Lyon

	Lyon
Herb Lyonu	Flaga Lyonu
	; Lyon
Państwo	Francja
Departament	Rodan
Burmistrz	Gérard Collomb
Powierzchnia	47, 95 km²
Wysokość	162-312 m n.p.m.
Ludność (2007); • liczba ludności; • gęstość; • aglomeracja	; 472 330; 9867 os./km²; 1 757 180
Kod pocztowy	69001-69009
Podział miasta	9 dzielnic
Miasta partnerskie	Beer Szewa ( Izrael ); Birmingham ( Wielka Brytania ); Frankfurt nad Menem ( Niemcy ); Guangzhou ( Chiny ); Krajowa ( Rumunia ); Kurytyba ( Brazylia ); Kutaisi ( Gruzja ); Łódź ( Polska ); Mediolan ( Włochy ); Saint Louis ( USA )
	Położenie na mapie Francji ; Lyon
	45°45′N 4°50′E / 45.75, 4.833 Na mapach: 45°45′N 4°50′E / 45.75, 4.833
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Ten artykuł dotyczy miasta we Francji. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy .

Lyon ( rzymskie Lugdunum , arpit. Liyon) – najstarsze miasto we Francji , trzecia co do wielkości aglomeracja (po Paryżu i Marsylii ).

Leży w środkowo-wschodniej części kraju, nad rzekami Rodanem i Saoną , w regionie Rodan-Alpy , w departamencie Rodan . Jest stolicą regionu i departamentu.

[ edytuj ] Historia

Lyon został założony przez Rzymian w 43 p.n.e. jako Lugdunum i po pewnym czasie przekształcił się w główny ośrodek prowincji Galia . Około 470 r. miasto zajęte zostało przez Burgundów , a następnie przez Franków ( 534 ). W 879 r. powróciło do Burgundii, w 1032 r. zostało przyłączone do Cesarstwa Niemieckiego . Prawa miejskie od XIII wieku . Od 1307 r. Lyon należy do Francji. Po okresie upadku w średniowieczu, w XVI wieku rozpoczął się ponowny rozwój Lyonu jako ważnego ośrodka handlowego i finansowego. W 1793 r., w czasie rewolucji francuskiej , w mieście wybuchło powstanie żyrondystów i rojalistów przeciwko jakobinom . Natomiast w latach 1831 i 1834 miały tu miejsce krwawo stłumione powstania tkaczy . W czasie II wojny światowej mieściła się w Lyonie najważniejsza komórka francuskiego ruchu oporu , którą dowodził Jean Moulin .

To tutaj bracia Lumière zbudowali swój kinematograf i nakręcili pierwszy film . Natomiast pierwszą projekcję kinową przeprowadzili w Paryżu (uczestniczyło w niej 33 widzów). Wydarzenie to miało miejsce 28 grudnia 1895 i jest powszechnie uważane za początek historii kina.

[ edytuj ] Gospodarka

Lyon to ważny ośrodek handlowo-finansowy. Jest siedzibą giełdy oraz wielkich banków (m.in. Societé Lyonnaise de Banque i Crédit Lyonnais). Odbywają się tu wielobranżowe targi międzynarodowe.

Miasto jest tradycyjnym ośrodkiem przemysłu włókienniczego (nazywa się je czasem światową stolicą jedwabiu ). Ponadto rozwinięty jest przemysł chemiczny (zakłady Rhone-Poulenc i Institut Merieux), metalowy, maszynowy , samochodowy (zakłady Renault ), elektroniczny, odzieżowy , obuwniczy i spożywczy .

[ edytuj ] Komunikacja

Lyon jest dużym węzłem kolejowym ze stacją Gare de Lyon-Saint Paul oraz drogowym. Miasto obsługują stacje Lyon Part-Dieu (główny dworzec kolejowy, położony we wschodniej części miasta) oraz Lyon Perrache (dworzec kolejowy i autobusowy). Znajdują się tu również międzynarodowy port lotniczy imienia Antoine'a de Saint-Exupéry'ego (dawniej Satolas) oraz port rzeczny.

