Kontynent

Podział na kontynenty:
    Afryka
    Ameryka Południowa
    Ameryka Północna
    Antarktyda
    Australia
    Azja
    Europa

Porównanie zaludnienia i powierzchni kontynentów

Kontynent – podstawowa, obok oceanów , jednostka podziału świata . Odnosi się do olbrzymich pod względem powierzchni (rzędu kilku mln km²) obszarów lądu . Obejmuje przybrzeżne wyspy znajdujące się na tym samym cokole kontynentalnym .

W geologii do kontynentu włącza się również szelf kontynentalny . Geografia fizyczna zwraca uwagę na aspekt „wyspiarski” kontynentów, które otoczone są ze wszystkich stron morzami i oceanami , a z innymi kontynentami połączone są co najwyżej wąskimi przesmykami ( Ameryka Północna i Ameryka Południowa , Afryka i Azja )^{[ potrzebne źródło ]}.

Inni uważają, że za granice kontynentów uznać można wyraźne struktury geologiczne, np. góry . Definicja ta próbuje uzasadnić umownie przyjętą granicę między Europą i Azją przebiegającą przez góry Ural i góry Kaukaz . Granicą między Afryką a Azją jest Kanał Sueski .

Inni odrzucają wszelkie próby stworzenia definicji kontynentu uważając, że są to twory umowne, z których każdy jest charakterystyczny sam w sobie. Ponadto liczba kontynentów jest różna w tradycjach geograficznych poszczególnych krajów (podobnie jak liczba oceanów).

Generalnie, przyjmując pierwszą z przedstawionych wyżej definicji, na gruncie geografii fizycznej , geologii i geotektoniki , można wyróżnić 6 kontynentów:

• Afrykę (30, 317 mln km² powierzchni)
• Amerykę Południową (17, 8 mln km² powierzchni)
• Amerykę Północną (24, 2 mln km² powierzchni)
• Antarktydę (13, 2 mln km² powierzchni)
• Australię (7, 7 mln km² powierzchni)
• Eurazję (55, 1 mln km², z czego: Europa 10, 5 mln km², a Azja 44, 6 mln km²)

przy czym:

• Australia i Oceania są jedną częścią świata , lecz kontynentem jest tylko Australia
• Europa i Azja to dwie oddzielne części świata, choć stanowią jeden kontynent Eurazję .

Historia pojęcia

Etymologia słowa nie jest jasna. Być może pochodzi od łacińskich określeń: terra continans – ciągły obszar ziemi lub terra continente, a to od cum tenere – trzymające się razem.

Definicja kontynentu, ewoluująca przez stulecia, obrazowała aktualny stan wiedzy Europejczyków (stąd jest silnie europocentryczna ). Początkowo starożytni wydzielali trzy kontynenty: Europę, Azję i Libię (czyli Afrykę). Ten podział nie zwracał w ogóle uwagi na ich „wyspiarskość”, ale na różnice między zamieszkującymi je ludami ^{[ potrzebne źródło ]}. Taką wizję przekazuje też^{[ potrzebne źródło ]} biblijna opowieść o trzech synach Noego : Semie , Chamie i Jafecie , których potomkowie zasiedlili poszczególne kontynenty.

Odkrycie Nowego Świata przyniosło zmianę koncepcji kontynentu i zwiększyło nacisk na aspekt wyspiarski^{[ potrzebne źródło ]}. Jednak Europa pozostała uznawana za jeden z kontynentów. Kolejne odkrycia geograficzne doprowadziły do odkrycia dwóch "nowych" kontynentów, Australii i Antarktydy.

Wiek dwudziesty i naukowe podejście w geografii wywołały dyskusję nad istotą kontynentu^{[ potrzebne źródło ]}. Termin ten podzielił jednak los innych, których potoczne i umowne użycie mija się z naukowymi wizjami.

Kontrowersje

Mapa Buckminstera Fullera pokazuje lądy z minimalnymi odległościami między sobą, tak, że tworzą jakby jeden ciągły kontynent.

Jedynie w przypadku Antarktydy, wyraźnie oddzielonej od pozostałych lądów i o znacznej powierzchni, nie istnieją żadne kontrowersje co do uznania jej za kontynent. Pozostałe są przedmiotem licznych dyskusji^{[ potrzebne źródło ]}.

