Film

Ten artykuł dotyczy utworu audiowizualnego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa .

Portal :
Film

Film – utwór audiowizualny, składający się ze scen , które z kolei składają się z jednego lub więcej (do kilkudziesięciu) ujęć .

Pierwotnie filmy wyświetlano w kinach , współcześnie również w telewizji i za pomocą innych urządzeń, takich jak magnetowidy , odtwarzacz DVD , Blu-ray i komputery .

[ edytuj ] Technika filmowa

[ edytuj ] Nośniki

Podstawowy nośnik, na którym jest utrwalany i z którego wyświetla się film to światłoczuła błona fotograficzna 35 mm . Na taśmie filmowej obraz jest zapisany w postaci pojedynczych kadrów , przesuwających się w projektorze kinowym z prędkością 24 klatek na sekundę (w epoce kina niemego było to 16 klatek na sekundę).

Coraz rzadziej są stosowane inne szerokości taśmy – 70, 16, 8 mm i super 16 i super 8 . Zwłaszcza dla potrzeb telewizji filmy rejestruje się także na nośnikach magnetycznych ( Beta SP ) i cyfrowych ( Beta cyfrowa , DVCAM , High Definition ).

[ edytuj ] Proporcje ekranu

Początkowo filmy wyświetlano na ekranach w proporcji 1:1, 33 (podstawa 4, wysokość 3) – taki format przyjęto też dla ekranu telewizyjnego . Po wprowadzeniu na taśmę filmową ścieżki dźwiękowej format standardowy to 1:1, 37. W walce z rosnącą konkurencją telewizji w latach 50. XX wieku wynaleziono szeroki panoramiczny ekran ( cinemascope ). W kamerach i projektorach zastosowano obiektywy anamorfotyczne; ekran wydłużył się do proporcji 1:2, 55. W latach 60. prowadzono tzw. cineramę z wykorzystaniem taśmy 70 mm, z ekranem w proporcjach 1:2, 75.

Obecnie w kinach najczęściej stosuje się format pośredni tzw. kaszetę (1:1, 66 lub 1:1, 85), a taśma 70 mm znalazła zastosowanie przy wyświetlaniu obrazów trójwymiarowych w systemie IMAX . Ekran ma tu proporcje 1:1, 43, a kadr jest ustawiony na taśmie poziomo, a nie pionowo jak na taśmie 35 mm .

[ edytuj ] Rozwój technologiczny

Większość współczesnych filmów jest udźwiękowiona – to znaczy posiada dźwięk ściśle zsynchronizowany z obrazem. Dawniej popularne były filmy nieme , na których wszystkie teksty pojawiały się w formie napisów.

W historii filmu istniało kilka momentów przełomowych. Pierwszym z ważniejszych było wprowadzenie dźwięku, później koloru, różnych formatów ekranów (np. ekran panoramiczny – cinemascope ), filmów trójwymiarowych (zob. IMAX ), dźwięku stereofonicznego ( Dolby Stereo ). Jednym z ostatnich przełomów było pojawienie się technologii cyfrowej zarówno przy efektach inscenizacyjnych jak i przy rejestracji obrazu ( High Definition ). Dotyczy to szczególnie filmu animowanego, gdzie coraz powszechniejsza jest animacja 3D imitująca przestrzeń trójwymiarową (zobacz np. Final Fantasy – realistyczną animację 3D, imitującą film aktorski).

[ edytuj ] Typy filmów

Film to bardzo obszerna dziedzina i można ją podzielić na wiele sposobów. Podstawowy i najbardziej popularny z nich to podział na rodzaje:

film fabularny – aktorski film fikcji,
film animowany – tworzony za pomocą klasycznych technik poklatkowych – rysunkowych lub przestrzennych (np. lalkowych i plastelinowych) lub najnowszych technik komputerowych – animacji 3D ,
film dokumentalny – film o treści niefikcyjnej, dokumentujący rzeczywistość,
film oświatowy – dla celów dydaktyczno-instruktażowych,
film propagandowy – dla celów jakich w danym momencie wymaga propaganda,

Pojęcie filmu w społecznej świadomości najczęściej kojarzy się jednak z rozrywkowymi aktorskimi filmami fikcji nazywanymi też fabularnymi .

W zależności od długości filmy dzielą się na

krótkometrażowe – do 22 minut,
średniometrażowe – od 22 do 55 minut,
pełnometrażowe – ponad 55 minut – przeciętnie 90-132 minut.

Dla telewizji powstają seriale telewizyjne złożone z wielu odcinków. Najczęściej stosowane długości odcinków to 13, 15, 25, 30, 50 minut.

[ edytuj ] Kategorie wiekowe

Filmy często są oznaczane kategoriami wiekowymi, określającymi wiek widzów, dla których są przeznaczone. Główne kryteria tej klasyfikacji to seks , przemoc , wulgaryzmy oraz narkotyki . Także palenie papierosów na ekranie już wkrótce może być powodem przyznania wyższej kategorii wiekowej filmom wprowadzanym do amerykańskich kin. MPAA , organizacja decydująca o tym, do jakiej kategorii zakwalifikować film, zdecydowała, że papierosy powinny być traktowane na tej samej zasadzie co przemoc, seks, wulgaryzmy i narkotyki.

[ edytuj ] Światowe centra kinematografii

Poza filmami tworzonymi dla widowni danego kraju (zobacz: film polski ) bardzo popularne są komercyjne filmy amerykańskie . Do niedawna za największe zaplecze produkcji filmowej uchodziło amerykańskie Hollywood . Aktorzy oraz aktorki występujące w takich filmach stają się zazwyczaj bardzo znani na całym świecie. Panuje przekonanie, że aktorstwo to bardzo dochodowy zawód, jednak jest to prawdą jedynie w odniesieniu do wąskiej grupy najbardziej znanych aktorów.

Obecnie najwięcej filmów na świecie powstaje w Indiach . Ośrodek kinematograficzny w Bombaju określany jest często jako Bollywood . Produkuje się tam nie tylko najwięcej filmów, lecz także najdłuższe. Średnio indyjski film trwa około 3 godzin. Filmy indyjskie jednak, ze względu na ich kulturową specyfikę znane są prawie wyłącznie w Indiach.

Trzecią wielką potęgą filmową staje się obecnie kinematografia nigeryjska z ośrodkami produkcyjnymi w Lagos (największe miasto Nigerii ) oraz chińska z ośrodkiem w Hongkongu i Szanghaju .

Tylko te cztery kinematografie – indyjska, amerykańska, nigeryjska (?) i chińska są samowystarczalne, tzn. nie potrzebują dotacji mecenasów państwowych i prywatnych. Inne kinematografie narodowe, ze względu na małe obszary dystrybucji kinowej i telewizyjnej, są najczęściej dofinansowywane przez ministrów kultury lub przez telewizje publiczne.

[ edytuj ] Sztuka czy rozrywka

Film może być traktowany zarówno jako rodzaj sztuki , jak i jeden z działów przemysłu rozrywkowego , przy czym ścisłe rozgraniczenie filmów na "artystyczne" i "komercyjne" jest często bardzo trudne do przeprowadzenia, gdyż oba te elementy – czysto rozrywkowy i czysto artystyczny – w wielu produkcjach są z sobą przemieszane.