Historia Polski (1944-1989)
 |
| Historia Polski Chronologia |
| do 1138 |
| 1138–1320 |
| 1320–1386 |
| 1386–1492 |
| 1492–1572 |
| 1572–1697 |
| 1697–1795 |
| 1795–1831 |
| 1831–1914 |
| 1914–1918 |
| 1918–1939 |
| 1939–1945 |
| 1944–1989 |
| od 1989 |
| Kalendarium |
| Portal: Historia |
Historia Polski (1944-1989) - okres w dziejach państwa polskiego, obejmujący okres komunizmu od 1944 r., poprzez powstanie PRL , aż do obrad Okrągłego Stołu w 1989 r.
W lipcu 1944 powołano w Moskwie Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego [1] (od grudnia 1944 r. Rząd Tymczasowy RP ), a w czerwcu 1945 powstał Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej , zdominowany przez komunistów . Zachodnie mocarstwa cofnęły uznania rządowi RP na uchodźstwie.
Po wyeliminowaniu legalnej opozycji ( PSL ), sfałszowaniu referendum w 1946 r. i wyborów w 1947 [2] , oraz pokonaniu zbrojnego podziemia ( WiN , NSZ , NZW ) i usunięciu w roku 1948 grupy Władysława Gomułki lansującej tak zwaną polską drogę do socjalizmu ("odchylenie prawicowo-nacjonalistyczne") nastąpiło umocnienie totalitarnego systemu rządów ( stalinizacja ).
Dokonywano jednoczenia na warunkach komunistów organizacji politycznych i społecznych między innymi w 1948 r. z połączenia PPR i PPS powstała PZPR [3] natomiast rok później ze Stronnictwa Ludowego i resztek PSL powstało Zjednoczone Stronnictwo Ludowe .
Eliminowano potencjalnych i faktycznych przeciwników władzy (wzmożony terror Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego), zacieśniono związek z blokiem krajów zdominowanych przez ZSRR (od 1949 członkostwo w RWPG , od 1955 w Układzie Warszawskim).
W gospodarce system nakazowo-rozdzielczy, eliminacja sektora prywatnego ("bitwa o handel"), próba kolektywizacji gospodarki chłopskiej, forsowna rozbudowa przemysłu ciężkiego, wielkie nakłady na wojsko oraz przemysł zbrojeniowy. W wyniku wydarzeń roku 1956 (poznański czerwiec, październikowe przesilenie) częściowo zmodyfikowano system polityczno-ekonomiczny (ograniczenie represji oraz rezygnacja z kolektywizacji, zwiększenie swobód obywatelskich, próba modernizacji zarządzania gospodarką).
Nie dało to jednak oczekiwanych rezultatów (nawrót do walki z Kościołem, ograniczenie swobód twórczych w nauce i kulturze). W marcu 1968 r. brutalnie stłumiono demokratyczny ruch studencki i wykorzystano w walce o władzę w PZPR do zmian i czystek personalnych połączonych z kampanią antysemicką i antyinteligencką (marcowe wydarzenia) [4] .
W sierpniu 1968 r. Ludowe Wojsko Polskie uczestniczyło w interwencji państw Układu Warszawskiego w Czechosłowacji [5] . Po kryzysie politycznym w grudniu 1970 r. (grudniowy bunt robotników na Wybrzeżu) władzę przejęła ekipa Edwarda Gierka. Przyjęto koncepcję tak zwanej strategii przyspieszonego rozwoju społeczno-gospodarczego Polski. Program ten (finansowany kredytami zagranicznymi) w warunkach nieefektywnego systemu ekstensywnej gospodarki zakończył się jej załamaniem i ogromnym zadłużeniem zagranicznym, czemu towarzyszyły strajki i manifestacje (czerwcowy protest robotniczy w 1976 ). Powstała niezależna opozycja demokratyczna ( KOR [6] , ROPCiO [7] , KPN [8] ), którą umocnił w 1978 r. wybór Karola Wojtyły [9] na papieża i jego wizyta w Polsce ( 1979 ) [10] .
Gwałtowne zaostrzenie się kryzysu gospodarczego przyspieszyło wybuch w lipcu i sierpniu 1980 r. masowych strajków w całym kraju (głównie centra na Wybrzeżu i Śląsku), zakończonych podpisaniem porozumień społecznych. Powstał NSZZ "Solidarność " (10 milionów członków w tym przewodniczący Lech Wałęsa ) [11] . Wobec zagrożenia monopolu władzy i radykalizacji żądań społeczeństwa władze wprowadziły 13 grudnia 1981 r. stan wojenny w całym kraju [12] .
