Karol XI
| Karol XI Z Bożej łaski król Szwecji, Gotów i Wenedów, wielki książę Finlandii, książę Skanii, Estonii, Inflant, Karelii, Bremy, Verden, Szczecina, Pomorza, Kaszubów i Wenedów, książę Rugii, pan Ingrii, Wismaru, hrabia-palatyn Renu, książę Bawarii, Jülich, Kleve, Bergu. |
|
 |
|
| król Szwecji | |
| Okres panowania | od 13 lutego 1660 do 5 kwietnia 1697 |
| Poprzednik | Karol X Gustaw |
| Następca | Karol XII |
| książę Palatynatu-Zweibrücken-Kleeburg | |
| Okres panowania | od 13 lutego 1660 do 11 kwietnia 1681 |
| Poprzednik | Karol X Gustaw |
| Następca | połączenie z Palatynatem-Zweibrücken |
| książę Palatynatu-Zweibrücken | |
| Okres panowania | od 11 kwietnia 1681 do 5 kwietnia 1697 |
| Poprzednik | Fryderyk Ludwik Wittelsbach |
| Następca | Karol XII |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | Wittelsbachowie |
| Urodzony | 24 listopada 1655 |
| Zmarł | 5 kwietnia 1697 |
| Ojciec | Karol X Gustaw |
| Matka | Jadwiga Eleonora z Holstein-Gottorp |
| Żona | Ulryka Eleonora Oldenburg |
| Dzieci | Karol XII, Ulryka Eleonora Wittelsbach . |
 Galeria w Wikimedia Commons |
|
Karol XI Wittelsbach, szw. Karl XI (ur. 24 listopada 1655 w Sztokholmie , zm. 5 kwietnia 1697 tamże) – król Szwecji, książę Bremy i Verden , książę Palatynatu-Zweibrücken-Kleeburg, książę Palatynatu-Zweibrücken od 1660.
Spis treści |
[ edytuj ] Biografia
[ edytuj ] Dzieciństwo
Urodził się w 1655 roku na zamku Kronor w Sztokholmie jako syn Karola X Gustawa króla Szwecji i jego żony Jadwigi Eleonory z Holstein-Gottorp , córki Fryderyka III, księcia holsztyńskiego na Gottorp. W wieku 4 lat objął formalnie rządy po nagłej śmierci swojego ojca, jednak faktyczna władza znajdowała się w rękach jego matki, pełniącej funkcję regentki oraz oligarchii magnackiej.
Jako nastolatek, Karol wiele uwagi poświęcał się zajęciom sportowym i ćwiczeniom, a jego ulubioną rozrywką było polowanie na niedźwiedzie . Nie przejmował się sprawami związany z polityką. Nie interesowała go literatura oraz przejawiał objawy dysleksji [1] . Uchodził według współczesnych mu ludzi za osobę mało wykształconą. Był zależny od matki i doradców, prowadzących w jego imieniu politykę zagraniczną, ponieważ władca ten nie umiał żądnego języka obcego poza językiem niemieckim , który znał bardzo słabo [2] .
[ edytuj ] Pierwsze lata panowania
18 grudnia 1672 został uznany przez szwedzki parlament stanowy - Ståndsriksdagen pełnoletnim, co zapoczątkowało jego bezpośrednie rządy w państwie. Na wiosnę tego samego roku zawarł przymierze królem Francji Ludwikiem XIV Burbonem i w zamian za subwencje na zbrojenia zobowiązał się do pomocy wojskowej na wypadek wojny w Niemczech .
[ edytuj ] Polityka zagraniczna
Wypełniając postanowienia tego traktatu zaatakował w grudniu 1674 roku Brandenburgię . Niedługo potem znalazł się w stanie wojny ze sprzymierzeńcami elektora brandenburskiego: Danią i Holandią , co uwikłało Szwecję w walki na kliku frontach. 28 czerwca 1675 roku wojska szwedzkie poniosły klęskę w bitwie pod Fehrbelinem . Po serii klęsk zadanych flocie szwedzkiej przez Duńczyków i Holendrów koło Olandii (1676) i u wybrzeży Zelandii (1677) utracił inicjatywę na Morzu Bałtyckim , w efekcie czego w latach 1675-1678 poniósł duże straty terytorialne, głównie na rzecz Brandenburgii, która zajęła całą część szwedzkiego Pomorza Zachodniego z Wołogoszczą, Szczecinem i wyspami Uznam , Wolin i Rugią . Dzięki interwencji dyplomatycznej Francji odzyskał większość utraconych ziem oraz zawarł traktaty pokojowe z Brandenburgią w Saint-Germain-en-Laye (29 czerwca 1679) i Danią w Lund (26 września 1679.
[ edytuj ] Polityka wewnętrzna
Niepowodzenia w polityce zagranicznej polegające na prowadzeniu niepomyślnych wojen, pozwoliły Karolowi XI na wprowadzenie w Szwecji rządów absolutnych , które popierali mieszczanie oraz średnia szlachta. W latach 1680-1683 zniósł baronie i hrabstwa, a cały obszar państwa podzielił na mniejsze okręgi (routu), z których każdy był zobowiązany dostarczać jednego żołnierza oraz wyposażyć go w broń[ potrzebne źródło ]. Ponadto żołnierz dostawał w swoim okręgu kawałek ziemi.
