Matura

Matura ( łac. maturus 'dojrzały') - egzamin z materiału objętego programem nauczania (podstawą programową) wybranych przedmiotów na poziomie szkoły średniej . Absolwenci szkół średnich nie mają obowiązku przystąpienia do egzaminu, lecz świadectwo jego zdania wymagane jest od kandydatów na wyższe uczelnie . Odpowiednio wysoki wynik egzaminu maturalnego jest jedynym kryterium podczas naboru na wiele kierunków studiów wyższych. Matura nie jest jednak dokumentem poświadczającym wykształcenie średnie - tę funkcję pełni świadectwo ukończenia szkoły średniej. W Polsce za przeprowadzenie egzaminu odpowiedzialna jest Centralna Komisja Egzaminacyjna , której podlegają Okręgowe Komisje Egzaminacyjne zajmujące się przygotowaniem i przeprowadzeniem matury w danym regionie Polski .

Reforma

W Polsce, w wyniku reformy oświaty, w 2005 roku po raz pierwszy zorganizowano egzamin według nowych zasad. Pierwsze projekty reformy sięgają roku 1999 . Zreformowane szkolnictwo było jednym z założeń czterech wielkich reform, jakie za swojej kadencji przeprowadziła rządząca AWS . Nowa matura jest trzecim i jednocześnie ostatnim etapem reformy po teście dla szóstoklasistów i egzaminie gimnazjalnym. Jej wprowadzenie było planowane początkowo na rok 2002 , lecz w wyniku różnych nieścisłości i niedoskonałości w ustawie zrezygnowano z pierwotnego terminu, umożliwiając abiturientom rocznika 2001 / 2002 wybór pomiędzy zdawaniem nowej i starej matury, oraz matury pomostowej. Termin wdrożenia nowej formuły został przesunięty o 3 lata (na wiosnę 2005). Starą maturę w 2005 roku napisali jedynie absolwenci pięcioletnich szkół zawodowych oraz pięcioletnich liceów dwujęzycznych (z możliwością wyboru nie-dwujęzycznej nowej matury; nowe matury dwujęzyczne zasadniczo nie były jeszcze wtedy opracowane), z kolei absolwenci szkół dla dorosłych mogli zdawać maturę na starych zasadach do roku szkolnego 2008 / 2009 .

Opisy szczegółowe

• Egzamin maturalny (nowa matura) - egzamin maturalny zdawany od roku 2005 w Liceach Ogólnokształcących oraz od roku 2006 w Technikach .
• Egzamin dojrzałości (stara matura) - egzamin maturalny zdawany do roku 2004 w Liceach Ogólnokształcących oraz do roku 2005 w Technikach.

Ważniejsze różnice pomiędzy starą i nową maturą

Poniższe zestawienie porównuje zasady nowej matury z zasadami egzaminu dojrzałości z roku 2004 .

