Język grecki

	Ελληνικά
Obszar	Grecja , Cypr , Włochy , Albania , Macedonia i inne
Liczba mówiących	15 milionów
Ranking	74.
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie ; * Języki helleńskie ; **Język grecki
Pismo	greckie
	Status oficjalny
język urzędowy	Grecja ; Cypr , jeden z urzędowych w Unii Europejskiej
Regulowany przez	brak oficjalnej regulacji
	Kody języka
ISO 639 -1	el (dla nowogreckiego )
ISO 639-2	gre/ell (dla nowogreckiego )
SIL	GRK (dla nowogreckiego )
	W Wikipedii
	Zobacz też: język , języki świata ;
	Wikipedia w języku greckim
	W Wikisłowniku : Słownik języka greckiego

Wyraz "Grecja" napisany po nowogrecku

Wyraz "Cypr" napisany po nowogrecku

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej , w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego . W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie , a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim . Obecnie, jako język nowogrecki , pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze . Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej . Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi. Język grecki jest jedynym językiem z helleńskich naturalnych, który nie wymarł.

[ edytuj ] Etymologia nazwy

Określenia „greka”, „język grecki” pochodzą od Rzymian , którzy nazywali ten język po łacinie lingua Graeca. Nazwa stosowana przez samych Greków w grece klasycznej brzmiała ἡ Ἑλληνικὴ γλῶττα = he Hellenikè glõtta ( nowogr. η Ελληνική γλώσσα albo τα Ελληνικά = i Ellinikí glóssa, ta Elliniká), co można by przetłumaczyć jako „język helleński”.

[ edytuj ] Fazy rozwoju

Termin "język grecki" jest z naukowego punktu widzenia mało precyzyjny, ponieważ może się odnosić do kilku faz rozwojowych języka, z których każda posiada własną nazwę. Może więc odnosić się do następujących bardziej szczegółowych terminów:

język mykeński – najwcześniejsza potwierdzona faza rozwojowa języka greckiego, używana w okresie ok. 1600 r. p.n.e. do ok. 1200 r. p.n.e., najprawdopodobniej głównie na terenach Krety , wysp Morza Egejskiego i Peloponezu ; znany z tabliczek zapisanych pismem linearnym B
język grecki archaiczny – znany przede wszystkim w swoim późnym stadium z dzieł Homera , używany po upadku cywilizacji mykeńskiej w „ okresie ciemnym ” i okresie archaicznym starożytnej Grecji; w okresie greki archaicznej ukształtowały się liczne dialekty, znane z późniejszych tekstów klasycznych
język grecki klasyczny – silnie zróżnicowany dialektalnie, używany w okresie klasycznym w starożytnej Grecji ; w węższym znaczeniu termin ten odnosi się tylko do dialektu attyckiego ; język bogatej literatury, zaświadczony zwłaszcza w dialekcie attyckim
greka koine – język używany w okresie hellenistycznym starożytnej Grecji , powstały w wyniku wymieszania się różnych dialektów greki klasycznej (z przewagą dialektu attyckiego ) z naleciałościami z łaciny i języków anatolijskich ; w grece koine spisany był Nowy Testament
język średniogrecki (greka bizantyjska) – używany w okresie Bizancjum , rozwinął się z greki koine – luźne dialekty mówione, bardzo różniące się od języka literackiego
katharewusa („greka oczyszczona”) – język nawiązujący do greki klasycznej, sztucznie stworzony przez językoznawców po odzyskaniu niepodległości przez Grecję w XIX wieku ; z założenia miał to być ogólnonarodowy język literacki, oczyszczony z naleciałości tureckich
język nowogrecki inaczej demotyk (δημοτική = dimotikí, demotyk) – używany obecnie, głównie na terytorium Grecji i Cypru , współczesny standard literacki powstał w wyniku zmieszania się dialektów mówionych języka greckiego z formami zaproponowanymi w katharewusie; demotyk mówiony rozpada się na kilka dialektów; w szerszym znaczeniu termin ten odnosi się do wszystkich pobizantyjskich odmian języka greckiego łącznie z katharewusą i językami griko , cakońskim , kapadockim i pontyjskim (uważanymi wówczas za dialekty nowogreckie, choć o innej historii niż demotyk)

