Guam

Territory of Guam Teritorion Guåhån Terytorium Guamu
Flaga Guamu Godło Guamu
Dewiza : ( angielski ) Where America's Day Begins
Hymn : Stand Ye Guamanians
Język urzędowy	angielski , czamorro
Stolica	Hagåtña
Status terytorium	terytorium nieinkorporowane
Zależne od	Stanów Zjednoczonych
Głowa terytorium	prezydent Barack Obama
gubernator	gubernator Felix Perez Camacho
Powierzchnia  • całkowita  • wody śródlądowe	541, 3 km² 0%
Liczba ludności  (2008)  • całkowita   •  gęstość zaludnienia	175 877 324, 9 osób/km²
Jednostka monetarna	dolar amerykański (USD)
Rok utworzenia	wydzielenie z Filipin 1898
Strefa czasowa	UTC +10
Kod ISO 3166	GU/GUM/316
Domena internetowa	.gu
Kod telefoniczny	+1 671

Guam (Terytorium Guamu) – wyspa w południowej części archipelagu Marianów , w Mikronezji , w Oceanii .

Ustrój polityczny

Guam jest terytorium zależnym od USA . Rządy sprawuje gubernator wybierany w wyborach powszechnych. Prawo głosu mają obywatele w wieku powyżej 18 lat. Guamczycy są obywatelami USA, jednak nie mogą głosować w wyborach prezydenckich.

Główne partie polityczne:

• Partia Demokratyczna (DP),
• Ludowy Sojusz Postępowy (PPA).

Święto narodowe: Dzień Odkrycia Guamu, pierwszy poniedziałek marca ( 1521 ).

Geografia

Wyspa pochodzenia wulkanicznego , otoczona rafami koralowymi , położona na północnym Pacyfiku , pomiędzy Hawajami a Filipinami 13°28′N 144°47′E . Jest to największa (541, 3 km²) i najdalej wysunięta na południe wyspa archipelagu Marianów . Najwyżej położonym miejscem jest Mount Lamlam o wysokości 406 m n.p.m. . Długość linii brzegowej wynosi 125, 5 km. Średnie roczne opady wynoszą ok. 2 000 mm, natomiast średnia roczna temperatura jest na stałym poziomie przez cały rok, która wynosi od +26 do +28 °C.

Podział administracyjny

Guam dzieli się na 19 wsi (okręgów):

1. Agat
2. Asan-Maina
3. Barrigada
4. Chalan Pago-Ordot
5. Dededo
6. Hagåtña
7. Hagåtña Heights
8. Inarajan
9. Mangilao
10. Merizo
11. Mongmong-Toto-Maite
12. Piti
13. Santa Rita
14. Sinajana
15. Talofofo
16. Tamuning
17. Umatac
18. Yigo
19. Yona

Historia

Wyspa odkryta 6 marca 1521 roku przez Ferdynanda Magellana i nazwana przez niego Wyspą Złodziejską, gdyż mieszkańcy archipelagu nie znali pojęcia własności i wykradli ze statku część sprzętu. Kolonizację europejską zapoczątkowali hiszpańscy misjonarze, którzy przybyli na wyspę w 1668 roku. W 1898 roku po przegranej w wojnie amerykańsko-hiszpańskiej , Hiszpania przekazała ją Stanom Zjednoczonym. W czasie II wojny światowej zajęta w 10 grudnia 1941 roku przez Japonię . Okupacja trwała do 21 lipca 1944 roku. W 1950 dowództwo Marynarki Wojennej przekazało zarząd nad Guam Departamentowi Spraw Wewnętrznych, nadano wyspie nową konstytucję , powołano pochodzący z wyborów lokalny parlament, mieszkańcom nadano obywatelstwo amerykańskie. Od tamtego czasu Guamczycy posiadają autonomię wewnętrzną, która w 1970 została rozszerzona.

Gospodarka

Podstawą gospodarki Guamu jest obsługa amerykańskich baz wojskowych oraz turystyka . Ludność zajmuje się także połowem ryb. Dobrze rozwinięte jest rolnictwo. Uprawia się tam kukurydzę , maniok , batat , taro , kawę , kakao , trzcinę cukrową .
Problemem jest działalność gangów z Chin, Rosji, Japonii i Korei Południowej, które zajmują się praniem brudnych pieniędzy, handlem narkotykami, hazardem, prostytucją oraz przemytem ludzi.