Miasto zostało połączone z Paryżem i Marsylią szybką linią kolejową TGV . Dzięki temu czas podróży do Paryża uległ skróceniu do 115 minut, zaś do Marsylii można dojechać w 104 minuty.

W Lyonie działają dwie linie kolei szynowo-linowych (Vieux Lyon - Saint-Just i Vieux Lyon - Fourvière), cztery linie metra (A, B, C i D), pięć linii tramwajowych (T1, T2, T3 i T4), jedna linia tramwaju dwusystemowego (Rhône Express) i kilkadziesiąt linii autobusowych oraz dwie linie trolejbusowe (C1 i C3).

19 maja 2005 roku w mieście uruchomiono nowoczesny system wypożyczania rowerów o nazwie Vélo'v. Obecnie składa się on z sieci 340 stacji (pokrywa ona obszar Lyonu oraz sąsiedniego miasta Villeurbanne ) oraz ponad 4000 rowerów. Wypożyczenie roweru jest tanie, co w założeniu ma się przyczyniać do redukcji zanieczyszczenia i zmniejszenia natężenia ruchu samochodowego w mieście oraz zachęcać mieszkańców do prowadzenia zdrowego trybu życia.

[ edytuj ] Nauka i kultura

Lyon jest ważnym ośrodkiem kulturalno-naukowym. Znajdują się tu:

Université Claude Bernard (Lyon 1)
Université Lumière (Lyon 2)
Université Jean Moulin (Lyon 3)
Université Catholique de Lyon
Institut d`Etudes Politiques de Lyon (Sciences-Po Lyon)
Institut National des Sciences Appliquées de Lyon
École Centrale de Lyon
École normale supérieure
akademia nauk (założona 1700 )

Ponadto miasto jest siedzibą licznych instytutów naukowo-badawczych oraz instytucji kulturalnych. Do tych ostatnich należą:

opera
teatry
kabarety
kina studyjne
muzea (patrz: zabytki i atrakcje turystyczne)
letnie festiwale filmowe i teatralne w plenerze

[ edytuj ] Sport

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją .

Miasto znane jest kibicom sportowym z klubu piłkarskiego Olympique Lyon , który w ostatnim czasie regularnie gra w Lidze Mistrzów UEFA i siedmiokrotnie pod rząd był mistrzem Francji, a w ostatnich latach jedenaście razy pod rząd zakończył rozgrywki ligowe w pierwszej trójce ligi francuskiej.. Drużyna swoje mecze w roli gospodarza rozgrywa na Stade Gerland .

[ edytuj ] Zabytki i atrakcje turystyczne

Saint Martin d'Ainay, marzec 2005

Historyczna część Lyonu została wpisana 5 grudnia 1998 przez UNESCO na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego . W nazywanej Vieux Lyon (Stary Lyon) dzielnicy znajdują się liczne zabytki gotyckie i renesansowe.

Do atrakcji miasta należą ponadto:

muzea
- Centrum Historii Ruchu Oporu i Deportacji (Le Centre Historique de la Résistance et de la Déportation)
- Instytut Lumière (L'Institut Lumière)
- Muzeum Cywilizacji Galijsko-Rzymskiej (Le musée gallo-romain de Lyon-Fourvière)
- Muzeum Drukarstwa (Le musée de l'imprimerie)
- Muzeum Historii Naturalnej (Le Muséum)
- Muzeum Historyczne Lyonu (Le musée Gadagne)
- Muzeum Sztuk Pięknych (Le musée des Beaux-Arts)
- Muzeum Sztuki Współczesnej (Le musée d'Art Contemporain)
- Muzeum Tony'ego Garnier (Le musée urbain Tony Garnier)
- Muzeum Włókiennictwa i Sztuk Dekoracyjnych (Le musée des tissus et des arts décoratifs)
kościoły
- bazylika Najświętszej Maryi Panny (La basilique de Notre-Dame de Fourvière) z XIX wieku
- klasycystyczny zbór protestancki (La Temple) przy Place du Change
- romańska bazylika benedyktynów Saint-Martin-d'Ainay z XII wieku
- romańsko- gotycka katedra św. Jana Chrzciciela (La primatiale Saint-Jean-Baptiste) ze słynnym czternastowiecznym zegarem astronomicznym ( XII - XIV wiek )
- Saint-Bonaventure ( XIV - XV wiek)
- Saint-Bruno-des-Chartreux ( XVI wiek , wielokrotnie przebudowywany)
- Saint-Irénée ( świętego Ireneusza ) z kryptą wczesnochrześcijańską z V wieku
- Saint-Nizier ( XV - XVI wiek)
- Saint-Paul z XV wieku
- wielki meczet Lyonu (La grande mosquée de Lyon)
architektura dawna i nowa
- ratusz z XVII wieku
- neoklasycystyczny gmach opery z pierwszej połowy XIX wieku
- secesyjne zabytki w dzielnicach wschodnich (dawny dworzec Brotteaux, kamienice)
- "Ołówek" (Crayon), czyli wieżowiec banku Crédit Lyonnais przypominający zatemperowany ołówek
- nowoczesny kompleks architektoniczny Cité Internationale zaprojektowany przez włoskiego architekta Renzo Piano
ruiny budowli rzymskich
- amfiteatr
- odeon
- akwedukty
- termy
- teatr
największy we Francji park miejski Parc de la Tête d'Or
- ogród zoologiczny
- ogród botaniczny

Sporo zabytków z czasów rzymskich znajduje się również w pobliskich miejscowościach Vienne i Chaponost .

Nową atrakcją turystyczną aglomeracji Lyonu jest ukończona w latach 90. XX wieku buddyjska Pagoda Thien-Minh, ufundowana przez diasporę wietnamską . Mieści się ona w Sainte-Foy-lès-Lyon tuż za południowo-zachodnim krańcem Lyonu.

W okresie letnim mieszkańców i turystów przyciągają kąpielisko w podmiejskim parku Miribel-Jonage oraz ogromny półdziki park Lacroix-Laval na zachód od aglomeracji.

[ edytuj ] Związki z Polską

W lyońskiej aglomeracji mieszka kilkutysięczna Polonia , zaś przy kościele pw. Świętej Trójcy (Ste. Trinité) gromadzi się polska parafia rzymskokatolicka .

W dniu 6 kwietnia 1940 roku zaczęto organizować trzeci polski dywizjon myśliwski we Francji, którego dowództwo powierzono mjr. Józefowi Kępińskiemu . Jednostce nadano nazwę I/145 Dywizjon Myśliwski "Warszawski" (Groupe de Chasse Polonaise de Varsovie, GC I/145) a jego bazę stanowiło lotnisko Lyon Bron. W czasie kampanii francuskiej zadaniem dywizjonu było m.in. osłanianie Lyonu z powietrza.

W mieście działa konsulat generalny Rzeczypospolitej Polskiej (jedna z trzech placówek tego typu we Francji – pozostałe to konsulaty generalne RP w Lille i Paryżu .

Szklana piramida wieńcząca "Ołówek" (patrz: zabytki i atrakcje turystyczne) została zaprojektowana przez polskiego architekta Stefana du Chateau .

Od 1991 roku Lyon jest miastem partnerskim Łodzi .

[ edytuj ] Sławni urodzeni w Lyonie

Francuzi
Polacy
- Stefan Meller

[ edytuj ] Bibliografia

Gérard Corneloup, Les itinéraires du Patrimoine Mondial, ISBN 2-908295-49-0 , Lyon 2000.
Jacques Lasfargues, François Leyge, Itinéraires gallo-romains dans le Rhône, ISBN 2-908291-19-3 , Lyon 1997, s. 6-20.

Portal :
Francja

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

Źródło danych: Insee
Oficjalna strona miasta (fr., ang., hiszp.)
Galeria zdjęć (fr., ang.)
Lyon inaczej : Atmosfera i nightlife, zdjęcia i video (podcast), informacje praktyczne (Hotele, przeloty, autobusy) do Lyonu. Po francusku.
Lyon City Guide.

Wikipedia - Wolna Encyklopedia