Gulaszowy komunizm

Gulaszowy komunizm ( węg. gulyáskommunizmus) lub kadaryzm (od Jánosa Kádára ) - odmiana realnego socjalizmu , nieformalna nazwa ustroju Węgierskiej Republiki Ludowej począwszy od lat 60. XX w. aż do rozpadu komunizmu na Węgrzech w 1989 roku. Gulaszowy komunizm zrywał z zasadami wcześniejszego stalinizmu , przestrzegając w większym stopniu praw człowieka i wprowadzając elementy wolnego rynku .

Termin ten jest metaforą , pochodzącą od gulaszu , popularnego węgierskiego dania . Gulasz jest robiony za pomocą różnych składników, tak też było z węgierskim komunizmem, który przestał być "wyłącznie komunistyczny" (tj. powielać bezkrytycznie model polityki radzieckiej). Czasami określany jako "najszczęśliwszy barak w obozie komunistycznym" (lub "socjalistycznym").

Początki

W roku 1962 , sześć lat po powstaniu węgierskim , na VIII Zjeździe Węgierskiej Socjalistycznej Partii Robotniczej ogłoszono, że okres "umocnienia socjalizmu" po 1956 roku skończył się i że "podwaliny dla dowodzenia społeczeństwem socjalistycznym" zostały zbudowane, co spowodowało amnestię dla większości ludzi skazanych za udział w powstaniu w 1956 roku. Partia, której przewodniczącym był János Kádár , stopniowo opanowała działania policji politycznej i obierała stosunkowo liberalny kurs ekonomiczny i kulturalny , co miało na celu pokonać wrogość społeczeństwa w stosunku do Kádára. W 1966 roku Komitet Centralny zatwierdził Nowy Mechanizm Ekonomiczny (węg. új gazdasági mechanizmus), który rozluźnił restrykcje związane z handlem międzynarodowym , dał ograniczoną wolność pracującym w handlu i pozwolił ograniczonej liczbie ludzi działać w sektorze usług . Była to bardzo poważna liberalizacja w porównaniu ze stalinizmem, jednak nie tak daleko idąca, jak reformy z 1956. Politycy zajęli się w różnymi formami zarządzania kolektywami , zostawiając tempo mechanizacji spółdzielniom . Co więcej, płacono za dostawy plonów (najczęściej w formie comiesięcznej wypłaty), nie wymuszano ich jak miało to miejsce wcześniej. W latach 60. pozwolono połączyć się spokrewnionym spółdzielniom w celu wspólnego prowadzenia produkcji jedzenia , działania w przemyśle oświetleniowym czy usługach.

Polityka

Gulaszowy komunizm pozwolił na większą wolność słowa , zwiększył rolę opinii publicznej w państwie i zmienił rolę partii w rozwoju socjalizmu (interpretowaną raczej jako "służba" aniżeli "dowodzenie"). Ponadto zwiększył zakres społecznej samoekspresji i wprowadził modyfikacji do doktryny marksizmu-leninizmu (która to ideologia według WSPR przywołuje chęć reform, na przykład takich jakie chciał wprowadzić Imre Nagy , który twierdził, że marksizm "powinien się rozwijać i stawać coraz doskonalszym, a nie stać w miejscu"; zdania tego nie podzielali Chruszczow , który stłumił powstanie na Węgrzech, i Breżniew , który wprowadził doktrynę i interweniował w Czechosłowacji w 1968 roku).

Gospodarka

Środków pieniężnych Węgier miało być więcej po to, by zaspokoić popyt konsumentów poprzez zapewnienie większego wyboru dóbr . Niektóre środki w reformie gospodarczej zostały wprowadzone, by zintegrować mechanizmy rynku z konstrukcją gospodarki socjalistycznej. Negatywnym rezultatem reformy było zwiększenie napięć ekonomicznych i wysokie zadłużenie , które stało się dotkliwie odczuwalne w późnych latach 80.

Stając się stosunkowo dobrze zorganizowanym krajem bloku wschodniego, Węgry były celem turystów z innych państw komunistycznych, dla których zwiedzenie krajów zachodnich nie zawsze było możliwe.

Po roku 1989 Węgry, podobnie jak pozostałe kraju dawnego Bloku Wschodniego, przyjęły demokratyczny system polityczny i zaczęły wprowadzać reformy w kierunku budowy gospodarki kapitalistycznej.

Linki zewnętrzne

• Dyskusja o gulaszowym komunizmie i jego następstwach ( ang. )