Brandenburgia-Prusy

	; Historia Brandenburgii i Prus
Marchia Północna ; 966-1157	Prusowie ; do 1238
Marchia Brandenburska ; 1157–1618 (1806)	Prusy Zakonne ; 1224–1525
Prusy Książęce ; 1525–1618	Prusy Królewskie ; 1466–1772
	Brandenburgia-Prusy; 1618–1701
	Królestwo Prus ; 1701–1772
	Królestwo Prus ; 1772–1870
	Królestwo Prus w II Rzeszy ; 1870-1918
Niemiecka Republika Demokratyczna ; 1952-1989	Polska Rzeczpospolita Ludowa ; 1952-1989

	Brandenburg-Preußen; Brandenburgia-Prusy
Flaga Brandenburgii-Prus	Herb Brandenburgii-Prus
Stolica	Berlin , Królewiec
Ustrój polityczny	monarchia
Ostatnia głowa państwa	książę Fryderyk III
Data powstania	27 sierpnia 1618
Data likwidacji	18 stycznia 1701

Brandenburgia-Prusy ( niem. Brandenburg-Preußen) – upowszechnione w historiografii określenie używane w odniesieniu do wczesnonowożytnego państwa brandenburskiej dynastii Hohenzollerów , istniejącego w latach 1618–1701.

[ edytuj ] Historia

Rządząca w elektoracie Brandenburgii główna linia Hohenzollernów wżeniła się w młodszą linią panującą w księstwie pruskim , czym zagwarantowała sobie sukcesję w Prusach, po wymarciu tamtejszej gałęzi w 1618. Inną konsekwencją polityki małżeńskiej była inkorporacja władztw dolnoreńskich : księstwa Cleve oraz hrabstw Mark i Ravensberg , na mocy traktatu z Xanten z 1614.

Pokój westfalski , kończący wojnę trzydziestoletnią , z 1648 przyłączał do Brandenburgii Minden i Halberstadt , a także sukcesję w Pomorzu Tylnym (inkorporowane w 1653, na mocy układów szczecińskich) i w księstwie magdeburskim (inkorporowane w 1680). Układy welawsko-bydgoskie z 1657 zwalniały Prusy książęce z zależności wasalnej od Polski oraz oddawały elektorom tereny wokół Lęborka i Bytowa , jako lenno oraz Drahim tytułem zastawu. Traktat w Saint-Germain-en-Laye (1679) powiększał obszar brandenburskiego Pomorza w kierunku dolnej Odry .

Edykt Poczdamski

Druga połowa XVII wieku położyła podstawy ku temu, by Prusy stały się jednym z mocarstw europejskich . Zwiększenie potencjału wojskowego państwa, oparte na wprowadzonej w 1653 stałej armii, przyniosło głośne zwycięstwa w bitwie pod Warszawą (1656) i bitwie pod Fehrbellin (1675) oraz Great Sleigh Drive (Die große Schlittenfahrt) (1678). Władcy Brandenburgii-Prus nie zaniedbywali również spraw morskich, na ten okres datuje się powstanie pruskiej marynarki, a także skolonizowanie obszaru Brandenburskiego Złotego Wybrzeża oraz Arkin . Fryderyk Wilhelm I , znany jako „Wielki Elektor”, otwarł granice pruskie dla imigracji protestanckiej , wysiedlanych z wielu miejsc w Europie. Największa imigracja francuskich Hugenotów przybyła do jego państwa po wydaniu edyktu poczdamskiego . Fryderyk Wilhelm poczynił również wielkie kroki w kierunku centralizacji administracji oraz ograniczenia roli stanów.

W 1701 Fryderyk I Pruski przybrał tytuł Króla w Prusiech . Było to możliwe z powodu statusu księstwa pruskiego, które nie wchodziło w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego , a także dzięki aprobacie cesarza z rodu Habsburgów oraz innych dworów europejskich, czemu podstawę dał system sojuszów w Europie ogarniętej wojnami o hiszpańską sukcesję i wielką wojnę północną . Odtąd Brandenburgia-Prusy były powszechnie określane jako Królestwo Prus lub po prostu Prusy. Fryderyk i jego następcy kontynuowali politykę centralizacji i ekspansji zewnętrznej. Przekształcili unię personalną , luźno łączącą porozrzucane księstwa wchodzące w skład Brandenburgii-Prus, w system prowincji zarządzany centralnie z Berlina .

[ edytuj ] Religia i migracje

W 1613 Jan Zygmunt porzucił luteranizm na rzecz kalwinizmu , lecz nie był w stanie zmusić do tego samego stanów opierając się na zasadzie cuius regio, eius religio ^[1]. Wobec czego, 5 lutego 1615, zagwarantował luteranom wolność religijną, gdy dwór pozostał w większości luterański^[2]. Gdy Fryderyk Wilhelm odbudowywał, zniszczoną przez wojnę gospodarkę, zachęcał osadników z całej Europy, zwykle perspektywą religijnego azylu, do osiedlenia się w jego państwie. W jego polityce migracyjnej szczególnej rangi wydarzeniem był Edykt Poczdamski z 1685, który przyciągnął do Brandenburgii-Prus około 15 tysięcy Hugenotów ^[3].

Przypisy

↑ Wachowiak B., Dzieje Brandenburgii-Prus na progu czasów nowożytnych (1500-1701), Poznań 2001, s. 509.
↑ Tamże, s. 511.
↑ Kotulla (2008), s. 264.

[ edytuj ] Zobacz też

[0] Wachowiak B., Dzieje Brandenburgii-Prus na progu czasów nowożytnych (1500-1701), Poznań 2001, s. 509.

[1] Tamże, s. 511.

[Kotulla264-2] Kotulla (2008), s. 264.

[1]

[2]

[3]

Historia Brandenburgii i Prus
Marchia Północna 966-1157			Prusowie do 1238
Marchia Brandenburska 1157–1618 (1806)		Prusy Zakonne 1224–1525
		Prusy Książęce 1525–1618			Prusy Królewskie 1466–1772
Brandenburgia-Prusy 1618–1701
Królestwo Prus 1701–1772
Królestwo Prus 1772–1870
Królestwo Prus w II Rzeszy 1870-1918
kraj związkowy Prusy 1918–1947			II RP 1920–1939	Wolne Miasto Gdańsk 1920–1939	Okręg Kłajpedy 1920-1938
Brandenburgia 1947–1952	obwód kaliningradzki od 1947	Rzeczpospolita Polska 1947-1952			Litewska SRR 1945-1991
Niemiecka Republika Demokratyczna 1952-1989		Polska Rzeczpospolita Ludowa 1952-1989
Brandenburgia od 1990		III RP od 1990			Republika Litewska od 1990