Europa i Azja czy Eurazja?

Z punktu widzenia geografii fizycznej Europa i Azja to jeden kontynent. Ich wyodrębnianie jako oddzielnych kontynentów jest głównie uwarunkowane historycznie. W świetle powyższej definicji kontynentu podział taki nie wydaje się słuszny, a Europę można uznawać jedynie za subkontynent lub silnie rozbudowany półwysep Eurazji. Zaproponowana nazwa „nowego” kontynentu jest zlepkiem istniejących nazw, co wskazuje tylko na jego sztuczność. Za to w wyobrażeniach społecznych ( atlasy , opracowania popularnonaukowe, dyskurs polityczny, etc.) powszechnie mówi się o Europie i Azji jako dwóch oddzielnych całościach. Zwolennicy Eurazji proponują mówić o Europie i Azji jako o częściach świata , ale ten termin jest jeszcze bardziej niejednoznaczny niż kontynent. Niektórzy idą jeszcze dalej i do tej dwójki dołączają Afrykę, tworząc Eurafrazję, co nie ma potwierdzenia w danych geologicznych, gdyż w skorupie Ziemi istnieje wyraźna granica między płytą afrykańską a płytą eurazjatycką. Poza tym Ural świadczy o tym^{[ potrzebne źródło ]}, że Europa i Azja były oddzielone, więc Europa była niegdyś osobnym kontynentem; podobnie było jednak z innymi częściami płyty eurazjatyckiej, np. z Półwyspem Indyjskim , gdzie odpowiednikiem Uralu są Himalaje .

Ameryka czy Ameryki?

Zazwyczaj wyróżnia się dwie Ameryki, Północną i Południową. Podział ten nie pokrywa się z innym popularnym podziałem według kryterium kulturowego na Amerykę Łacińską i Anglosaską . Inni natomiast uważają je za jedną całość, co znalazło odzwierciedlenie na fladze olimpijskiej .

Australia – wyspa czy kontynent?

Po odkryciu Australii została ona uznana za kontynent, choć niekiedy jest nazywana największą wyspą . Ale ta granica pozostaje również kwestią umowną, więc trudno podlegającą dyskusji. Inną kwestią pozostaje problem Oceanii , którą przyłącza się do Australii. Niekiedy Australię uznaje się jako integralną część Oceanii . Wówczas nie używa się pojęcia „ Australia i Oceania ”.

Alternatywne listy kontynentów

Koła na fladze olimpijskiej symbolizują pięć zamieszkanych kontynentów

Model z siedmioma kontynentami jest nauczany głównie w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej^{[ potrzebne źródło ]}. Choć w tej drugiej w dyskursie naukowym dominuje model z sześcioma kontynentami (z Eurazją)^{[ potrzebne źródło ]}. Model z sześcioma kontynentami (ale z jedną Ameryką) pojawia się w Europie Wschodniej i Ameryce Południowej^{[ potrzebne źródło ]}. Koła na fladze olimpijskiej symbolizują pięć zamieszkanych kontynentów^{[ potrzebne źródło ]} z Ameryką jako jednym kontynentem.

• osiem kontynentów: Afryka , Antarktyda , Azja , Australia , Ameryka Północna , Ameryka Południowa , Europa i Oceania
• siedem kontynentów: Afryka , Antarktyda , Azja , Australia , Ameryka Północna , Ameryka Południowa i Europa ,
• sześć kontynentów: Afryka , Antarktyda , Australia , Ameryka Północna , Ameryka Południowa i Eurazja ,
• sześć kontynentów: Afryka , Ameryka , Antarktyda , Azja , Australia i Europa
• pięć kontynentów: (flaga olimpijska) Afryka , Ameryka , Azja , Europa i Australia
• pięć kontynentów: Afryka , Ameryka , Antarktyda , Australia i Eurazja
• cztery kontynenty: Ameryka , Australia , Afryka i Eurazja
• trzy kontynenty: Australia , Ameryka , Eurafrasia

Zobacz też

• dryf kontynentalny
• superkontynent
• subkontynent