Lewica

Lewica – określa różne partie polityczne , w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy . Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności (definiowanej jednak inaczej niż na prawicy), równości i sprawiedliwości społecznej.

Historia

Początki

Określenie lewica pochodzi z okresu rewolucji francuskiej , kiedy we francuskich Stanach Generalnych deputowani stanu trzeciego zasiadali po lewej stronie od prowadzącego (reprezentanci arystokracji i duchowieństwa siedzieli po prawej). W czasie trwania rewolucji francuskiej, Zgromadzenie Ustawodawcze (francuski parlament) zmienił zasady obradowania, a najbardziej radykalne grupy (jak jakobini ) byli zwani góralami (zajmowali miejsca w parlamencie od góry).

Po klęsce rewolucji francuskiej, w XIX wieku mianem lewicy określano różnorakie środowiska radykalne: liberalne , później także socjalistyczne . Po restauracji, francuscy radykałowie opowiadali się między innymi za zniesieniem monarchii , rozdziałem państwa od kościoła , wolnością gospodarczą i równością wobec prawa . Początek XIX wieku to tworzenie się parlamentów i demokratyzacja ustrojów europejskich, co oznaczało wzrost poparcia dla lewicy (na przykład w krajach skandynawskich: norweska lewica , duńska lewica ).

Rozwój

Wraz z monopolizacją gospodarki kapitalistycznej i alienacją pracy, narodziła się myśl socjalistyczna (początkowo w krajach najbardziej rozwiniętych: Francja ( Henri de Saint-Simon , Charles Fourier ) i Anglia ( Robert Owen ). Karol Marks i Fryderyk Engels , rozwinęli zalążki myśli socjalistycznej, dążącego do zmiany systemu społecznego oraz gospodarczego i utworzenia socjalizmu. Wraz ze wzrostem klasy robotniczej i jej świadomości społecznej partie marksistowskie wchodziły do parlamentów ówczesnej Europy , czym kwestionowały tradycyjny podział na lewicę i prawicę.

Tymczasem liberalni radykałowie przesunęli się na bardziej centrowe pozycje, jednocześnie próbując ratować kapitalizm zgadzali się na różne socjalne projekty (liberalizm społeczny) zaspokajając poniekąd żądania klasy robotniczej. W szczególności ten nurt polityczny rozwinął się w Wielkiej Brytanii , podczas rządów Partii Liberalnej w latach 1906-1914 (okres liberalnych reform opieki społecznej).

W dzisiejszych czasach

Dziś do lewicy, w szczególności w krajach europejskich najczęściej zalicza organizacje o poglądach socjaldemokratycznych , zielonych , anarchistycznych oraz komunistycznych . Jednak w wielu krajach nie wytworzyło się przywiązanie lewicy do wyżej wymienionych ideologii politycznych, na przykład określana jako socjalliberalna lub liberalna Partia Demokratyczna ( USA ) (choć jest on często zastępowany innym) a w wielu krajach istnieją także dwie silne partie, które w naszym odczuciu można byłoby zaliczyć do partii lewicowych.

W latach 60. XX wieku pojawiła się Nowa lewica . Tym mianem określa się w skrócie różne grupy odwołujące się do idei ekologicznych , internacjonalistycznych , feministycznych , a także pacyfistycznych .

Krytyka

Wiele partii politycznych obecnie nie wiąże się z konkretna ideą i posiada postulaty charakterystyczne dla lewicy jak i prawicy, dlatego podział na lewicę i prawicę bywa często kwestionowany. Powodem takiego stanu rzeczy jest przemienianie się partii masowych w partie wyborcze, które nie dążą zasadniczo do zmian społeczno-gospodarczych ale ich głównym zadaniem jest zwycięstwo w wyborach. Wśród środowisk kwestionujących ten podział, pojawił się pomysł zastąpienia go przez podział dwuosiowy , gdzie jedna oś przedstawia kwestie ekonomiczne, druga zaś społeczne.

Zobacz też

• skrajna lewica ,
• centrolewica ,
• lewica narodowa ,
• lewica chrześcijańska ,
• centrum