Poniżej przedstawiono uproszczony schemat historii rozwoju poszczególnych odmian języka greckiego:

 mykeński  †
└─► greka archaiczna  †
    └─► greka klasyczna  †
        ├─► koine  †
        │   ├─► średniogrecki  † (greka bizantyjska)
        │   │    ├─► kapadocki ^[1]
        │   │    └─► nowogrecki  (demotyk^[2],   katharewusa ^[3],  współczesne dialekty)
        │   ├─► pontyjski ^[4]
        │   └─► jewanik  †^[5]
        ├─► cakoński ^[6]
        └─► griko ^[7]

Przypisy

↑ Istniał już w XII wieku (przez ponad dwieście lat równolegle do greki bizantyjskiej , z której się wywodzi).
↑ Współczesny standard literacki, rozwinął się pod silnym wpływem katharewusy .
↑ Język sztuczny, używany dawniej tylko w kontekstach oficjalnych (w dokumentach urzędowych, wiadomościach, polityce). Luźno oparty na grece klasycznej i dialektach mówionych języka nowogreckiego .
↑ Wywodzi się z koine i dialektu jońskiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem greki bizantyjskiej i języka tureckiego .
↑ Wywodzi się z koine okresu hellenistycznego (z zapożyczeniami z języka hebrajskiego ), należy do języków żydowskich . Wymarły w końcu XX w.
↑ Wywodzi się z dialektu doryckiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem kolejno koine, greki średniowiecznej i języka nowogreckiego .
↑ Wywodzi się z dialektu doryckiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem najpierw łaciny , później języka włoskiego .

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

Centrum języka greckiego Właściciel: Ministerstwo Oświaty, Kształcenia Ustawicznego i Wyznań (gr. • ang. • ros. )
"η Πύλη" - strona języka greckiego , link otwierający się słownikiem greckim. Właściciel: Ministerstwo Oświaty, Kształcenia Ustawicznego i Wyznań (gr. • ang. )

[0] Istniał już w XII wieku (przez ponad dwieście lat równolegle do greki bizantyjskiej , z której się wywodzi).

[1] Współczesny standard literacki, rozwinął się pod silnym wpływem katharewusy .

[2] Język sztuczny, używany dawniej tylko w kontekstach oficjalnych (w dokumentach urzędowych, wiadomościach, polityce). Luźno oparty na grece klasycznej i dialektach mówionych języka nowogreckiego .

[3] Wywodzi się z koine i dialektu jońskiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem greki bizantyjskiej i języka tureckiego .

[4] Wywodzi się z koine okresu hellenistycznego (z zapożyczeniami z języka hebrajskiego ), należy do języków żydowskich . Wymarły w końcu XX w.

[5] Wywodzi się z dialektu doryckiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem kolejno koine, greki średniowiecznej i języka nowogreckiego .

[6] Wywodzi się z dialektu doryckiego greki klasycznej, przez wieki pod silnym wpływem najpierw łaciny , później języka włoskiego .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Ελληνικά
Obszar	Grecja , Cypr , Włochy , Albania , Macedonia i inne
Liczba mówiących	15 milionów
Ranking	74.
Klasyfikacja genetyczna	Języki indoeuropejskie * Języki helleńskie **Język grecki
Pismo	greckie
Status oficjalny
język urzędowy	Grecja Cypr , jeden z urzędowych w Unii Europejskiej
Regulowany przez	brak oficjalnej regulacji
Kody języka
ISO 639 -1	el (dla nowogreckiego )
ISO 639-2	gre/ell (dla nowogreckiego )
SIL	GRK (dla nowogreckiego )
W Wikipedii
Zobacz też: język , języki świata
Wikipedia w języku greckim
W Wikisłowniku : Słownik języka greckiego