Geologia
Płyty kontynentalne
Platformy kontynentalne
Baseny
Przedłużenia płyt
Płyty oceaniczne0-20 mln. lat
20-65 mln. lat
>65 mln. lat
Geologia ( gr. gḗ ‘Ziemia’, lógos ‘słowo’, ‘nauka’) – jedna z nauk o Ziemi , zajmuje się budową, własnościami i historią Ziemi oraz procesami zachodzącymi w jej wnętrzu i na jej powierzchni, dzięki którym ulega ona przeobrażeniom. W szerszym znaczeniu geologia dotyczy również innych planet skalistych .
Spis treści |
[ edytuj ] Historia geologii
Pierwsze próby wyjaśnienia procesów przyrodniczych podejmowali już filozofowie starożytni . Heraklit z Efezu za przyczynę wszechrzeczy uważał ogień. W pismach Herodota znajdujemy informacje ściśle geologiczne. Arystoteles sądził, że lądy były wielokrotnie zalewane przez morze. Eratostenes z Cyreny w dziele Geographica stworzył podwaliny nauk geograficznych.
Pliniusz Starszy w I w n.e. napisał 37 ksiąg Historii naturalnej, która przez wiele wieków była głównym źródłem wiedzy w zakresie nauk o Ziemi (zwłaszcza mineralogii ).
Wieki średnie były okresem zastoju w europejskich naukach przyrodniczych. Dopiero rozwój górnictwa przyniósł wiele nowych obserwacji z dziedziny geologii.
W XVII i XVIII w. wzrosło zainteresowanie wnętrzem naszej planety. Hipotezy dotyczące powstania i budowy Ziemi znajdujemy w dziełach Kartezjusza , Athanasiusa Kirchera czy Georges'a-Louisa Buffona .
W tym czasie Abraham Gottlob Werner – niemiecki mineralog i geolog – wykładał na Akademii we Friebergu geologię pod nazwą geognozji. Przełom XVIII i XIX wieku był okresem ostrych starć pomiędzy zwolennikami dwóch kierunków w geologii: neptunizmu i plutonizmu .
Na przełom XVIII i XIX wieku przypada również aktywność Stanisława Staszica , którego dzieło O ziemiorództwie Karpatow i innych gor i rownin Polski, wydane w 1815 r., było pierwszym w języku polskim, obszernym opisem budowy geologicznej Polski i krajów ościennych.
W XIX wieku uwagę geologów przyciągały problemy posłużenia się szczątkami organicznymi zawartymi w skałach ( skamieniałości ) przy ustalaniu wieku skał. William Smith wprowadził pojęcie skamieniałości przewodniej i stworzył zasady stratygrafii . Badania skamieniałości pozwoliły Georges'owi Cuvierowi , twórcy paleontologii , sformułować teorię katastrof (w końcu XX wieku teoria ta odżyła pod nazwą neokatastrofizm ). Przeciwnikiem teorii Cuviera był Charles Lyell , który rozwinął hipotezę Jamesa Huttona znaną pod nazwą uniformitarianizmu .
Rozwój nowoczesnej geologii datuje się od połowy ubiegłego wieku. Eduard Suess , zajmujący się głównie tektoniką, stworzył syntezę wiedzy geologicznej przełomu XIX i XX wieku. Léonce Élie de Beaumont stworzył teorię kontrakcji , zgodnie z którą procesy górotwórcze zachodzące na Ziemi miałyby być związane z jej kurczeniem się. James Dwight Dana był twórcą systematyki minerałów , a także wprowadził do geologii termin geosynklina . Olbrzymie znaczenie miały prace Alfreda Wegenera , którego poglądy leżą u podstaw współczesnej teorii tektoniki płyt litosfery , najpełniej tłumaczącej niemal wszystkie zjawiska rządzące ewolucją skorupy ziemskiej.
[ edytuj ] Podział
W miarę postępu badań wyodrębniły się liczne działy geologii, które dzisiaj są w znacznym stopniu naukami samodzielnymi. Najważniejszymi z nauk geologicznych są:
- Geologia podstawowa
- Geologia stosowana – wykorzystuje wyniki geologii podstawowej do celów praktycznych;
Naukami pomocniczymi w geologii są kartografia geologiczna oraz paleontologia , zwłaszcza w zagadnieniach dotyczących biostratygrafii . Dziedziną pokrewną jest geofizyka .
[ edytuj ] Zobacz też
- ery i okresy geologiczne
- geofizyka – geochemia – geomorfologia – Paleoklimatologia
- mineralogia – petrografia
- paleontologia
- tektonika – stratygrafia
- górnictwo
- geotechnika
- geoinformatyka
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Państwowy Instytut Geologiczny
- Instytut Nauk Geologicznych Polskiej Akademii Nauk
- Departament Geologii i Koncesji Geologicznych Ministerstwa Środowiska
| USA: Podejrzany o udział w masakrze w Srebrenicy deportowany do kraju | ||
Były dowódca brygady policji Serbów bośniackich Dejan Radojković, oskarżony w Bośni i Hercegowinie o udział w masakrze około 8 tys. Muzułmanów w Srebrenicy w 1995 r., został deportowany z USA - poinformowały w czwartek amerykańskie władze.
|
||
| Egipt: Zakończyło się głosowanie w wyborach prezydenckich | ||
W Egipcie zakończyło się w czwartek dwudniowe głosowanie w wyborach prezydenckich, które mają wyłonić następcę Hosniego Mubaraka, zmuszonego na początku zeszłego roku do ustąpienia. Wstępnych wyników można oczekiwać w sobotę.
|
||
| Kancelaria Prezydenta: Nie ma loży prezydenckiej na Stadionie Narodowym | ||
Nie było i nie ma czegoś takiego, jak loża prezydencka na Stadionie Narodowym - oświadczyła w czwartek szefowa prezydenckiego biura prasowego Joanna Trzaska-Wieczorek. Dodała, że prezydent Bronisław Komorowski zajmie na stadionie podczas Euro 2012 "najbardziej prestiżowe miejsce".
|
||
| USA: Rośnie poparcie dla małżeństw gejów | ||
W USA słabnie sprzeciw wobec legalizacji małżeństw homoseksualnych - wynika z najnowszego sondażu. Pokrzepiło to Biały Dom, gdyż komentatorzy uznali, że niedawna deklaracja prezydenta Baracka Obamy z poparciem takich małżeństw nie zaszkodzi mu w wyborach.
|
||
| Palikot być może będzie ubiegał się o widzenie z Tymoszenko | ||
Poseł Janusz Palikot przyjechał na Ukrainę, gdzie najprawdopodobniej będzie ubiegał się o spotkanie ze skazaną na siedem lat więzienia byłą premier Julią Tymoszenko - dowiedziała się w czwartek PAP ze źródeł dyplomatycznych w Kijowie.
|
