Kreml moskiewski

	Kreml i plac Czerwony w Moskwie; Kremlin and Red Square, Moscowa;
	Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Kraj	Rosja
Typ	kulturowe
Spełniane kryterium	I, II, IV, VI
Charakterystyka	# 545
Regionb	Europa i Ameryka Północna
	Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	1990; na 14. sesji
	a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO ; b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Plan Kremla moskiewskiego, 1917

Kreml na tle historycznych dzielnic Moskwy

Kreml moskiewski ( ros. Московский Кремль) − gród warowny na wzgórzu , na lewym brzegu rzeki Moskwy . Jego ogólna powierzchnia wynosi 28 hektarów . Jest to warownia z zabudowaniami książęcymi, cerkwiami i budynkami administracyjnymi.

[ edytuj ] Historia

Pierwsze osiedla na terytorium Kremla pochodzą z epoki brązu (II tysiąclecie p.n.e.). W okolicy dzisiejszego Soboru Archangielskiego znaleziono pozostałości osadnictwa ugrofińskiego datowane na wczesną epokę żelaza (II poł. i tys. p.n.e.). Kreml powstawać zaczął w roku 1147 , gdy Jerzy Dołgoruki wydał rozkaz zbudowania na Wzgórzu Borowickim drewnianej baszty. Od XIV wieku był siedzibą książąt Księstwa Moskiewskiego , potem carów rosyjskich . Na Kremlu znajdowała się najstarsza moskiewska cerkiew - Sobór Zbawiciela w Borze , zbudowana w 1330 roku, w tysięczną rocznicę założenia Konstantynopola (świątynia przetrwała do 1933 roku). Chowano w niej moskiewskich książąt i księżne, dopóki funkcji tej nie przejęły Sobór Archangielski dla mężczyzn i Monastyr Boznesenski dla kobiet. W końcu XV wieku został otoczony wysokimi ceglanymi murami na planie trójkąta z 18 basztami (w XVII wieku dobudowano jeszcze dwie i obecnie jest ich 20). Długość murów wynosi 2235 m, szerokość od 5 do 19 m, grubość - od 3, 5 do 6, 5 m. Najwyższą basztą jest Wieża Troicka o wys. 79, 3 m. Po bitwie pod Kłuszynem hetman Stanisław Żółkiewski na prośbę bojarów 9 października 1610 roku zajął Kreml, w związku z czym do 7 listopada 1612 roku okupowała go polska załoga wojskowa pod dowództwem Aleksandra Korwina Gosiewskiego i Mikołaja Strusia ^[1]^[2]^[3]. W okresie od 1702 do 1736 roku powstał budynek Arsenału, w latach 1776 - 1787 budynek Senatu.

Po ustanowieniu władzy sowieckiej stolicę przeniesiono z powrotem do Moskwy i Kreml znów stał się centrum politycznym państwa. W październiku 1917 roku, w wyniku ostrzału artyleryjskiego, uszkodzone zostały m.in. Wieża Spasska , Wieża Nikolska , Wieża Beklemiszewska i prawie wszystkie kremlowskie świątynie.

W okresie radzieckim Kreml poniósł większe szkody niż przez całą swoją wcześniejszą historię. W 1918 roku, przy osobistym udziale Lenina , zlikwidowano pomnik księcia Siergieja Aleksandrowicza. W tym samym roku zburzono także pomnik Aleksandra II . 17 września 1924 roku prezydium OCKWR przyjęło zarządzenie, określające termin likwidacji budynków sakralnych i innych zabudowań Kremla Moskiewskiego. Zarządzenie wprowadzano w życie mimo protestu ze strony środowisk naukowych. Do 1932 roku zburzono m.in. Monastyr Boznesenski i Mały Pałac Nikołajewski. W tymże roku na miejscu zlikwidowanych zabudowań wzniesiono budynek Szkoły Wojskowej im. OCKW. Rok później rozebrano Sobór Spasa na Boru.

W 1955 roku Kreml otwarto dla zwiedzających, czyniąc go muzeum na wolnym powietrzu. Od 1961 jest strefą niezamieszkaną. W 1990 roku został wpisany na Listę światowego dziedzictwa UNESCO .

[ edytuj ] Zabytki i muzea

Na terenie Kremla eksponowane są dwa gigantyczne dzieła sztuki ludwisarskiej : największy na świecie dzwon Car Kołokoł z roku 1735 i jedna z największych na świecie pod względem kalibru armata Car Puszka z 1586 roku.

Zabytki sakralne Kremla:

Sobór Zaśnięcia NMP (Sobór Uspieński) (Успенский собор)
Sobór Zwiastowania (Благовещенский собор)
Sobór Archangielski (Архангельский собор)
Dzwonnica Iwana Wielkiego (Колокольня Ивана Великого)
Pałac patriarchy i sobór 12 apostołów (Патриарший дворец и собор Двенадцати Апостолов)
Sobór Wierchospaski (Верхоспасский собор и теремные церкви)
Cerkiew Złożenia Szat (Церковь Ризоположения)

Muzea i zabytki świeckie Kremla:

Arsenał
Pałac senacki
Pałac Potiesznyj (Потешный дворец)
Państwowy pałac kremlowski
Wielki pałac kremlowski
Pałac Teremnoj (Теремной дворец)
Zbrojownia kremlowska (Оружейная палата)
Komnata Graniasta (Грановитая палата)
Mury i baszty obronne
Barbakan Kutafja

Zobacz: Pułk Kremlowski , przegląd zagadnień z zakresu architektury , historia Rosji , kreml .

Przypisy

↑ Samuel Maskiewicz "Pamiętnik", s. 33-34
↑ Stanisław Żółkiewski Początek i progres wojny moskiewskiej [dostep 25-08-2008], s. 136
↑ Tomasz Bohun "Moskwa 1612", Bellona 2007, s. 52-54

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

Na mapach: 55°45′06″N 37°37′04″E / 55.75167, 37.61778

[0] Samuel Maskiewicz "Pamiętnik", s. 33-34

[1] Stanisław Żółkiewski Początek i progres wojny moskiewskiej [dostep 25-08-2008], s. 136

[2] Tomasz Bohun "Moskwa 1612", Bellona 2007, s. 52-54

[1]

[2]

[3]

Kreml i plac Czerwony w Moskwie Kremlin and Red Square, Moscow^a
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO

Kraj	Rosja
Typ	kulturowe
Spełniane kryterium	I, II, IV, VI
Charakterystyka	# 545
Region^b	Europa i Ameryka Północna
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę	1990 na 14. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Wikipedia - Wolna Encyklopedia