Musical

The Black Crook (1866), przez część historyków uważany za pierwszy musical

Musical – forma teatralna łącząca muzykę , piosenki , dialogi mówione i taniec . Ładunek emocjonalny dzieła – humor , patos , miłość, gniew – podobnie jak sama opowieść, jest wyrażany poprzez słowa, muzykę, ruch i techniczne aspekty przedstawienia tworząc jedną, spójną całość. Od początków XX wieku produkcje teatru muzycznego są nazywane po prostu "musicalami". Wcześniejszą podobną do musicalu formą widowiska była extravaganza .

Musicale są wykonywane na całym świecie. Mogą być wystawiane na wielkich scenach, jak wysokobudżetowe produkcje teatrów na West Endzie i Broadwayu w Londynie i Nowym Jorku lub w mniejszych teatrach awangardowych , na Off-Broadwayu lub jako produkcje lokalne, wyjazdowe, w amatorskich grupach szkolnych, teatrach i innych przestrzeniach wykonawczych. Oprócz Wielkiej Brytanii i Ameryki Północnej istnieją inne prężnie działające sceny musicalowe w wielu krajach w Europie, Ameryce Łacińskiej, Australazji i Azji.

Definicja

Współczesny musical jest formą eklektyczną i wielotworzywową. Korzysta z różnych gatunków muzycznych (od hard rocka przez jazz , calypso , rap aż do muzyki klasycznej) i różnych rodzajów tańca (od baletu klasycznego po taniec współczesny i stepowanie ). W produkcjach musicalowych na porządku dziennym jest użycie efektownych i monumentalnych dekoracji, technik multimedialnych i pełnego nagłośnienia akustycznego. W musicalach występują różnorodne typy orkiestr – od niewielkich combo (np. Grease , Chicago , Rent ) aż po duże orkiestry musicalowe (np. Miss Saigon , Taniec Wampirów , Upiór w operze ).

Musicale mają różny czas trwania. Waha się on od krótkich, jednoaktowych przedstawień, do wielu aktów i kilku godzin trwania (lub nawet kilku-spektaklowych przedstawień); jednakże większość musicali trwa od półtorej do 3 godzin. Musicale są zazwyczaj przedstawiane w dwóch aktach z jednym, 10-, 20-minutowym antraktem . Pierwszy akt jest najczęściej dłuższy od drugiego, wprowadza wszystkie główne postaci i większość warstwy muzycznej, często kończy się wstępem do konfliktu dramatycznego, czy komplikacji fabuły. Drugi akt może wprowadzać kilka piosenek, jednak zazwyczaj tylko przywołuje ważne tematy muzyczne i rozwiązuje konflikty dramatyczne. Book musical jest na ogół konstruowany na podstawie 4 do 6 głównych tematów muzycznych, które są przywracane w późniejszych etapach spektaklu, choć czasem może zawierać zbiór piosenek niezwiązanych ze sobą muzycznie w sposób bezpośredni. Dialogi mówione generalnie występują pomiędzy utworami muzycznymi, choć może mieć zastosowanie "dialog śpiewany", bądź recytatyw , zwłaszcza w w całości śpiewanych musicalach, jak Jesus Christ Superstar , Les Misérables , i Evita . W ostatnich dekadach na Broadwayu i West Endzie wystawiono kilka krótszych, jednoaktowych musicali.

A Gaiety Girl (1893) był jednym z pierwszych musicali, które okrzyknięto hitem.

Fabuła musicalu może być pomysłem własnym jego autora lub adaptacją powieści ( Wicked i Man of La Mancha ), sztuki teatralnej ( Hello, Dolly! ), klasycznej legendy ( Camelot ), wydarzenia historycznego ( Evita ), czy też filmu ( The Producers i Hairspray ). Z drugiej strony wiele spośród popularnych teatralnych produkcji musicalowych zostało zaadaptowanych na film muzyczny , jak na przykład The Sound of Music , West Side Story , My Fair Lady , czy Chicago .

Musical fabularny

Musical XX wieku – musical fabularny (ang. "book musical") definiuje się jako spektakl muzyczny, w którym piosenki i taniec są w pełni zintegrowane tworząc dobrze napisaną historię z poważną dramaturgią, który jest zdolny do wywołania nie tylko śmiechu, ale i innych prawdziwych emocji. Trzy główne składniki musicalu fabularnego to muzyka, teksty piosenek i scenariusz (ang. book). Scenariusz w musicalu odnosi się do historii, rozwoju postaci, struktury dramatycznej wraz z dialogami mówionymi. Scenariusz może się jednak odnosić do dialogów i tekstów piosenek jednocześnie, używa się wówczas (na wzór opery) określenia libretto ("mała książka" z j. włoskiego). Muzyka i teksty piosenek tworzą partyturę musicalu. Interpretacja musicalu przez kierownictwo artystyczne poszczególnych produkcji silnie wpływa na sposób jego prezentowania. W jego skład wchodzą: reżyser , kierownik muzyczny / dyrektor artystyczny , zwykle choreograf , a czasem także i orkiestrator . Musical kształtowany jest także przez techniczne jego aspekty, jak scenografia , kostiumy , rekwizyty , oświetlenie sceniczne i dźwięk, które zwykle ulegają zmianom w kolejnych produkcjach. Niektóre słynne elementy produkcji mogą jednak zostać zachowane z oryginału, jak na przykład choreografia Boba Fosse 'a w musicalu Chicago .

