Modena

	Modena
Herb Modeny	Flaga Modeny
	; Katedra i Ghirlandina w Modenie
Państwo	Włochy
region	Emilia-Romania
burmistrz	Giorgio Pighi
Powierzchnia	182 km²
Wysokość	34 m n.p.m.
Ludność (2005); • liczba ludności; • gęstość	; 180 638; 989 os./km²
Nr kierunkowy	059
Kod pocztowy	41100
	Położenie na mapie Włoch ; Modena
	44°38′46″N 10°55′33″E / 44.64611, 10.92583 Na mapach: 44°38′46″N 10°55′33″E / 44.64611, 10.92583
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Hasło Modena w Wikisłowniku
	Strona internetowa miasta

Zobacz też: inne znaczenia .

Modena (w dialekcie modeńskim Mòdna) – miasto i gmina w północnych Włoszech , w regionie Emilia-Romania , w prowincji Modena . Leży w dolinie Padu ; przepływają przez nią dwie rzeki: Secchia i Panaro . 10 kilometrów na południe od miasta zaczynają się pierwsze wzniesienia Apeninów , a konkretnie Apeniny Toskańsko-Emiliańskie (Appennino Tosco-emiliano).

[ edytuj ] Dane statystyczne

Według danych z 2006, Modena liczy 180 469 mieszkańców, z czego 9, 7% to obcokrajowcy (482 obywateli polskich). Na obszarze metropolii zaś (wyznaczonej przez miejscowości Carpi - Sassuolo - Vignola - Castelfranco Emilia ) żyje ponad 400 000 osób^[1].

[ edytuj ] Gospodarka

Miasto jest drugą po Bolonii potęgą gospodarczą regionu. W granicach metropolii mają swoje siedziby słynni włoscy producenci samochodów wyścigowych: Ferrari (w Maranello ), Maserati (w samym mieście), De Tomaso (na peryferiach) oraz Pagani (w San Cesario sul Panaro , kilka kilometrów na południowy wschód od miasta). Do wymienionych powyżej producentów samochodów wyścigowych należy jeszcze dodać Lamborghini , które ma swoją siedzibę w pobliskim Sant'Agata Bolognese . Poza tym, nie sposób pominąć przemysłu ceramicznego (w szczególności w Sassuolo ) oraz tekstylnego ( Carpi ). Wysoce rozwinięte rolnictwo i przemysł przetwórstwa produktów rolnych i spożywczych. 1.500 przedsiębiorstw, 11 500 zatrudnionych z obrotem rocznym ponad 3, 9 miliardów euro . Czołowy włoski producent wieprzowiny - ponad 450 000 sztuk rocznie, przewyższający liczbę mieszkańców prowincji (dane na dzień 31 grudnia 2003). Modena jest także ważnym węzłem komunikacyjnym; łączą się tu dwie autostrady : A1 (zwana Autostradą Słońca, Autostrada del Sole) prowadząca z Mediolanu do Rzymu i dalej do Neapolu , oraz A22 prowadząca do Brennero , przejścia granicznego na granicy z Austrią .

W mieście znajduje się stacja kolejowa Modena Centrale , skąd odjeżdżają pociągi w trzech kierunkach - na zachód przez Reggio Emilia , Parmę i Piacenzę do Mediolanu , na wschód do Bolonii i na północ przez Mantuę do Werony . W obrębie miasta kursują trolejbusy .

[ edytuj ] Edukacja

Modena, wspólnie z miastem Reggio Emilia , stolicą sąsiedniej prowincji o tej samej nazwie , tworzy ważne uniwersyteckie dwumiasto, siedzibę Uniwersytetu Modeny i Reggio Emilia (Università degli Studi di Modena e Reggio Emilia), utworzonego w 1175 i rozwiniętego przez Franciszka II d'Este w 1686. Uniwersytet tradycyjnie przoduje w fakultetach prawa i medycyny . Włoscy i zagraniczni oficerowie (jednym z elewów był Edmondo De Amicis autor powieści Serce oraz Muammar al-Kaddafi ) kształcą się we Włoskiej Akademii Wojskowej w Modenie. Zaś Biblioteca Estense stanowi repozytorium archiwalnych zbiorów historycznych, w tym ok. 3000 rękopisów .

[ edytuj ] Historia

W rejonie Modeny znaleziono pozostałości osadnictwa kultury Villanova z wczesnej epoki żelaza ( IX - VIII wiek p.n.e. ), później Ligurów . Modena była pierwotnie osadą etruską , potem gallijską . Zamieszkiwało ją plemię Bojów . Nieznana jest data założenia miasta, ale w 218 r. p.n.e., w czasie II wojny punickiej , jej mieszkańcy poparli Hannibala . W roku 183 p.n.e.^[2] stała się kolonią rzymską, nosząc nazwę Mutina (prawdopodobnie od etruskiego słowa oznaczającego pagórek, wzgórze). Marcus Aemilius Lepidus korzystał z Mutiny jako bazy wypadowej do walk z Ligurami. Wkrótce została rozbudowana, ze względu na znaczenie strategiczne, jak i położenie przy skrzyżowaniu Via Aemilia z drogą prowadzącą do Werony. W czasie wojen domowych w Rzymie była dwa razy oblegana. Najpierw przez Pompejusza w 78 r. p.n.e., kiedy bronił jej Marcus Junius Brutus (ojciec Marka Juniusza Brutusa , jednego z zabójców Cezara ). Po raz drugi przez Marka Antoniusza w 44 r. p.n.e, a bronił jej Decymus Juniusz Brutus . Oktawian August , z pomocą Senatu odbudował miasto. Cyceron nazwał ją Mutina splendidissima (Mutina najpiękniejsza). Do III w. miasto utrzymywało swą pozycję najważniejszego ośrodka nowo utworzonej prowincji ( diecezji ) Aemilia . Upadek cesarstwa przyniósł też upadek Modeny. Ze względu na swe położenie miasto było wykorzystywane jako baza w czasie wojen z barbarzyńcami w czasie wielkiej wędrówki ludów jak i w wojnach wewnętrznych. Podobno Attyla nie zdobył Modeny dzięki cudom św. Geminianusa , biskupa i późniejszego patrona miasta.