Dane statystyczne za lata 2001 – 2005
struktura zatrudnienia:	– rolnictwo 26% – przemysł 10% – usługi 64%
Produkt krajowy brutto (PKB):	2, 5 mld USD
PKB na jednego mieszkańca:	15 000 USD
budżet :	– dochody: 319, 6 mln USD – wydatki: 427, 8 mln USD
inflacja :	2, 5%
ludność żyjąca poniżej progu ubóstwa :	23, 0%
bezrobocie :	11, 4%
elektryczność :	– produkcja: 1, 764 mld kWh – konsumpcja: 1, 641 mld kWh
ropa naftowa :	– produkcja: 0 bar/d – konsumpcja: 16 000 bar/d
gaz ziemny :	– produkcja: 0 mld m³ – konsumpcja: 0 mld m³
import:	701 mln USD
eksport:	45 mln USD
eksport (najważniejsi partnerzy):	Japonia :67, 2% Singapur : 11, 6% Wielka Brytania : 4, 8%
import (najważniejsi partnerzy):	Singapur : 50% Korea Południowa : 21, 4 Japonia : 14% Hongkong : 4, 6%

Infrastruktura

Telekomunikacja

• Liczba aktywnych telefonów komórkowych: 98 000 ( 2004 )
• Liczba telefonów stacjonarnych: 84 134 ( 2001 )
• Liczba użytkowników internetu: 79 000 (2004)

Transport

• Liczba lotnisk: 5 ( 2006 )
• Główny port lotniczy to Apra Harbor

Instalacje wojskowe USA

• Port Apra ( ang. Apra Harbor) – jeden z największych portów między Hawajami i Filipinami . Może obsługiwać największe okręty amerykańskiej floty, w szczególności lotniskowce.

• Lotnisko Andersen ( ang. Andersen Air Force Base) – duże lotnisko, przystosowane do bazowania ciężkich bombowców B-52 .

Demografia

Populacja wyspy w lipcu 2008 wynosiła ok. 175, 9 tys. osób. Zamieszkują tu następujące grupy etniczne: Polinezyjczycy Chamorro (ludność rdzenna) 37, 1%, Filipińczycy 26, 3%, biali 6, 5%, inni 30, 1%. Dominującą religią jest katolicyzm (85%).

Języki którymi posługują się mieszkańcy wyspy to: Angielski 38, 3%, Chamorro 22, 2%, Filipiński 22, 2%, inne 17, 8%.

VII 2008
Liczba ludności	175 877
Ludność według wieku
0 – 14 lat	28, 2%
15 – 64 lat	64, 8%
ponad 64 lata	7, 0%
Wiek (mediana)
W całej populacji	28, 9 lat
Mężczyzn	28, 7 lat
Kobiet	29, 2 lat
Przyrost naturalny	1, 373%
Współczynnik urodzeń	18, 37 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów	4, 65 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji	brak danych
Ludność według płci
przy narodzeniu	1, 06 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat	1, 07 mężczyzn/kobiet
15 - 64 lat	1, 04 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat	0, 88 mężczyzn/kobiet
w całej populacji	1, 04 mężczyzn/kobiet
Umieralność noworodków
w całej populacji	6, 55 śmiertelnych/1000 żywych
płci męskiej	7, 22 śmiertelnych/1000 żywych
płci żeńskiej	5, 84 śmiertelnych/1000 żywych
Oczekiwana długość życia
w całej populacji	78, 93 lat
Mężczyzn	75, 86 lat
Kobiet	82, 19 lat
Rozrodczość	2, 55 urodzeń/kobietę

Religia (2000)

• Katolicyzm : 77, 29%

• Protestantyzm : 14, 23%:
  • Zjednoczenie Zielonoświątkowe : 4, 7%
  • Kościół Prezbiteriański : 1%
  • Zbory Boże : 0, 8%
  • Kościół Adwentystów Dnia Siódmego : 0, 7%
  • Konwencja Baptystyczna : 0, 5%
• Buddyzm : 1, 75%
• Bahaizm : 0, 9%
• Mormoni : 0, 85%
• Świadkowie Jehowy : 0, 4%

• Animizm : 0, 3%

Kultura

Pomimo dominacji katolicyzmu, zachowały się jeszcze tradycyjne wierzenia i tabu. Podczas świąt często zakładane są tradycyjne maski ludu Chamorro . Atrakcją kulinarną wyspy jest potrawka z latających lisów, endemicznego gatunku nietoperzy ( Pteropus mariannus ).

Turystyka

Miejsca na wyspie, które warte sa zwiedzania to m.in. Agana (stolica terytorium), Centrum Badawcze Regionu Mikronezji (Micronesian Area Research Center), Plaza de Espańa , Puntan dos Amantes , Lanchon Antigo , Merizo , Inarajan , Umatac

Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona Guam
• Opis instalacji wojskowych na Guam