W musicalu fabularnym najbardziej dramatyczne momenty wyraża się poprzez śpiew. Funkcjonuje zasada: "gdy emocje stają się zbyt silne, by je wypowiedzieć, zaśpiewaj; kiedy są zbyt silne, by je wyśpiewać, zatańcz." W musicalu fabularnym piosenka jest skrojona dla danej postaci i jej pozycji dramaturgicznej; były jednakże okresy w historii musicalu (np. od 1890 do 1920 roku), kiedy integracja opowieści z muzyką była osłabiona. Krytyk New York Times , Ben Brantley określił ideał piosenki musicalowej recenzując wznowienie musicalu Gypsy z 2008 roku: "Piosenki są idealnie scalone z postaciami, zdarza się to w tych rzadkich momentach, kiedy musicalom udaje się sięgnąć celów, dla których w ogóle istnieją." Zwykle znacznie mniej słów wyśpiewuje się w trakcie 5-minutowej piosenki, niż pada ich w 5-minutowym dialogu. Jako że musical generalnie poświęca więcej czasu muzyce, niż dialogom, jest mniej czasu na rozwój dramatu w musicalu, niż w zwykłej sztuce o podobnym czasie trwania. Pisarze są więc zmuszeni dokonać trudnej sztuki rozwoju postaci i fabuły wewnątrz skompresowanej natury musicalu.

Opera – różnice i podobieństwa

Musical jest powiązany z inną formą teatralną, operą . Obie formy zwykle odróżnia się na podstawie kilku czynników. W musicalu generalnie kładzie się większy nacisk na dialogi mówione (choć niektóre z musicali są w całości akompaniowane, bądź śpiewane); z drugiej strony, niektóre opery, jak np. " Czarodziejski flet " i większość operetek zawiera dialogi bez akompaniamentu; na taniec (wykonywany zarówno przez wiodących wykonawców, jak i chór); na użycie różnych gatunków muzyki popularnej (lub chociażby popularnych stylów śpiewania); unikanie użycia typowych konwencji operowych.

Musical jest prawie zawsze wykonywany w języku ojczystym jego odbiorców. Musicale wyprodukowane w Londynie i Nowym Jorku, są zawsze śpiewane po angielsku, nawet jeśli oryginalnie zapisano je w innym języku ("Les Misérables", stworzony w oryginale po francusku światową karierę zrobił w wersji anglojęzycznej). Podobnie sytuacja wygląda w polskiej praktyce musicalowej, gdzie wszystkie musicale wystawiane na scenach polskich tłumaczy się na język polski.

Podczas gdy śpiewak operowy jest przede wszystkim śpiewakiem, i dopiero w drugiej kolejności aktorem (i rzadko kiedy musi tańczyć), wykonawca musicalowy jest często przede wszystkim aktorem, a dopiero później śpiewakiem i tancerzem. Osobę, która doskonale opanowała te 3 umiejętności nazywa się w krajach anglojęzycznych " triple threat ". Kompozytorzy muzyki musicalowej ustalając wokalne uwarunkowania ról zwykle biorą pod uwagę wykonawców. Współcześnie teatry wystawiające musicale stosują skale głosu aktorów w sposób, który w kontekście opery byłby dezaprobowany, czy nawet niedopuszczalny.

Aspekt ekonomiczny

Produkcja musicalu, w szczególności na Broadwayu i West Endzie to złożone przedsięwzięcie finansowe. Przypomina strukturę przedsiębiorstwa, które zakładane jest w celu wyprodukowania musicalu, zatrudniającego wiele dziesiątek pracowników. Przystępując do produkcji w USA producent zobowiązany jest zawrzeć umowy z organizacjami zrzeszającymi dramatopisarzy, aktorów, reżyserów, choreografów, dekoratorów, oświetlaczy, dźwiękowców i garderobianych. Właściciel sceny, na której wystawiany będzie spektakl musi podpisać umowy ze związkami pracowników technicznych sceny (IATSE), kasjerów, woźnych i sprzątaczy, operatorów ciężkiego sprzętu, odźwiernych i bileterów.

Producent najczęściej jest jedynie organizatorem – fundusze pozyskuje od inwestorów , a w razie odniesienia przez spektakl sukcesu ma swój udział w zyskach. Przedstawienia na Broadwayu są finansowane zwykle więcej niż przez jednego inwestora, na zasadach spółki z o.o. (limited partnership). W przeszłości, gdy koszty produkcji spektaklu muzycznego były znacznie niższe, w teatr inwestowali przeciętni obywatele – na zasadach lokaty czasem przynoszącej zysk, a zawsze dającej dreszcz emocji. W drugiej połowie lat 70. wystawienie musicalu kosztowało przeciętnie między 750 a 1 mln dolarów, na początku lat 80. koło 1, 5 mln dolarów aż do ustanowienia rekordu przez musical Cats (5 mln dolarów).

Rzadko zdarza się, aby produkcja została sfinansowana w całości przez jednego inwestora. My Fair Lady został w całości sfinansowany przez stację CBS (400 tys. dolarów); w Annie (kosztującym 800 tys. dolarów) wniosła 100-tysięczny wkład wytwórnia filmowa Columbia.

Historia

Musical jest jedyną rdzennie amerykańską formą teatralną , która dzięki Stanom Zjednoczonym stała się popularna na całym świecie. U źródeł musicalu leżą przede wszystkim gatunki takie jak: wodewil , rewia , burleska i minstrel show . W latach 20. XX wieku teatr amerykański zyskuje swoją odrębną tożsamość (kształtuje się dramat amerykański). Po tym, jak w 1924 roku pojawia się pierwszy utwór George'a Gershwina "Lady Be Good", w roku 1943 powstaje pierwszy musical fabularny (badacze określają go jako pierwszy prawdziwy musical) – Oklahoma! Rodgersa i Hammersteina.

Zobacz też

• lista filmów muzycznych
• Broadway
• West End

Linki zewnętrzne

• The Cyber Encyclopedia of Musical Theatre, TV and Film ( ang. )
• MUSICAL.PL – polski wortal musicalowy
• Moje-Musicale.pl