Buk

Ten artykuł dotyczy rodzaju drzew. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa .

Buk
Gałązka buka zwyczajnego
Systematyka ^[1]
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Klad	rośliny naczyniowe
Klad	rośliny nasienne
Klasa	okrytonasienne
Klad	klad różowych
Rząd	bukowce
Rodzina	bukowate
Rodzaj	buk
Nazwa systematyczna
Fagus L. Sp. Pl. 997. 1753

Systematyka w Wikispecies
Zdjęcia i grafiki w Commons

Buczyna

Siewka buka wśród kolczastych okryw orzeszków buczynowych

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o bukach

Buk (Fagus L.) – rodzaj drzew z rodziny bukowatych obejmujący 9–10 gatunków^[2]. Występują one głównie w strefie umiarkowanej na półkuli północnej. W Polsce występuje w stanie naturalnym tylko buk zwyczajny (Fagus sylvatica L.). Uprawianych jest kilka gatunków obcych i liczne odmiany ozdobne buka zwyczajnego. Gatunkiem typowym jest Fagus sylvatica L.^[3].

[ edytuj ] Morfologia

Pokrój: Drzewa o liściach sezonowych osiągające wysokość do 40–50 metrów.
Kora: Cienka, gładka i jasna – szara lub popielata.
Liście: Najczęściej całobrzegie, rzadziej faliście karbowane lub ząbkowane, położone naprzemianlegle. Nerwy boczne proste i nierozgałęzione.
Kwiaty: W kątach liści, jednopłciowe, męskie – w główkach na wiotkich, zwisłych osiach, żeńskie – 2 lub 4 kwiatowe wierzchotki, na krótszych osiach.
Owoce: Bukiew : 1 – 2 trójgraniaste orzeszki , zamknięte w pokrywie pokrytej kolczastymi lub listkowatymi wyrostkami.

[ edytuj ] Zastosowanie

Drewno : wykorzystywane do produkcji instrumentów muzycznych, parkietu, mebli giętych itp. Niegdyś używane na panewki w łożyskach ślizgowych . Pyły drewna bukowego są rakotwórcze^[4].
Z nasion produkuje się olej .

[ edytuj ] Systematyka

Pozycja systematyczna wg Angiosperm Phylogeny Website (2001...)

Rodzaj stanowi klad bazalny rodziny bukowate z rzędu bukowców , należącego do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych . W obrębie rodziny wyodrębniany do monotypowej podrodziny Fagoideae K. Koch^[1].

Pozycja rodzaju w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa oczarowe (Hamamelididae Takht.), nadrząd Juglandanae Takht. ex Reveal, rząd bukowce (Fagales Engl.), rodzina bukowate (Fagaceae Dumort.), podrodzina Fagoideae K. Koch, plemię Fageae Rchb. K. Koch, rodzaj buk (Fagus L.)^[5].

Wykaz gatunków^[6]^[7]

Fagus chienii W.C.Cheng, Contr. Biol. Lab. Sci. Soc. China, Bot. Ser. 10: 70 (1935)
Fagus crenata Blume, Mus. Bot. 1: 307 (1851) – buk karbowany
Fagus engleriana Seemen ex Diels, Bot. Jahrb. Syst. 29: 285 (1900) – buk Englera
Fagus grandifolia Ehrh., Beitr. Naturk. 1: 22 (1787) – buk wielkolistny , buk amerykański
Fagus hayatae Palib. ex Hayata, J. Coll. Sci. Imp. Univ. Tokyo 30(1): 286 (1911)
Fagus japonica Maxim., Bull. Acad. Imp. Sci. Saint-Pétersbourg 31: 101 (1887) – buk japoński
Fagus longipetiolata Seemen, Bot. Jahrb. Syst. 23(57): 56 (1897)
Fagus lucida Rehder & E.H.Wilson C.S.Sargent, Pl. Wilson. 3: 191 (1916)
Fagus sylvatica L., Sp. Pl.: 998 (1753) – buk zwyczajny
- Fagus sylvatica subsp. orientalis (Lipsky) Greuter & Burdet – buk wschodni

W strefie umiarkowanej półkuli południowej występuje rodzaj bukan (Nothofagus) nazywany bukiem południowym, którego przedstawiciele dawniej włączane bywały do rodzaju Fagus^[6].

Zobacz hasło buk w Wikisłowniku

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website ( ang. ). 2001–. [dostęp 2010-01-04].
↑ Niektóre taksonomiczne bazy danych (np. GRIN ) uznają za zaakceptowaną nazwę naukową F. taurica, który jest mieszańcem buka zwyczajnego i wschodniego , przez te same bazy uznane za podgatunki.
↑ Index Nominum Genericorum . [dostęp 2009-01-30].
↑ CIOP-PIB .
↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Fagus ( ang. ). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].
↑ ^6,0 ^6,1 Fagus ( ang. ). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-04].
↑ World Checklist of Selected Plant Families ( ang. ). Kew Gardens. [dostęp 2010-01-04].

[apweb-0] 1,0 ^1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website ( ang. ). 2001–. [dostęp 2010-01-04].

[1] Niektóre taksonomiczne bazy danych (np. GRIN ) uznają za zaakceptowaną nazwę naukową F. taurica, który jest mieszańcem buka zwyczajnego i wschodniego , przez te same bazy uznane za podgatunki.

[2] Index Nominum Genericorum . [dostęp 2009-01-30].

[3] CIOP-PIB .

[4] Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Fagus ( ang. ). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-30].

[grin-5] 6,0 ^6,1 Fagus ( ang. ). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-01-04].

[kew-6] World Checklist of Selected Plant Families ( ang. ). Kew Gardens. [dostęp 2010-01-04].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia

Buk

Spis treści

[ edytuj ] Morfologia

[ edytuj ] Zastosowanie

[ edytuj ] Systematyka

Przypisy