Internowano wielu działaczy "Solidarności" a sam związek zdelegalizowany w październiku 1982 działał w konspiracji.
W grudniu 1982 zawieszono, a 22 lipca 1983 r. zniesiono stan wojenny [11] . Władzom nie udało się zrealizować koncepcji porozumienia narodowego. W maju i sierpniu 1988 wybuchały strajki, natomiast w grudniu 1988 r. utworzono Komitet Obywatelski "Solidarność".
Następnie przeprowadzono rozmowy obozu rządzącego z częścią opozycji (głównie "Solidarność") w sprawie demokratyzacji ustroju politycznego i społecznego oraz naprawy systemu gospodarczego Polski (porozumienie Okrągłego Stołu w lutym i kwietniu 1989 r. [13] ).
W kwietniu 1989 zarejestrowano NSZZ "Solidarność ", a w czerwcu tego samego roku odbyły się częściowo demokratyczne wybory do parlamentu [14] . "Solidarność" odniosła zwycięstwo, powstał rząd złożony między innymi z przedstawicieli dotychczasowej opozycji (premier Tadeusz Mazowiecki ) [15] .
Przypisy
- ↑ Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN)
- ↑ Praca zbiorowa: Czarna Księga Komunizmu. Warszawa: Pruszyński, 1999, s. 353. ISBN 83-7180-326-5 .
- ↑ Praca zbiorowa: Czarna Księga Komunizmu. Warszawa: Pruszyński, 1999, s. 355. ISBN 83-7180-326-5 .
- ↑ Marzec 68. Pożegnania i powroty. Warsztaty dokumentalne
- ↑ Telewizja to emocje. Także Jaruzelskiego - Polska
- ↑ KOR
- ↑ ROPCiO - Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela
- ↑ KPN - Konfederacja Polski Niepodległej
- ↑ 31. rocznica wyboru Karola Wojtyły na papieża
- ↑ Pielgrzymka - Wiwi - 2 czerwca 1979
- ↑ 11,0 11,1 http://www.nszz.pwr.wroc.pl/nszz/13grudzien.html
- ↑ :: Oficjalna strona gen. Wojciecha Jaruzelskiego
- ↑ 20. rocznica Okrągłego Stołu
- ↑ 19. rocznica kontraktowych wyborów do Sejmu
- ↑ 20 lat temu Tadeusz Mazowiecki został premierem - Historia - Fakty w INTERIA.PL - śledztwa IPN, wojny, archeologia, historia Polski, I i II Wojna Światowa
| USA: Podejrzany o udział w masakrze w Srebrenicy deportowany do kraju | ||
Były dowódca brygady policji Serbów bośniackich Dejan Radojković, oskarżony w Bośni i Hercegowinie o udział w masakrze około 8 tys. Muzułmanów w Srebrenicy w 1995 r., został deportowany z USA - poinformowały w czwartek amerykańskie władze.
|
||
| Egipt: Zakończyło się głosowanie w wyborach prezydenckich | ||
W Egipcie zakończyło się w czwartek dwudniowe głosowanie w wyborach prezydenckich, które mają wyłonić następcę Hosniego Mubaraka, zmuszonego na początku zeszłego roku do ustąpienia. Wstępnych wyników można oczekiwać w sobotę.
|
||
| Kancelaria Prezydenta: Nie ma loży prezydenckiej na Stadionie Narodowym | ||
Nie było i nie ma czegoś takiego, jak loża prezydencka na Stadionie Narodowym - oświadczyła w czwartek szefowa prezydenckiego biura prasowego Joanna Trzaska-Wieczorek. Dodała, że prezydent Bronisław Komorowski zajmie na stadionie podczas Euro 2012 "najbardziej prestiżowe miejsce".
|
||
| USA: Rośnie poparcie dla małżeństw gejów | ||
W USA słabnie sprzeciw wobec legalizacji małżeństw homoseksualnych - wynika z najnowszego sondażu. Pokrzepiło to Biały Dom, gdyż komentatorzy uznali, że niedawna deklaracja prezydenta Baracka Obamy z poparciem takich małżeństw nie zaszkodzi mu w wyborach.
|
||
| Palikot być może będzie ubiegał się o widzenie z Tymoszenko | ||
Poseł Janusz Palikot przyjechał na Ukrainę, gdzie najprawdopodobniej będzie ubiegał się o spotkanie ze skazaną na siedem lat więzienia byłą premier Julią Tymoszenko - dowiedziała się w czwartek PAP ze źródeł dyplomatycznych w Kijowie.
|
