Chociebuż

	Chociebuż
	Herb miasta
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Brandenburgia
Powierzchnia	164, 28 km²
Populacja (31 grudnia 2008); - liczba ludności ; - gęstość	; 101 785; 620 osób/km²
Położenie	51°46' N ; 14°20' E
Wysokość	70 m n.p.m.
Kod pocztowy	03042-03055
Numer kierunkowy	0355
Tablice rejestracyjne	CB
Adres urzędu miasta	Neumarkt 5, 03046 Cottbus
Burmistrz	Frank Szymanski
	Położenie na mapie Niemiec; ; Chociebuż
	Położenie na mapie powiatu;
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Na mapach: 51°46′N 14°20′E / 51.767, 14.333

Zobacz hasło Chociebuż w Wikisłowniku

Stacja kolejowa w Chociebużu z dwujęzyczną nazwą miasta: niemiecką i dolnołużycką

Kolej parkowa w Chociebużu – stacja Sandower Dreieck (po prawej budynek dworcowy, po lewej lokomotywownia )

Biblioteka Brandenburskiego Uniwersytetu Technicznego w Chociebużu

Chociebuż ( niem. Cottbus^[1], wym. [ˈkɔtbʊs] ; dolnołuż. Chóśebuz^[2], wym. [ˈχɛɕɛbus] lub [ˈχɨɕɛbus] ; górnołuż. Choćebuz, wym. [ˈkʰɔt͡ʃɛbus] ; czes. Chotěbuz, wym. [ˈxocɛbuz] ) – miasto na prawach powiatu we wschodnich Niemczech w kraju związkowym Brandenburgia , nad rzeką Sprewą . Jest drugim co do wielkości, po Poczdamie , stolicy Brandenburgii , miastem tego kraju związkowego; główne miasto oraz kulturalna stolica Dolnych Łużyc .

[ edytuj ] Etymologia

Nazwa dzierżawcza utworzona przy pomocy formantu -jь (najstarsze słowiańskie nazwy dzierżawcze)^[3], prawdopodobnie od imienia Chociebud / Chociebąd , podobne: czeski Chotěbuz , Chotěboř , dolnołużyckie Kósobuz (niemieckie Kunersdorf, w gminie Kolkwitz ).

[ edytuj ] Historia

W 930 r. król Henryk I nakazał wznieść warownię nieopodal osiedla łużyckiego. Przy niej w okresie późniejszym powstało osiedle będące zalążkiem przyszłego miasta. W latach 1002 - 1031 Chociebuż znalazł się pod polskim panowaniem. W 1156 r. miasto było ważnym punktem składowania soli na trakcie Halle (Saale) - Głogów . W 1445 r. miasto wraz z okolicami zostało przyłączone do Brandenburgii , stanowiąc brandenburską (a później pruską ) enklawę w środku Łużyc . Od średniowiecza trwał napływ osadników z Niemiec. W 1514 r. w Chociebużu zostało założone gimnazjum zwane "Universitas Serborum" (Uniwersytet Łużyczan). Jego założycielem był Łużyczanin Jan Rak, działający również w Krakowie ^[4]. Podczas wojny trzydziestoletniej Chociebuż uległ poważnym zniszczeniom. W końcu XVII w. osiedlili się tutaj francuscy hugenoci , którzy wprowadzili uprawę tytoniu i hodowlę jedwabnika . W 1780 r. liczba mieszkańców Chociebuża przekroczyła 4 tysiące^[5]. W 1807 r. pruska enklawa, obejmująca Chociebuż i okolice, została połączona z resztą Łużyc i wcielona do Królestwa Saksonii . Stan ten trwał do kongresu wiedeńskiego w 1815 r., który przekazał Chociebuż wraz z całymi Dolnymi Łużycami , Prusom .

Od poł. XIX w. w Chociebużu rozpoczęła się epoka industrializacji : stworzono fabryki tekstylne , z których miasto było znane za granicą, oraz prowadzono wydobycie węgla brunatnego .

Podczas II wojny światowej lokalny przemysł prowadził produkcję dla celów wojskowych , dlatego też miasto stało się celem ataków lotniczych . W lutym 1945 r. zostało poważnie zniszczone podczas amerykańskiego nalotu. W kwietniu 1945 r. toczyły się tutaj zacięte walki między wojskami sowieckimi i niemieckimi. W mieście zniszczeniu uległo 34 procent budynków^[6].

W NRD stolica okręgu Chociebuż . Po wojnie w 1952 r. w Chociebużu powstała pierwsza łużycka szkoła średnia i łużycki zespół pieśni i tańca, a przy lokalnej rozgłośni radiowej działała sekcja łużycka. Od lat 60. XX w. prowadzono intensywną urbanizację miasta budując wiele nowych osiedli . W 1954 r. powstał w mieście ogród zoologiczny . W 1976 r. liczba mieszkańców przekroczyła 100 tys.