Przeprowadził przy poparciu niższych stanów rewindykację dóbr królewskich (tzw. wielka redukcja przez co ustabilizował finanse. Niedługo potem dokonał reformy systemu finansowego oraz reorganizacji armii .
Ograniczył rolę instytucji stanowych, sejmu i Rady Królestwa, którą przekształcił w Radę Królewską jako doradczy organ panującego. Dążył do pełnej integracji ustrojowej i administracyjnej prowincji szwedzkich, a w przypadku byłych prowincji duńskich i norweskich - Skanii i Blekinge, także narodowej. Za jego panowania założono w 1668 roku Uniwersytet w Lund .
[ edytuj ] Małżeństwo i dzieci
6 maja 1680 poślubił Ulrykę Eleonorą Oldenburg , córkę króla Danii Fryderyka III i Zofii Amalii brunszwickiej . Para miała siedmioro dzieci:
- Jadwigę Zofię, przyszłą księżną Holstein-Gottorp (1681-1708)
- Karola XII , kolejnego króla Szwecji (1682-1718)
- Gustawa (1683-1685)
- Ulryka (1684-1685)
- Fryderyka (1685-1685)
- Karola Gustawa (1686-1687)
- Ulrykę Eleonorę , również przyszłą królową Szwecji (1688-1741).
[ edytuj ] Śmierć
Karol XI skarżył się od 1694 roku na częste bóle brzucha . Dwa lata później stan zdrowia władcy znacznie się pogorszył, także już w lutym 1697 król musiał wracać często do Sztokholmu, gdzie lekarze odkryli, że Karol XI ma duży i twardy guzek w brzuchu oraz, że są bezsilni i niewiele mogą zrobić, aby go wyleczyć. Rok później władca zmarł, a sekcja zwłok wykazała, iż nowotwór rozprzestrzenił się na całą jamę brzuszną. Został pochowany w sztokholmskim kościele Riddarholm [3] .
[ edytuj ] Genealogia
| Prapradziadkowie |
Wolfgang Wittelsbach |
Wilhelm IV Jülich-Klewe-Berg |
król Szwecji |
elektor Palatynatu Reńskiego |
Adolf Holstein-Gottorp |
król Danii |
elektor Saksonii |
Albrecht Fryderyk Hohenzollern |
| Pradziadkowie |
Jan I Wittelsbach |
król Szwecji |
Jan Adolf Holstein-Gottorp |
elektor Saksonii |
||||
| Dziadkowie |
Jan Kazimierz Wittelsbach |
Fryderyk III Holstein-Gottorp |
||||||
| Rodzice |
król Szwecji |
|||||||
|
Karol XI Wittelsbach (1655-1697) , król Szwecji |
||||||||
Przypisy
[ edytuj ] Bibliografia
- Lagerqvist, Lars O., Historia Szwecji, przekł. H. Thylwe, Instytut Szwedzki, Sztokholm 2002.
- Kersten A., Historia Szwecji, Ossolineum, Wrocław 1973.
- Słownik władców Europy nowożytnej i współczesnej, pod red. J. Dobosza i M. Serwańskiego, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1998.
| Poprzednik Karol X Gustaw Wittelsbach |
 |
książę Palatynatu-Zweibrücken-Kleeburg 1660-1681 |
|
Następca połączenie z Palatynatem-Zweibrücken |
| Poprzednik Fryderyk Ludwik Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken) |
|
książę Palatynatu-Zweibrücken 1681-1697 |
|
Następca Karol XII Wittelsbach |
| Poprzednik Karol X Gustaw |
 |
Król Szwecji 1660–1697 |
|
Następca Karol XII |
| WSA oddalił skargę na decyzję KRRiT ws. mutipleksu dla TV Trwam | ||
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę fundacji o. Tadeusza Rydzyka Lux Veritatis na odmowną decyzję KRRiT dotyczącą miejsca na multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej dla TV Trwam. Fundacja zapowiada skargę kasacyjną do NSA.
|
||
| WSA oddalił skargę na decyzję KRRiT ws. mutipleksu dla TV Trwam | ||
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę fundacji o. Tadeusza Rydzyka Lux Veritatis na odmowną decyzję KRRiT dotyczącą miejsca na multipleksie naziemnej telewizji cyfrowej dla TV Trwam. Fundacja zapowiada skargę kasacyjną do NSA.
|
||
| Zatrzymano osobę wynoszącą tajne dokumenty z Watykanu | ||
Żandarmeria watykańska ujęła osobę podejrzaną o przekazywanie mediom tajnych dokumentów Sekretariatu Stanu oraz prywatnej kancelarii papieża.
|
||
| Sikorski o filozofii PiS: Dostać lanie i uważać się za zwycięzcę | ||
Filozofia PiS, także w dziedzinie polityki zagranicznej, to: rzucić się na olbrzyma, dostać lanie, a potem uważać się za zwycięzcę moralnego - mówił szef MSZ Radosław Sikorski na piątkowej Radzie Krajowej PO.
|
||
| Sondaż: Polacy sceptycznie o bojkocie Euro na Ukrainie | ||
Ponad połowa Polaków sceptycznie odnosi się do idei politycznego bojkotu Euro 2012 na Ukrainie. Tak wynika z sondażu przeprowadzonego przez Centrum Badania Opinii Społecznej.
|
