Delaware

	Delaware;
	Ten artykuł jest częścią serii:; Polityka stanu; Delaware Gubernator Jack Markell ; ; Zgromadzenie Ogólne Izba Reprezentantów ; Senat ; ; Delegacja do Kongresu ; Sąd Najwyższy ; Podział administracyjny ; Polityka USA ; Wikiprojekt Polityka ;

	Delaware
	State of Delaware
Flaga stanowa Delaware	Pieczęć stanowa Delaware
	Przydomek: The First State; Pierwszy stan
	Dewiza: Liberty and Independence
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Dover
Język urzędowy	angielski
Mieszkańcy	Delawarean
Gubernator	Jack Markell ( D )
Największe miasto	Wilmington
Powierzchnia ; • ogółem; • lądowa; • wodna; • % wodna	na 49. miejscu ; 6452 km²; 5068 km²; 1387 km²; 21, 5 %
Szerokość; Długość; Wzniesienie; • najwyższe; • średnie; • najniższe	48 km; 161 km; ; 137 m; 18 m; 0 m
Szerokość geograficzna	38°27'N – 39°50'N
Długość geograficzna	75°2'W – 75°47'W
Populacja ( 2000 );	na 45. miejscu ; 783 600
Gęstość ( 2000 );	na 7. miejscu; 154, 87 os./km²
	Piramida wieku;
Wejście do Unii; • kolejność; • data	; 1; 7 grudnia 1787
Strefa czasowa ; Czas letni	UTC-5:00 ; UTC-4:00
ISO 3166-2	US-DE
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Ten artykuł dotyczy amerykańskiego stanu. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy .

Delaware ( wymowa:/ˈdɛləwɛər/ DEL-ə-wair ^{? / i}) – stan w USA , na wschodnim wybrzeżu, na Nizinie Atlantyckiej , nad Zatoką Delaware .

Na zachodzie i południu graniczy ze stanem Maryland , na północy ze stanem Pensylwania , a na wschodzie z New Jersey . Jeden z trzynastu stanów pierwotnych . Leży na obszarze Niziny Nadbrzeżnej i obok Florydy jest najniżej położonym stanem USA.

Duża część ziem uprawnych leży poniżej 18 m n.p.m. Na południu tereny bardziej piaszczyste i mniej urodzajne.

Drugi najmniejszy stan USA po Rhode Island . Pierwszy, który ratyfikował Konstytucję Stanów Zjednoczonych . Stąd przydomek: First State.

[ edytuj ] Historia

1609 – na teren zajmowany dzisiaj przez stan dotarła ekspedycja Henry'ego Hudsona , angielskiego żeglarza i odkrywcy
po 1638 – powstało pierwsze osiedle (zbudowane przez Szwedów ) – Fort Christine (obecnie Wilmington)
1655 – kolonia przeszła na własność Holendrów z Nowego Amsterdamu (dziś Nowy Jork)
1664 – obszar Delaware został przyłączony do Prowincji Pensylwanii (kolonia stała się własnością Wielkiej Brytanii)
1703 – kolonia Delaware otrzymał ograniczoną autonomię
1776 – kolonia została przekształcona w stan po uzyskaniu niepodległości przez Stany Zjednoczone
1787 – na terenie stanu został wprowadzony zakaz sprowadzania murzyńskich niewolników
7 grudnia 1787 – zgromadzenie stanowe ratyfikowało Konstytucję Stanów Zjednoczonych (kolonia stała się pierwszym stanem USA)
1861 - 1865 – wojna secesyjna . Mimo, że był to stan niewolniczy Delaware walczył po stronie Unii

[ edytuj ] Geografia

Delaware jest drugim najmniejszym stanem USA .

Granice Delaware są wyznaczone przez granicę ze stanem Pensylwania od północy, rzekę Delaware i Ocean Atlantycki od wschodu, a od zachodu i południa przez stan Maryland . Niewielkie obszary stanu są też usytuowane za wschodnią stroną estuarium rzeki Delaware, i te obszary graniczą na lądzie z New Jersey . Określenie północnej granicy stanu jest nietypowe. Większość z niego to łuk o okręgu o promieniu 12 mil (19 km) i środku w kopule budynku sądu w New Castle i jest znany jako Twelve Mile Circle.

Stan Delaware, razem z hrabstwami wschodniego wybrzeża należącymi do Maryland i dwoma hrabstwami Wirginii , tworzą Półwysep Delmarva .

[ edytuj ] Demografia

Delaware ma 767 303 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:

język angielski – 89, 07%,
język hiszpański – 6, 25%^[1].

[ edytuj ] Hrabstwa Delaware

Nazwa	Rok założenia	Stolica	Ludność	Powierzchnia (km²)	Nazwane od	Strona WWW
Kent	1680	Dover	126 697	1103	Hrabstwo Kent, Anglia	[1]
New Castle	1664	Wilmington	500 265	1528	Miasto New Castle	[2]
Hrabstwo Sussex	1680	Georgetown	156 638	2429	Hrabstwo Sussex, Anglia	[3]
SUMA			783 600	5061

[ edytuj ] Edukacja i nauka

[ edytuj ] Uniwersytety

University of Delaware ( Newark , oddziały w: Dover , Wilmington , Lewes , Georgetown )
Delaware State University ( Dover , oddziały w: Wilmington , Georgetown )
Wesley College ( Dover )
Drexel University (oddział w Wilmington )
Widener University (szkoła prawa, zlokalizowana w Wilmington )
Goldey-Beacom College ( Pike Creek Valley , przedmieście Wilmington )
Wilmington College ( New Castle , oddziały w: Dover , Georgetown , Rehoboth Beach )
Delaware Technical and Community College

Mapa stanu Delaware

[ edytuj ] Inne informacje

Klimat: umiarkowany ciepły, na pograniczu z podzwrotnikowym morskim; opady roczne ok. 1140 mm, średnia dobowa temperatura powietrza (na północy stanu) od 30 st.C w lipcu do -5 st.C w zimie.
Główne rzeki: Delaware , Brandywine, Christiana
Roślinność:
Liczba parków stanowych: 13
5 największych miast: Wilmington , Dover , Newark , Milford , Seaford (rok 2000)
Dewiza: Liberty and Independence (Wolność i niepodległość)
Symbole: kurak błękitny , ostrokrzew amerykański , kwiat brzoskwini
Przemysł i bogactwa naturalne:
- chemiczny (barwniki, nylon, wyroby petrochemiczne)
- rolnictwo: hodowla drobiu, uprawa soi, kukurydzy, fasoli i szparagów
- turystyka (liczne zabytki)
- Kanał Chesapeake i Delaware – główna arteria komunikacyjna, dostępna nawet dla statków oceanicznych
Sławni ludzie: Joe Biden , Annie Jump Cannon , Howard Pyle , Oliver Evans

Zobacz hasło Delaware w Wikisłowniku

Przypisy

↑ Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0, 5% ogółu ludności.

[0] Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0, 5% ogółu ludności.

[1]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia