Jan Brzechwa
| Jan Brzechwa | |
 |
|
| Imiona i nazwisko | Jan Wiktor Lesman |
| Data i miejsce urodzenia | 15 sierpnia 1898 Żmerynka |
| Data i miejsce śmierci | 2 lipca 1966 Warszawa |
| Dziedzina sztuki | poezja |
| Ważne dzieła | Tańcowała igła z nitką Akademia Pana Kleksa |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
 Cytaty w Wikicytatach |
|
Jan Brzechwa, właśc. Jan Wiktor Lesman (ur. 15 sierpnia 1898 [1] w Żmerynce na Podolu , zm. 2 lipca 1966 w Warszawie ) – polski poeta pochodzenia żydowskiego , autor wielu znanych bajek i wierszy dla dzieci, satyrycznych tekstów dla dorosłych, a także tłumacz literatury rosyjskiej .
Był wnukiem warszawskiego księgarza i wydawcy Bernarda Lesmana , a przy tym stryjecznym bratem poety Bolesława Leśmiana , który wymyślił literacki pseudonim "Brzechwa" (nawiązanie do części strzały [2] ).
Spis treści |
[ edytuj ] Życiorys
[ edytuj ] Lata młodości
Jan Brzechwa młodość spędził na Kresach Wschodnich , podróżując ze swą rodziną. Jego ojciec, Aleksander, był inżynierem kolejowym . Brzechwa ukończył Zakład Naukowo-Wychowawczy Ojców Jezuitów w Chyrowie , a następnie, po przyjeździe do Warszawy – Wydział Prawa Uniwersytetu Warszawskiego . Jednocześnie z zapisaniem się na studia wstąpił do 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej i jako ochotnik uczestniczył w latach 1920 - 1921 w wojnie polsko-bolszewickiej , za co go odznaczono.
[ edytuj ] Działalność zawodowa
Z zawodu był adwokatem [3] . W latach 1924 - 1939 był radcą prawnym ZAiKS-u . Był specjalistą w dziedzinie prawa autorskiego , które wybrał jako specjalizację studiów [4] .
Jako specjalista prawa autorskiego reprezentował w sądzie m.in. Zenona Przesmyckiego ("Miriama") w sprawie toczącej się przeciwko poecie Tadeuszowi Piniemu , który poprzez wydanie edycji dzieł Cypriana Kamila Norwida bez zgody właściciela praw autorskich, Przesmyckiego, naruszył jego prawa do spuścizny po Norwidzie.
Po drugiej wojnie światowej Brzechwa powrócił do zawodu prawnika. Był m.in. radcą prawnym wydawnictwa Czytelnik . Jednocześnie działał aktywnie w PEN Clubie .
[ edytuj ] Twórczość
Brzechwa jeszcze jako nastolatek zadebiutował w 1915 , kiedy to opublikował swoje pierwsze wiersze w piotrogrodzkim "Sztandarze" oraz w kijowskich "Kłosach Ukraińskich". Nie wiązał jednak wówczas swej przyszłości z karierą pisarską – postanowił, że zostanie prawnikiem.
Po demobilizacji w 1920 i rozpoczęciu studiów prawniczych zaczął dorabiać jako autor tekstów satyrycznych oraz piosenek i skeczy . Współpracował wówczas z takimi znanymi kabaretami, jak m.in.: Qui Pro Quo , Czarny Kot czy Morskie Oko . Posługiwał się najczęściej pseudonimami Szer-Szeń oraz Inspicjent Brzeszczot.
W 1926 ogłosił tom poezji Oblicza zmyślone. Pierwszy tomik wierszy dla dzieci – Tańcowała igła z nitką wydano w 1938 (w tym tomiku znalazły się takie popularne do dziś wiersze, jak: Pomidor, Żuraw i czapla czy też Na straganie). Rok po wydaniu pierwszego tomu z wierszami dla dzieci, w 1939 wydano tom Kaczka Dziwaczka (m.in. wiersze: Znaki przestankowe i Sójka).
Na lata II wojny światowej przypada jeden z najważniejszych okresów twórczości bajkopisarza – napisał on w tym czasie takie utwory, jak m.in. Akademia Pana Kleksa czy Pan Drops i jego trupa . Dwie książki kontynuujące Akademię... ( Podróże Pana Kleksa i Tryumf Pana Kleksa ) napisał kolejno w 1961 i w 1965 .
Brzechwa był zaprzyjaźniony z grafikiem Janem Marcinem Szancerem , autorem licznych ilustracji do jego tekstów. W latach 50. XX w. pisał socrealistyczne wiersze propagandowe , gloryfikujące partię (do której sam nie należał) i ustrój socjalistyczny (np. "Marsz", "Głos Ameryki"). W latach późniejszych nie angażował się w twórczość polityczną, uchodził za biernego kontestatora ustroju.
Tłumaczył z języka rosyjskiego , m.in. utwory A. Puszkina , Siergieja Jesienina i W. Majakowskiego .
Autor komentarza do ustawy o prawie autorskim z 1926 (książka przygotowywana do druku w 1939 ocalała w formie egzemplarzy korekty drukarskiej).
Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach .
[ edytuj ] Wybrane utwory
- 1926 – Oblicza zmyślone
- 1938 – Tańcowała igła z nitką
- 1939 – Kaczka Dziwaczka
- 1946 – Akademia Pana Kleksa
- 1946 – Ptasie plotki
- 1946 – Pan Drops i jego trupa
- 1947 – Baśń o stalowym jeżu (wyd. Łódź 1947, ilustracje Anna Chamiec )
- 1948 – Na wyspach Bergamutach
- 1948 – Opowiedział dzięcioł sowie
- 1948 – Przygody rycerza Szaławiły
- 1951 – Uczymy się chodzić
- 1953 – Teatr Pietruszki
- 1953 – Wagary
- przed 1954 – Szelmostwa lisa Witalisa
- 1957 – Magik
- 1958 – Wyssane z nogi
- 1958 – Sto bajek
- 1958 – Gdy owoc dojrzewa - powieść na motywach autobiograficznych
- 1961 – Podróże Pana Kleksa
- 1964 – Śmiechu warte
- 1965 – Od baśni do baśni
- 1965 – Tryumf Pana Kleksa
[ edytuj ] Nagrody
- 1954 – nagroda miasta Stalinogród
- 1956 – nagroda Prezesa Rady Ministrów
- 1965 – nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki
[ edytuj ] Ekranizacje
[ edytuj ] Brzechwa w piosenkach
- 1995 – Grzegorz Turnau : To tu, to tam – teksty utworów "W prowincjonalnym małym mieście" i "Marta"
- 1997 – Grzegorz Turnau : Tutaj jestem – teksty utworów "Wzdłuż ulic", "24 smutki", "Niebo i ziemia" i "Słowicza"
Przypisy
- ↑ Istnieją niejasności co do roku urodzenia poety. Większość encyklopedii podaje rok urodzenia 1900 ; sytuację tę tłumaczy Janusz Odrowąż-Pieniążek , dyrektor Muzeum Literatury w Warszawie, w liście opublikowanym w " Gazecie Wyborczej " (2000, nr 195 z 22 sierpnia)
- Posiadamy niezbite dowody na to, że urodził się w Żmerynce na Podolu 15 sierpnia 1898 r., co stwierdzał własnoręcznie choćby w podaniu o weryfikację jako członka ZAIKS -u dnia 1 września 1945 r. Aliści po drugim małżeństwie z osobą znacznie od siebie młodszą zaczął Brzechwa podawać datę 1900 i to tak konsekwentnie, że dziś we wszystkich encyklopediach i słownikach PWN , a nawet w podstawowym wydawnictwie IBL "Współcześni pisarze polscy i badacze literatury" figuruje rok urodzenia 1900 i jakoś nikogo nie zdziwiło, że debiutował, mając lat 15.
- ↑ Porównaj hasło "brzechwa" w Encyklopedii Staropolskiej
- ↑ (zawodowo posługiwał się nazwiskiem metrykalnym zob. Lista adwokatów Okręgu Sądu Apelacyjnego w Warszawie, Warszawa 1938, s. 31)– Jan Lesman)
- ↑ W 1939 roku wydał komentarz do prawa autorskiego
| WSA oddalił skargę na decyzję KRRiT ws. mutipleksu dla TV Trwam | ||
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę fundacji o. Tadeusza Rydzyka Lux Veritatis na odmowną decyzję KRRiT dotyczącą miejsca na multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej dla TV Trwam. Fundacja zapowiada skargę kasacyjną do NSA.
|
||
| WSA oddalił skargę na decyzję KRRiT ws. mutipleksu dla TV Trwam | ||
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę fundacji o. Tadeusza Rydzyka Lux Veritatis na odmowną decyzję KRRiT dotyczącą miejsca na multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej dla TV Trwam. Fundacja zapowiada skargę kasacyjną do NSA.
|
||
| Zatrzymano osobę wynoszącą tajne dokumenty z Watykanu | ||
Żandarmeria watykańska ujęła osobę podejrzaną o przekazywanie mediom tajnych dokumentów Sekretariatu Stanu oraz prywatnej kancelarii papieża.
|
||
| Sikorski o filozofii PiS: Dostać lanie i uważać się za zwycięzcę | ||
Filozofia PiS, także w dziedzinie polityki zagranicznej, to: rzucić się na olbrzyma, dostać lanie, a potem uważać się za zwycięzcę moralnego - mówił szef MSZ Radosław Sikorski na piątkowej Radzie Krajowej PO.
|
||
| Sondaż: Polacy sceptycznie o bojkocie Euro na Ukrainie | ||
Ponad połowa Polaków sceptycznie odnosi się do idei politycznego bojkotu Euro 2012 na Ukrainie. Tak wynika z sondażu przeprowadzonego przez Centrum Badania Opinii Społecznej.
|