Między V i VII wiekiem kilkakrotnie opuszczana z powodu powodzi. Założono nawet nowe miasto w rejonie miejscowości Cittanova kilka kilometów na północny zachód od dzisiejszego miasta. Ostatecznie została zaludniona w końcu IX w., po ustanowieniu jej stolicą biskupią. Pierwszym biskupem został Ludovicus. Okres panowania biskupów zaowocował wzniesieniem przepięknej romańskiej katedry, w której znajduje się grobowiec św. Geminiano, patrona miasta i lokalnej archidiecezji . W tym czasie powstała pieśń (poemat) Canto delle scolte modenesi. Na przełomie XI i XII w. należała do Matyldy Toskańskiej . Panowanie biskupów skończyło się w 1135, kiedy miasto uzyskało autonomię. W czasie wojen Gibelinów z Gwelfami Modena stała po stronie cesarza Fryderyka II , czyli znajdowała się w obozie Gibelinów. Ponad sto lat później, w 1249 gibellińska Modena została podbita przez gwelficką Bolonię , a w 1288 poddała się Obizzo d'Este z Ferrary . Ród d'Este rządził miastem z krótkimi przerwami do 1860 . W 1325 miała miejsce Bitwa pod Zappolino , zwana też bitwą o dębowe wiadro, w czasie której modeńczycy odnieśli triumf nad Bolonią. Została ona opisana przez Alessandro Tassoniiego w poemacie heroikomicznym La secchia rapita. Od czasów Borso d'Este Modena nabrała charakteru miasta książęcego. W 1598 , po włączeniu Ferrary do Państwa Kościelnego , książę Cezar d'Este przeniósł do Modeny swoją stolicę i od tej pory stała się księstwem. W 1860 została włączona do Królestwa Sardynii , a rok później stała się częścią Królestwa Włoch .

[ edytuj ] Zabytki

Do najpiękniejszych zabytków Modeny należą m.in. katedra (il Duomo), dzwonnica (Ghirlandina), główny plac miejski (Piazza Grande) (wszystkie trzy wpisane na listę światowego dziedzictwa), pałac książęcy (Palazzo Ducale) - siedziba pierwszej na świecie Akademii Wojskowej powołanej do życia 1 stycznia 1678 roku.

Panorama Piazza Grande (katedra, dzwonnica, Palazzo Comunale - siedziba władz miejskich) Modena, Wrzesień 2006

Palazzo Ducale, siedziba Akademii Wojskowej

[ edytuj ] Kuchnia

Typowymi składnikami kuchni modeńskiej są szynka modeńska (Denominazione di Origine Protetta - Chroniona Nazwa Pochodzenia ) i parmezan . Wytwarza się tu również mortadelę . Typowe potrawy to tortellini, zampone, gnocco fritto oraz crescentina zwana również tigella. Modena jest również słynna przez produkowany tu ocet balsamiczny oraz wino lambrusco .

[ edytuj ] Ludzie

Sławną współczesną osobistością pochodzącą z Modeny był tenor Luciano Pavarotti (1935-2007). Jego koleżanka z dzieciństwa, sopran Mirella Freni , jest także rodowitym renomowanym głosem tego miasta.

Francesco Guccini
Vasco Rossi (z regionu)
Wiligelmo
Marco Biagi
Valerio Massimo Manfredi - pisarz
Ludovico Antonio Muratori - historyk
Paolo Ruffini - matematyk
Enzo Ferrari - konstruktor i kierowca wyścigowy

[ edytuj ] Sport

Mówiąc o Modenie nie można pominąć jej powiązań ze sportem: kolebka inżynierska wyścigów samochodowych , piłka nożna i piłka siatkowa . Oprócz szeregu producentów samochodów najwyższej klasy, swoją siedzibę mają tu dwa kluby: piłkarski Modena FC oraz siatkarski Cimone Modena (grał w nim Dawid Murek ).

[ edytuj ] Miasta partnerskie

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 Źródła danych statystycznych: [1] oraz it:Modena
↑ Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka , 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, str. 256, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9 .

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Modena

Strona internetowa prowincji Modena ( wł. )

[dane-0] 1,0 ^1,1 Źródła danych statystycznych: [1] oraz it:Modena

[1] Praca zbiorowa pod redakcja Aleksandra Krawczuka , 2005, Wielka Historia Świata Tom 3 Świat okresu cywilizacji klasycznych, str. 256, Oficyna Wydawnicza FOGRA, ISBN 83-85719-84-9 .

[1]

[2]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia