Fenologia

Fenologia – nauka badająca związki pomiędzy zmianami warunków klimatycznych i pór roku a terminami zachodzenia periodycznych zjawisk w rozwoju roślin ( fitofenologia ) i zwierząt ( zoofenologia ), zachodzących w danej porze roku, takich jak kiełkowanie , kwitnienie , owocowanie , zrzucanie liści u roślin, zapadanie w sen zimowy , odloty ptaków do cieplejszych regionów, wystąpienie dwóch pokoleń u niektórych owadów.

Sezonową rytmikę zmian fenologicznych, następującą w cyklach rocznych, ukazuje się na mapach za pomocą izofen , linii łączących miejscowości, w których jednocześnie występują dane zjawiska fenologiczne.

Historia

Pierwsze zapiski fenologiczne pojawiły się w 1490 r. na Akademii Krakowskiej w Polsce. Karol Linneusz zapoczątkował nowoczesne obserwacje fenologiczne w połowie XVIII wieku i od tego czasu rozwija się w Europie sieć stacji fenologicznych. W połowie XIX wieku Adolphe Quételet ujednolicając metody fenologiczne opisał jednocześnie około 300 gatunków roślin i zwierząt będących obiektem obserwacji fenologicznych.

Znaczenie

W gospodarce rolnej fenologia ułatwia dokonanie wyboru odpowiedniej odmiany rośliny uprawnej , ustalenie terminu siewu i zbioru , przewidywanie pojawienia się szkodników upraw.

Fenologiczne pory roku

Na podstawie obserwacji fenologicznych wyróżnić można w strefie klimatu umiarkowanego 8–10 głównych, fenologicznych pór roku :

1. Przedwiośnie (zaranie wiosny)
2. Pierwiośnie (wczesna wiosna)
3. Wiosna (pełnia wiosny)
4. Wczesne lato
5. Lato (pełnia lata)
6. Późne lato
7. Wczesna jesień
8. Jesień (pełnia jesieni, złota jesień)
9. Późna jesień
10. Zima , czasami w obrębie zimy wyróżnia się dodatkowo:
    • Przedzimek
    • Pełnia zimy
    • Spodzimek

Linki zewnętrzne

• Polskie Zawisaki – baza obserwacji (fenologia pojawu, wykresy, mapy)