Heraldyka
Heraldyka – jedna z nauk pomocniczych historii , zajmuje się badaniem rozwoju i znaczenia oraz zasadami kształtowania się herbów . Wywodzi się od słowa herold – oznaczającego urzędnika dworskiego , wywołującego nazwiska rycerzy biorących udział w turniejach . W innych językach europejskich nazywana jest podobnie ( ang. heraldry, franc. heraldique , niem. Heraldik) lub słowami pochodzącymi od nazwy herb ( niem. Wappenkunde).
Jednym z podstawowych narzędzi heraldyki jest blazonowanie , czyli język opisu herbów, zaś podstawowym materiałem do badań są zachowane do dzisiaj role herbowe , herbarze , wizerunki herbów na pieczęciach , płytach nagrobnych i innych zabytkach.
Spis treści |
[ edytuj ] Historia heraldyki
W heraldyce wyróżnia się okres tzw. heraldyki żywej, obejmujący czasy od powstania herbów w XII w. do końca XV w. Herby pełniły wtedy swą pierwotną funkcję identyfikacyjną na polu bitwy, a ewolucja ich wizerunków stanowiła odzwierciedlenie rzeczywistych zmian zachodzących w uzbrojeniu ochronnym rycerstwa.
Heraldyka późniejsza ma dwa zasadnicze działy, w niektórych językach mające osobne nazwy.
- Sztuka heraldyki ( niem. Wappenkunst) – będąca zasadniczo działem sztuki lub rzemiosła artystycznego, opartego o gruntowną znajomość wiedzy heraldycznej.
- Heraldyka – nauka ( niem. Wappenkunde) – teoretyczna wiedza heraldyczna, obejmująca blazonowanie, przyporządkowywanie herbów ich właścicielom, badanie początków i ewolucji herbów.
Początkowo heraldyka miała za zadanie głównie opisywanie i rozpoznawanie herbów. Historyczna jej strona oparta była w dużej mierze na legendach herbowych lub naiwnej interpretacji symboliki herbów.
Heraldyka jako nauka wykształciła się właściwie w pocz. XIX w. Wtedy dzięki zwróceniu większej uwagi na materiały źródłowe i ich naukowej analizie otrzymano pełniejszy obraz początków herbów i ich rozwoju.
[ edytuj ] Heraldyka w Polsce
Jedne z pierwszych prac dotyczących heraldyki w Polsce napisał w XVI w. Bartosz Paprocki . Duże zasługi w zakresie heraldyki mieli także Szymon Okolski oraz Kasper Niesiecki . Według zasad nowożytnych nauk historycznych prace na ten temat publikował Joachim Lelewel . Wybitnymi polskimi heraldykami XIX w. i pocz. XX w. byli m.in. Franciszek Piekosiński , Juliusz Karol Ostrowski , Zbigniew Leszczyc czy Wiktor Wittyg . W okresie międzywojennym prócz wysokiego poziomu prezentowanego przez naukowców heraldyków, pojawiło się wiele publikacji amatorskich lub komercyjnych, niekiedy nierzetelnych z historycznego punktu widzenia.
W okresie PRLu nauczanie heraldyki funkcjonowało właściwie tylko w formie marginalnej na wydziałach historycznych wyższych uczelni. Wydawanie podręczników i literatury z tej dziedziny było bardzo ograniczone, prace współczesnych heraldyków wydawane były w niewielkich nakładach jako skrypty akademickie lub nie były publikowane. Lepiej przedstawiała się sytuacja na emigracji, gdzie wybitni polscy heraldycy – Adam Heymowski w Sztokholmie , Szymon Konarski i Bogdan Klec-Pilewski w Paryżu publikowali liczne prace naukowe. Zaniedbania w zakresie kształcenia kadr heraldyków uwidaczniają się obecnie w postaci licznych niepoprawnych heraldycznie herbów przyjmowanych przez organa władzy samorządowej.
Próbę poprawy wiedzy heraldycznej w społeczeństwie podejmuje od lat Polskie Towarzystwo Heraldyczne ( PTH – Polskie Towarzystwo Heraldyczne), organizacja skupiająca zarówno naukowców jak i heraldyków amatorów.
[ edytuj ] Heraldyka współcześnie
Współcześnie heraldyka funkcjonuje nadal w charakterze sztuki użytkowej , lecz często niewiele ma wspólnego z przyjętymi normami konstruowania herbów (porównaj: blazonowanie ). Cechuje się ona tworzeniem herbów przez przypadkowe osoby na potrzeby własne bądź zlecenie różnych instytucji, zazwyczaj pożytku publicznego: ( gmin , zrzeszeń , stowarzyszeń ). W niektórych krajach o dużych tradycjach heraldycznych – m.in. w Wielkiej Brytanii nauka i sztuka heraldyczna, zwłaszcza związana z oficjalnymi urzędami heroldii stoi na bardzo wysokim poziomie. Z racji wciąż żywego zainteresowania herbami w wielu krajach świata, heraldyka narażona jest jako nauka na komercjalizację. W wielu krajach, także w Polsce powstają nierzetelne firmy, podające się za naukowe instytucje lub organizacje, które w celu zarobkowym wydają niepoprawne historycznie, często wręcz świadomie zafałszowane dyplomy herbowe, odszukują nieistniejące herby lub przypisują herby rodzinom, bez odpowiednich badań źródłowych i archiwalnych.
Istnieją także instytucje, które zajmują się tworzeniem nowych herbów, działające w zgodzie z regułami heraldyki, rzetelne od strony plastycznej i wiedzy historycznej. W monarchiach są to najczęściej heroldie, w innych państwach organizacje o charakterze stowarzyszeń.
[ edytuj ] Zobacz też
- Blazonowanie
- Heraldyka kościelna
- Heraldyka polska
- Heraldyka szkocka
- Heraldyka napoleońska
- Herb
- Herbarz
- Heroldia
- Polskie Towarzystwo Heraldyczne
- Szrafowanie
- Genealogia
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Stanisław Krzyżanowski, Słownik heraldyczny : dla pomocy w poszukiwaniach archeologicznych , Kraków 1870
- Przewodnik heraldyczny w jęz.angielskim (strona komercyjna)
- Mały herbarz Adama Kromera i przyjaciół
- International civic coats of arms ( ang. ) – zawiera wizerunki herbów z wielu krajów (w tym polskich) wraz z opisami
|
|||||||||||||||||||||||
| Zatrzymano osobę wynoszącą tajne dokumenty z Watykanu | ||
Żandarmeria watykańska ujęła osobę podejrzaną o przekazywanie mediom tajnych dokumentów Sekretariatu Stanu oraz prywatnej kancelarii papieża.
|
||
| Sikorski o filozofii PiS: Dostać lanie i uważać się za zwycięzcę | ||
Filozofia PiS, także w dziedzinie polityki zagranicznej, to: rzucić się na olbrzyma, dostać lanie, a potem uważać się za zwycięzcę moralnego - mówił szef MSZ Radosław Sikorski na piątkowej Radzie Krajowej PO.
|
||
| Sondaż: Polacy sceptycznie o bojkocie Euro na Ukrainie | ||
Ponad połowa Polaków sceptycznie odnosi się do idei politycznego bojkotu Euro 2012 na Ukrainie. Tak wynika z sondażu przeprowadzonego przez Centrum Badania Opinii Społecznej.
|
||
| PiS nie będzie uczestniczyć w programach z Niesiołowskim i Palikotem | ||
Przedstawiciele Prawa i Sprawiedliwości nie będą uczestniczyć w programach radiowych i telewizyjnych z udziałem Janusza Palikota i Stefana Niesiołowskiego (PO). Taką uchwałę podjął komitet polityczny PiS.
|
||
| Gronkiewicz-Waltz do Rostowskiego: Niech pan nas tak nie ciśnie | ||
Panie ministrze finansów, błagam, niech pan nas tak nie ciśnie - tymi słowami w imieniu samorządowców - zaapelowała do Jacka Rostowskiego wiceszefowa PO, prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz w piątek na radzie Krajowej PO.
|