[ edytuj ] Zabytki

Wieża Grodkowska (Spremberger Turm/Grodkojska wěža) – pozostałość umocnień miejskich z XV w., zbudowana w 1823 r. Uważana jest za symbol miasta.
Wieża Mennicza (Münzturm) – gotycka , z wiatrowskazem , herbem miasta i datą 1603 . Kiedyś służyła jako miejscowa mennica .
Kościół pofranciszkański św. Mikołaja (St. Nikolai-Kirche) z XV w., gotycki z barokowym ołtarzem . W kościele zachował się najstarszy nagrobek na Łużycach pochodzący z 1230 r.
rynek ze starymi kamienicami i apteką Pod Lwem z 1568 r.
Młyn Krupniczy (Spreewehrmühle) z XVII w.
Kościół Zamkowy (Schlosskirche) z 1714 r. zbudowany przez hugenotów
Fontanna Sukienników (Marktbrunnen) z XVIII w.
Park Branicki (Branitzer Park) z zamkiem z 1772 (przebudowany w 1850 r.), w którym mieści się Muzeum Regionalne. Na jeziorze w parku znajduje się piramida , w której pochowany został założyciel parku, podróżnik, książę Hermann von Pückler-Muskau .
Teatr Państwowy (Staatstheater Cottbus) z 1908 r., secesyjny

[ edytuj ] Gospodarka

W mieście rozwinięty jest przemysł włókienniczy , odzieżowy , materiałów budowlanych oraz taboru kolejowego.

[ edytuj ] Komunikacja

W mieście funkcjonuje sieć tramwajowa i autobusowa , obsługiwana przez dwie firmy: Cottbusverkehr GmbH i Neißeverkehr GmbH. Łacznie 45 linii, z tego cztery tramwajowe i 41 autobusowych. Sieć obejmuje 569 przystanków i ma długość około 934 km. Jest obsługiwana przez 26 tramwajów i 55 autobusów (2009). Oprócz tego funkcjonuje kolej parkowa (o rozstawie toru 600 mm), która obsługuje rozległe tereny rekreacyjne – od dworca normalnotorowej kolei Cottbus Sandow, poprzez stadion piłkarski, targi, zoo , aż do parku zamkowego.

W 1868 r. Chociebuż uzyskał połączenie kolejowe z Berlinem i Zgorzelcem . Znajduja się tutaj cztery stacje koleowe , w tym główna – Bahnhof Cottbus .

[ edytuj ] Dolnołużyczanie

Chociebuż jest ośrodkiem kulturalnym Dolnołużyczan . Działa tu dolnołużyckie gimnazjum i uniwersytet ludowy , a także Muzeum Łużyckie (Serbski Muzej/Wendisches Museum).

[ edytuj ] Szkoły

Brandenburski Uniwersytet Techniczny (Brandenburgische Technische Universität)
Wyższa Szkoła Łużycka (Hochschule Lausitz)

[ edytuj ] Sport

Energie Cottbus - klub piłkarski
- Stadion der Freundschaft - stadion piłkarski
Mistrzostwa Europy Juniorów w Lekkoatletyce 1985

[ edytuj ] Ciekawostki

W mieście stacjonował 52 Pułk Piechoty im. von Alvenslebena (6 Brandenburski) .
Miejscowość o nazwie Chociebuż wspomniana jest przez Andrzeja Sapkowskiego w opowiadaniu " Kwestia ceny ".

[ edytuj ] Miasta partnerskie

Gelsenkirchen , Nadrenia Północna-Westfalia
Grosseto , Włochy
Koszyce , Słowacja
Lipieck , Rosja
Montreuil , Francja
Nuneaton and Bedworth , Wielka Brytania
Saarbrücken , Saara
Tyrgowiszte , Bułgaria
Zielona Góra , Polska
Chełm , Polska

Przypisy

↑ przejściowo także Kottbus
↑ Wg starej pisowni Chośebuz
↑ Henryk Łowmiański, Początki Polski, T. 3, Warszawa 1967, str. 57
↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 33.
↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 43.
↑ Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 138.

[ edytuj ] Bibliografia

Krzysztof R. Mazurski, Andrzej Zieliński: Łużyce, Warszawa 1984, KAW, ISBN 83-03-00772-6
Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, Ossolineum, ISBN 83-04-01643-5

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

[0] rzejściowo także Kottbus

[1] Wg starej pisowni Chośebuz

[2] Henryk Łowmiański, Początki Polski, T. 3, Warszawa 1967, str. 57

[3] Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 33.

[4] Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 43.

[5] Jan Šołta: Zarys dziejów Serbołużyczan, Wrocław 1984, str. 138.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia