Marchia Brandenburska

Mark Brandenburg Marchia Brandenburska
← 1157-1618 →
Herb
Stolica	Brandenburg , od 1417 Berlin
Ostatnia głowa państwa	książę Fryderyk I Pruski
Data powstania	1157
Data likwidacji	1618

Marchia Brandenburska – marchia stworzona około 1157 roku przez Albrechta Niedźwiedzia na terenach podbitych Słowian połabskich w tym plemion Obodrzytów i Związku wieleckiego .

Historia

Swoją świetność Marchia przeżywała za panowania braci Jana I (zm. 1266 ) oraz Ottona III (zm. 1267 ), którzy władali nią wspólnie uwzględniając zawsze zdanie i opinię drugiego. Przez małżeństwo Ottona z córką króla Czech Wacława I pod władzę Marchii przeszły Łużyce . Dalszym terenem ekspansji była północno-zachodnia część Państwa Polskiego z grodami: Santokiem , Drezdenkiem (Drżeniem), Wałczem oraz Czaplinkiem . W 1248 roku jeden ze śląskich książąt, Bolesław II Rogatka postawił ziemię lubuską w zastaw Brandenburczykom za cenę pomocy militarnej przeciwko Henrykowi III , swemu bratu. W 1252 roku z powodu niewypłacalności Rogatki ziemia lubuska została wchłonięta do Marchii i stała się zaczątkiem Nowej Marchii . Połowa XIII wieku to okres ciągłych sporów i walk władców Wielkopolski o przygraniczne zamki obronne zakończony około roku 1270 roku na korzyść dzielnicy Przemysłów. Za kolejny etap ekspansji brandenburskiej na ziemie polskie można uznać początek wieku XIV . Wtedy to na 60 lat Polska utraciła Santok z Drezdenkiem oraz całą ziemię wałecką. Marchia uzyskała od Wacława III obietnicę przekazania pod władztwo brandenburskie Pomorza Gdańskiego , co zostało wykorzystane podczas sporu Władysława Łokietka z biskupem Janem Muskatą . Na "pomoc" Pomorzu ruszył zakon krzyżacki pokonując Brandenburczyków oraz zagarniając to terytorium i mordując przy tym polskie załogi m.in. w Świeciu , Gdańsku oraz Tczewie .

Gdy wymarł ostatecznie ród Askańczyków ( Otto IV oraz Henryk) władzę tam przejął syn cesarza Ludwika Wittelsbacha, także Ludwik zwany dla odróżnienia młodszym. W polityce polskiej okres ten to próba nawiązania sojuszu wojskowego zakończona jednak niepowodzeniem. Doszło jedynie do uregulowania stosunków politycznych pomiędzy dwoma państwami w Landsbergu (Gorzowie Wielkopolskim) w 1329 roku. Panowanie Kazimierza Wielkiego przyniosło korzystną dla państwa Piastów zmianę granic z Brandenburgią: w 1346 roku do Polski powrócił Wałcz z okolicami, a w latach 1365 - 1370 Santok z Drżeniem . Zamki te uznawały zwierzchność Korony z powodu hołdu lennego panów von Osten.

Po okresie panowania w Brandenburgii Wittelsbachów rządy objęli w niej władcy Czech z dynastii Luksemburgów : Karol IV , Wacław IV oraz Zygmunt . Zgodnie ze Złotą Bullą Karola IV z 1356 roku elektor brandenburski uzyskał jeden głos podczas wyborów nowego władcy Rzeszy.

Gospodarczo Brandenburgia rozwinęła się głównie w produkcji, a następnie w handlu zbożem. Kryzys tego kraju przypadł na II połowę XIV wieku , gdy po epidemii dżumy w Europie spadła liczba ludności, czego skutkiem był także zmniejszony popyt na produkty spożywcze, w tym zboże.

Mimo że teren ten był rozwinięty, plagą stały się rozboje tzw. raubritterów . W celu zapobieżenia rabunkom na duktach oraz zwiększenia bezpieczeństwa Brandenburczycy podpisali kilka traktatów z państwem polskim. Istotą owych umów było zobowiązanie się obu krajów do nieudzielania schronienia zbójom oraz, w wypadku popełnienia przestępstwa przez własnego obywatela, ukarania winnego z możliwością ewentualnego transportu na terytorium państwa poszkodowanego; należało również się liczyć z konfiskatą majątkową celem wyrównania szkód i zadośćuczynienia drugiemu krajowi. Umowy te stały się początkiem bardziej złożonych umów międzynarodowych – ważne miejsce zdobyły regulacje dotyczące bezpieczeństwa i opieki kraju nad obywatelami innej narodowości.

Po okresie panowania w Marchii Luksemburgów , obszar ten został nadany rodzinie Hohenzollernów , która traktowała go jako swoją domenę służącą do dalszej ekspansji terytorialnej. Wkrótce dzięki rządom twardej ręki zostało wyplenione tam raubritterstwo. Wszystkie tamtejsze miasta siłą zostały usunięte z Hanzy . W roku 1455 Nowa Marchia została sprzedana przez Krzyżaków Hohenzollernom, którzy starali się również uzależnić Pomorze Zachodnie. Poszerzając swe władztwo dynastia ta zdążała do przejęcia rządów w Prusach .

Bibliografia

• Adolph Friedrich Riedel: Die Mark Brandenburg im Jahr 1250, 1. Teil, Berlin 1831, 508 Seiten .
• Adolph Friedrich Riedel: Codex diplomaticus Brandenburgensis - Sammlung der Urkunden, Chroniken und sonstigen Geschichtsquellen für die Geschichte der Mark Brandenburg und ihrer Regenten, Namenverzeichnis zu sämtlichen Bänden, Band 1: A - G, Berlin 1867, 529 Seiten
• Frank Göse (Hrsg.): Im Schatten der Krone. Die Mark Brandenburg um 1700. Verlag für Berlin-Brandenburg, Potsdam 2002. ISBN 3-935035-29-2
• Johann Christoph Bekmann , Historische Beschreibung der Chur und Mark Brandenburg, 2 Bände, Berlin 1751/1753
• Matthias Asche: Neusiedler im verheerten Land – Kriegsfolgenbewältigung, Migrationssteuerung und Konfessionspolitik im Zeichen des Landeswiederaufbaus – Die Mark Brandenburg nach den Kriegen des 17. Jahrhunderts. Aschendorf Verlag, Münster 2006.

Zobacz też

• Marchia Północna
• Nowa Marchia
• Stara Marchia
• Władcy Brandenburgii