów:

• Bielce ( rum. Bălţi)
• Kaguł (Cahul)
• Białogród (Cetatea Albă)
• Chocim (Hotin)
• Izmaił (Ismail)
• Orgiejów (Orhei)
• Soroki (Soroca)
• Bendery (Tighina)

W czerwcu 1940 roku po ultimatum wystosowanym wobec rządu Rumunii Besarabię anektował ZSRR (w konsekwencji ustaleń paktu Ribbentrop-Mołotow ). Część terenów włączono do USRR (głównie powiaty: Kaguł, Białogród, Chocim, Izmaił), z reszty zaś utworzono Mołdawską Socjalistyczną Republikę Radziecką ze stolicą w Kiszyniowie. W 1991  r. Mołdawska SRR oderwała się od ZSRR i powstała Mołdawia .

Linki zewnętrzne

• Besarabia w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich , Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.