Kazimierz Tumidajski
Kazimierz Tumidajski ps. "Marcin", "Grabowski", "Edward" (ur. 28 lutego 1897 w Radłowie , zamordowany 4 lipca 1947 w Skopinie pod Riazaniem ) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego , mianowany pośmiertnie do stopnia generała brygady .
[ edytuj ] Rodzina
Spis treści |
Pochodził z wielodzietnej rolniczej rodziny - miał dziewięcioro rodzeństwa [1] . Jego najstarszy brat Aleksander brał udział w walkach o Lwów i zginął 9 stycznia 1919 pod wsią Skiernice [2] .
Jego syn, Leszek Tumidajski, żołnierz Kedywu , 3 grudnia 1943 został rozstrzelany w publicznej egzekucji w Warszawie na ulicy Puławskiej. Córka Wanda, członek Szarych Szeregów , w 1944 została wywieziona do Ravensbrück (przeżyła wojnę) [3] .
[ edytuj ] Działalność niepodległościowa
Kształcił się w gimnazjum w Tarnowie , uciekł z domu i zgłosił się do 2 Pułku Piechoty Legionów [4] . Walczył w Karpatach i Besarabii . W październiku 1917 po kryzysie przysięgowym został internowany. Następnie wcielony do Cesarskiej i Królewskiej Armii , z której zdezerterował . Od marca 1918 był członkiem Oddziału Lotnego Lisa Kuli Polskiej Organizacji Wojskowej .
[ edytuj ] Służba w Wojsku Polskim
Od listopada 1918 służył w 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej . W latach 1919 - 1920 walczył z bolszewikami . Odznaczony został Krzyżem Virtuti Militari i czterokrotnie Krzyżem Walecznych . Od stycznia 1919 w Sztabie Frontu Wołyńskiego oraz Oddziale II Sztabu 3 Armii i Grupy Operacyjnej gen. Rydza Śmigłego .
Po zakończeniu wojny ukończył kurs dowódców kompanii w Rembertowie , po czym pełnił służbę w Batalionie Zapasowym 6 Pułku Piechoty Legionów w Płocku , Sztabie Dowództwa Okręgu Korpusu Nr IX w Brześciu i Departamencie I Piechoty M.S.Wojsk. . W 1934 był kwatermistrzem 36 pp LA, a potem dowódcą 3 batalionu w 2 Pułku Strzelców Podhalańskich w Sanoku .
W kampanii wrześniowej 1939 dowodzony przez niego III batalion 2 pspodh. włączony został w skład 156 Pułku Piechoty Rezerwowego ppłk Waleriana Młyńca . Walczył koło Bochni , Wiśnicza i w lasach radłowskich , gdzie został rozbity i 9 września rozpuszczony przez dowódcę. Sam Tumidajski w cywilnym ubraniu przedostał się do Radłowa i Tarnowa [5] .
[ edytuj ] Działalność konspiracyjna
Na początku 1940 został inspektorem Związku Walki Zbrojnej w Tarnowie , a następnie zastępcą komendanta Obszaru Południowego Związku Walki Zbrojnej w Krakowie . Wiosną 1941 przeniesiony został do Lublina i mianowany szefem Sztabu Lubelskiego Okręgu Armii Krajowej .
W 1942 spotkał się z Michałem Rolą-Żymierskim , który przedstawił mu swoją prośbę o przyjęcie do Armii Krajowej w stopniu sprzed degradacji. Wkrótce po spotkaniu, które odbyło się w mieszkaniu rodzinnym, zostali aresztowani przez Gestapo przebywający w nim córka Wanda i syn Leszek.
Od 1 stycznia 1943 do 4 sierpnia 1944 był komendantem Lubelskiego Okręgu AK. W 1944 organizował akcję "Burza" na terenie Lubelszczyzny .
Po wkroczeniu Armii Sowieckiej na Lubelszczyznę spotkał się z gen. Zygmuntem Berlingiem lecz nie wyraził zgody na wcielenie podległych mu oddziałów do 1 Armii Wojska Polskiego . Zdecydował się na rozbrojenie oddziałów.
[ edytuj ] Uwięzienie i śmierć
27 lub 28 lipca tego roku został aresztowany przez NKWD w siedzibie komendy Okręgu Lubelskiego Armii Krajowej w Lublinie przy ulicy Górnej i przewieziony do Moskwy [6] . Więziony w więzieniu Lefortowo, później w Charkowie , a następnie w obozie w Diagilewie koło Riazania . Nie zostały mu postawione żadne zarzuty. Rodzina aresztowanego nie została powiadomiona o miejscu jego uwięzienia; szukającą kontaktu z mężem żonę Janinę Tumidajską na cztery miesiące aresztowano [6] . Janina Tumidajska skomentowała to tak:
 |
W marcu 1945 miał być świadkiem w procesie gen. Leopolda Okulickiego ale z powodu "złych warunków atmosferycznych" nie został doprowadzony na rozprawę. W obozie był przywódcą strajku głodowego. 4 lipca 1947 w szpitalu NKWD w Skopinie pod Riazaniem, podczas przymusowego karmienia został uduszony. Tam też został pochowany na cmentarzu przyszpitalnym w anonimowej (numerowanej) mogile [8] . Oficjalne zaświadczenie władz sowieckich jako przyczynę śmierci wskazywało arteriosklerozę .
