Hjalmar Schacht

Plik:Bundesarchiv Bild 102-12733, Hjalmar Schacht.jpg

Hjalmar Schacht

Hjalmar Schacht jako świadek w procesie Flicka 21 lipca 1947

Hjalmar Schacht (ur. 22 stycznia 1877 w Tinglev, Północny Szlezwik , zm. 3 czerwca 1970 w Monachium ) – ekonomista niemiecki, od 1923 komisarz walutowy Niemiec i prezes Banku Rzeszy (Reichsbank) .

Na przełomie 1923/1924 powstrzymał hiperinflację w Republice Weimarskiej , wprowadzając w listopadzie 1923 tzw. Rentenmarki i emitując banknoty , które jako zabezpieczenie wartości miały ziemię należącą do państwa niemieckiego. W 1924 przywrócił Reichsmarki jako walutę Republiki Weimarskiej . System walutowy prowadzony przez Schachta utrzymał się praktycznie do reform Erharda w 1948 . Polityka pieniężna Schachta zagwarantowała Niemcom stabilizację płatniczą, zwłaszcza po korzystnym dla Niemiec renegocjowaniu spłaty odszkodowań wojennych z czasów I wojny światowej ustalonych (bez określenia kwoty) w traktacie wersalskim , sprecyzowanych w Planie Dawesa ( 1924 ) i skorygowanych na korzyść Niemiec w Planie Younga ( 1929 ).

Odsunięty w 1930 od prezesury Reichsbanku Schacht uczestniczył w dojściu do władzy Adolfa Hitlera pośrednicząc w jego kontaktach z kręgami przemysłowymi i finansowymi Niemiec, niechętnymi do początku lat 30. wobec NSDAP . Po dojściu Hitlera do władzy został w 1934 ministrem gospodarki Rzeszy i ponownie prezesem Reichsbanku . Organizował rozbudowę przemysłu zbrojeniowego poprzez system tzw. weksli MeFo (niem. Metallurgische Forschungsgesellschaft mbH) umożliwiających bezgotówkowe rozliczanie wierzytelności w przemyśle ciężkim Niemiec. W 1938 został usunięty ze stanowiska (zastąpiony przez Waltera Funka ) po naradzie u Hitlera (opisanej w protokole Hossbacha ), gdy uświadomił sobie, że polityka Hitlera prowadzi bezpośrednio do wojny światowej i wyraził swoje obiekcje wobec takiej polityki. Po zamachu na Hitlera w lipcu 1944 internowany w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen (w tzw. Zellenbau) jako tzw. Ehrehäftling.

Był sądzony podczas procesu norymberskiego . Psycholog więzienny Gustave M. Gilbert podczas swoich badań na osadzonych ustalił ich iloraz inteligencji (IQ) - Schacht miał wynik 143 (najwyższy ze wszystkich). Po zapoznaniu się z treścią oskarżenia zanotował na marginesie tekstu: Zupełnie nie mogę pojąć, dlaczego jestem oskarżony, zaś po odczytaniu aktu oskarżenia powiedział: W żadnym wypadku nie jestem winny. Z drugiej zaś strony przyznał w czasie procesu: Poszedłbym nawet z diabłem, by zapewnić Niemcom siłę i potęgę. Wyrokiem Trybunału został jednak uniewinniony, gdyż bezpośrednio nie uczestniczył w organizowaniu aktów ludobójstwa i innych zbrodniach wojennych. Napisał pamiętnik 76 Jahre meines Lebens (76 lat mojego życia, 1953 ).

Prezesi Reichsbanku

• 1876 – 1890 Hermann von Dechend
• 1890 – 1908 Richard Koch
• 1908 – 1923 Rudolf E. A. Havenstein
• 1923 – 1930 Hjalmar Schacht
• 1930 – 1933 Hans Luther
• 1933 – 1939 Hjalmar Schacht
• 1939 – 1945 Walter Funk