STARA MATURA	NOWA MATURA
OGÓLNE
wynik matury wyrażony oceną w skali 1-6. komisja, w skład której wchodzą wyłącznie przedstawiciele danej szkoły. abiturient najpierw zdaje egzaminy pisemne, a potem w zależności od wyniku - ustne. na maturze z języka obcego dozwolone było korzystanie ze słowników językowych.	wynik matury wyrażony w skali procentowej. w skład komisji wchodzi przynajmniej jeden nauczyciel nieuczący w danej szkole abiturient zdaje egzaminy ustne niezależnie od wyników egzaminów pisemnych. na maturze z języka obcego zabronione jest korzystanie ze słowników językowych.
MATURY USTNE
zdawane ze wszystkich przedmiotów wybranych, z których podczas matury pisemnej nie zdobyło się oceny 5 i wyższej oraz ocen 4 i wyżej pod koniec 2 ostatnich lat nauki. zdający ustny egzamin z języka polskiego losował 3 pytania dotyczące literatury i językoznawstwa , po czym udzielał na nie odpowiedzi. ustny egzamin z języka obcego kładł nacisk na teoretyczną znajomość struktur gramatycznych i słownictwa. z ustnego egzaminu z języka obcego zwalniały certyfikaty językowe (np. z języka angielskiego FCE , CAE ), status finalisty lub laureata olimpiady językowej na szczeblu wojewódzkim, oraz warunki z podpunktu 1. Zdający otrzymywał w takim wypadku najlepszą ocenę (6). ustny egzamin jest identyczny pod względem wymagań dla wszystkich zdających. pytania są różne dla poszczególnych szkół - ustalają je nauczyciele.	zdawane przez wszystkich z języka polskiego i języka obcego nowożytnego. zdający ustny egzamin z języka polskiego przez pół roku przygotowuje prezentację na wybrany wcześniej temat, w dniu egzaminu prezentuje ją oraz broni jej przy rozmowie z komisją na temat bibliografii , tematu i kontekstów. ustny egzamin z języka obcego kładzie nacisk na praktyczne zastosowanie znajomości struktur gramatycznych i słownictwa. jedynie status finalisty lub laureata językowej olimpiady na szczeblu ogólnopolskim daje prawo do niezdawania matury ustnej z danego języka (otrzymuje się automatycznie maksymalną liczbę punktów). przy egzaminach ustnych nie ma podziału na poziom rozszerzony i podstawowy (do 2011 ustny egzamin z języka obcego mógł być zdawany na poziomie podstawowym lub rozszerzonym). pytania są takie same w danym województwie.
MATURY PISEMNE
dwa przedmioty obowiązkowe - język polski oraz jeden przedmiot wybrany aby zdać maturę, z obu przedmiotów należało dostać oceny pozytywne (od 2 w górę). egzaminy pisemne są identyczne dla każdego zdającego w danym województwie. Brak rozdziału na część podstawową i rozszerzoną. tematy zróżnicowane, w zależności od regionu. dłuższy czas trwania pojedynczego egzaminu, dozwolone kontrolowane wyjścia w jego trakcie, dozwolone wnoszenie maskotek, pożywienia, piórników itp. arkusze po napisaniu nie były kodowane – sprawdzali je nauczyciele danego przedmiotu z tej samej szkoły, a następnie oceniali na podstawie własnego, ogólnego wrażenia.	trzy przedmioty obowiązkowe - język polski, język obcy nowożytny oraz matematyka (od 2010 roku, wcześniej przedmiot wybrany). Dodatkowo można dobrać do sześciu przedmiotów, które nie były zdawane w części obowiązkowej lub były zdawane w części obowiązkowej na poziomie podstawowym. aby zdać maturę, z przedmiotów obowiązkowych należy uzyskać co najmniej 30% punktów. egzamin pisemny z każdego przedmiotu można zdawać na poziomie podstawowym lub rozszerzonym – zdający może wybrać poziom jedynie dla dodatkowej; w części obowiązkowej abiturient przystępuje do egzaminu na poziomie podstawowym, jeżeli chce przystąpić do egzaminu z jednego z obowiązkowych przedmiotów na poziomie rozszerzonym, winien jest napisać go niezależnie od egzaminu obowiązkowego, co oznacza dwukrotne sprawdzanie wiedzy z danego przedmiotu. identyczne zestawy pytań w całej Polsce. krótszy czas trwania pojedynczego egzaminu, ale bez możliwości wyjścia w jego trakcie, zakaz wnoszenia (wyjątek: zalecenia lekarskie) pożywienia, maskotek, piórników itp. arkusze po napisaniu są kodowane i sprawdzane przez egzaminatorów zewnętrznych danego przedmiotu według jednolitego klucza odpowiedzi i schematu punktowania.

Odpowiedniki w innych krajach

• Austria - Matura ... Berufs-Matura
• Francja - Baccalauréat
• Hiszpania - Bachillerato
• Niemcy - Abitur = allgemeine Hochschulreife ... Fach-Abitur = (allgemeine) Fachhochschulreife
• Wielka Brytania - A-level examinations (A-levels) lub Final Exam
• Stany Zjednoczone - SAT lub ACT
• Włochy - Maturità

Matura w kulturze

Matura była inspiracją dla twórców. Jest tematem wielu piosenek.

• Matura - piosenka zespołu Czerwone Gitary
• Mniej niż zero - piosenka zespołu Lady Pank , której fragment brzmi: Twoje miejsce na Ziemi tłumaczy zaliczona matura na pięć
• Matura 2001 - piosenka zespołu Farben Lehre
• Byłem wczoraj na prywatce - piosenka zespołu Mr. Zoob (Znów za rok będzie matura, która, nie wiem już która)

Zobacz też

• Stara matura dwujęzyczna
• Matura międzynarodowa
• Potocznego określenia Mała matura używa się czasem w odniesieniu do egzaminu gimnazjalnego , zdawanego przez uczniów na zakończenie gimnazjum .
• Amnestia maturalna