[ edytuj ] Pamięć
Wieloletnie starania córki generała Wandy Tumidajskiej-Styrczuli o ekshumację ciała ojca zostały zwieńczone dopiero 18 lipca 1991, dzięki pomocy Stowarzyszenia "Memoriał", Oddział w Riazaniu, a także konsula generalnego Michała Żórawskiego. Starania tego ostatniego doprowadziły do tego, że strona rosyjska wzięła na siebie koszty ekshumacji, choć nie miała takiego prawnego obowiązku. Z kolei transport ciała do Polski nastąpił dzięki uprzejmości dyrektora generalnego PLL LOT Klimaszewskiego, który zgodził się na bezpłatne użyczenie samolotu [9] .
Pogrzeb, który odbył się 14 września 1991 na Cmentarzu Wojskowym w Lublinie miał charakter uroczysty, przybyli nań m.in. biskup polowy Wojska Polskiego, kompania honorowa Wojska Polskiego, kombatanci [10] .
Postanowieniem Nr W.111-48-94 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Wałęsy z dnia 28 września 1994 mianowany został za szczególne zasługi w działalności konspiracyjnej i w walce zbrojnej z niemieckim okupantem, pośmiertnie, do stopnia generała brygady [11] .
Śledztwo prowadzone przez lubelski IPN w sprawie bezprawnego pozbawienia wolności Tumidajskiego oraz pozbawienia go życia zostało w 2006 roku umorzone z powodu niewykrycia sprawców. Ich wykrycie nie było możliwe z uwagi na fakt, że rosyjska prokuratura odmówiła polskim śledczym pomocy prawnej w tej sprawie tłumacząc, że ew. zabójstwo Tumidajskiego byłoby zbrodnią pospolitą i jako takie uległoby przedawnieniu [12] .
[ edytuj ] Awanse
- chorąży
- podporucznik
- porucznik - zweryfikowany ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 (w 1924 r. zajmował 19 lokatę w korpusie oficerów piechoty)
- kapitan - ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924
- major - 1 stycznia 1932
- podpułkownik
- pułkownik
- generał brygady - 28 września 1994 pośmiertnie
[ edytuj ] Ordery i odznaczenia
- Krzyż Złoty Orderu Wojennego Virtuti Militari
- Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari
- Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (2011, pośmiertnie) [13]
- Krzyż Niepodległości z Mieczami
- Krzyż Walecznych – czterokrotnie
- Medal La Grande Guerre Pour La Civilisation 1914-1918
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Krzyż Armii Krajowej
[ edytuj ] Zobacz też
- Generałowie polscy
- Generałowie polscy w niewoli
- Generałowie w ujęciu historycznym - statystyka
- Jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
- Obozy NKWD dla jeńców polskich
Przypisy
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 394. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 399. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 406. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 396. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 403. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ 6,0 6,1 J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 416. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 420. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 438, 455. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 451-453. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 457. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ Postanowienie Nr W.111-48-94 Prezydenta RP z dnia 28 września 1994 r.
- ↑ J. Drużyńska, Stanisław M. Jankowski: Wyklęte życiorysy. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 2009, s. 458-460. ISBN 978-83-7510-373-1 .
- ↑ Ordery i odznaczenia za zasługi dla Rzeczypospolitej . prezydent.pl, 2011-09-13. [dostęp 2011-09-17].
[ edytuj ] Bibliografia
- H. P. Kosk, "Generalicja Polska", t. 2, Oficyna Wydawnicza "Ajaks", Pruszków 2001.
- "Po latach powrócił do Ojczyzny", Polska Zbrojna z 13 września 1997
- Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 39, 566.
- Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 134, 205.
|
|||||||||||||||||||||||||||||
| Tworzy się nowa lewica z Kwaśniewskim i Palikotem? | ||
B. prezydent Aleksander Kwaśniewski, b. premierzy: Włodzimierz Cimoszewicz i Józef Oleksy, prezydencki minister Tomasz Nałęcz, a także Janusz Palikot debatowali w piątek o przyszłości Polski i UE. Spotkanie odbyło się w siedzibie fundacji Kwaśniewskiego.
|
||
| We Włoszech znów śnieg. I znów kraj stoi na głowie | ||
Potężne śnieżyce nawiedziły w piątek północne i środkowe Włochy. Najmniejsze opady śniegu - mimo alarmujących prognoz - wystąpiły w Rzymie, gdzie poczyniono największe przygotowania na atak zimy, zamknięto szkoły i urzędy.
|
||
| Niemcy też nie chcą ACTA. Protesty na ulicach | ||
Protesty przeciwko ACTA obejmą dziś (sobota) także Niemcy. Przeciwnicy porozumienia wyjdą na ulice, mimo decyzji niemieckiego rządu, który wczoraj ogłosił, że kontrowersyjnej umowy na razie nie podpisze.
|
||
| Holandia: Protest Polaków | ||
Na portalu związków zawodowych Polaków mieszkających w Holandii (PZZH) jest możliwość podpisania petycji przeciwko dyskryminowaniu imigrantów, także z Polski, przez portal antyimigracyjnej holenderskiej Partii na rzecz Wolności (PVV).
|
||
| "Emocje wokół ACTA będą wygasać, premier miał dobrą intuicję" | ||
Minister kultury Bogdan Zdrojewski uważa, że emocje wokół ACTA "powoli mogą w Polsce wygasać". Według niego publikacja w internecie dokumentów dotyczących tej sprawy jeszcze się nie zakończyła. Została końcówka - powiedział.
|
