Nacjonalizm

Nacjonaliści katalońscy

Nacjonalizm (z łac. natio – naród) - postawa społeczno-polityczna uznająca naród za najwyższe dobro w sferze polityki. Nacjonalizm uznaje sprawy własnego narodu za najważniejsze. Głosi solidarność wszystkich grup i klas społecznych danego narodu.

Spis treści

1 Charakterystyka nacjonalizmu
2 Nacjonalizm na świecie
3 Nacjonalizm w Polsce
4 Nurty nacjonalizmu
5 Przypisy
6 Wybrane piśmiennictwo
7 Zobacz też
8 Linki zewnętrzne

[ edytuj ] Charakterystyka nacjonalizmu

Nacjonalizm uważa interes własnego narodu za nadrzędny wobec interesu jednostki, grup społecznych, czy społeczności regionalnych. Uznaje naród za najwyższego suwerena państwa, a państwo narodowe za najwłaściwszą formę organizacji społeczności, złączonej wspólnotą pochodzenia, języka , historii i kultury . Nacjonalizm przedkłada interesy własnego narodu nad interesami innych narodów^[1], zarówno wewnątrz kraju ( mniejszości narodowe lub etniczne ) jak i na zewnątrz (narody sąsiednie)^[2].

Postawa nacjonalistyczna nie jest autonomiczną i kompletną ideologią , lecz zbiorem kilku zasad, które mogą być wyznawane przez różne odmiany prawicy lub lewicy . W historii występowały różne typy nacjonalizmów, np. narodowy konserwatyzm , narodowy radykalizm , narodowy socjalizm (nazizm), faszyzm .

W XIX-wiecznym nacjonalizmie istotnym elementem był darwinizm społeczny , który zakładał, że życiem społeczeństw rządzą te same zasady, co światem przyrody . Według nacjonalistycznej interpretacji historii świat był i jest areną walk pomiędzy różnymi narodami, z których tylko najsilniejsze mają prawo do przetrwania. Idee nacjonalistyczne często pojmują naród jako przede wszystkim etniczną wspólnotę krwi przez co często jest porównywany do rasizmu . Nacjonalizm opowiada się za segregacją rasową przez co bywa określany jako odmiana ksenofobii . Natomiast jako element polityki zewnętrznej towarzyszy często imperialistycznej polityce państwa.

[ edytuj ] Nacjonalizm na świecie

Nacjonalizm w pierwotnej formie ( Risorgimento )^{[ potrzebne źródło ]} narodził się we Francji w 1792 wśród lewicy jakobińskiej , która wydała wówczas manifest Ojczyzna w niebezpieczeństwie i ogłosiła walkę z "wrogami zewnętrznymi" - m.in. Austrią i Belgią. Jakobini uważali, że skoro w państwach europejskich nie doszło jeszcze do rewolucji, to wszystkie narody poza Francją, jako że nie dorosły jeszcze do rewolucji, są ciemne i zabobonne.

Nacjonalizm był jednym z powodów wybuchu I wojny światowej .

Nacjonalizm był jednym z elementów faszyzmu . Skrajny nacjonalizm ( szowinizm ) cechował z kolei narodowy socjalizm , obecnie neonazizm . Elementy nacjonalistyczne występowały również w niektórych formach komunizmu np. w Kambodży za panowania Pol Pota , Chinach , Wietnamie , ZSRR (po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej 1941 ) czy też w Izraelu w elementach ruchu syjonistycznego .

[ edytuj ] Nacjonalizm w Polsce

Demonstracja ONR W Krakowie w 2007

Pojęcie nacjonalizmu w Polsce różni się od definicji w wielu innych językach. Np. w krajach anglosaskich pojęcie to ma szerszy zakres niż w Polsce i na ogół nie ma charakteru wartościującego. W literaturze polskiej istnieje wyraźne rozróżnienie między nacjonalizmem a patriotyzmem , który w odróżnieniu od nacjonalizmu częściej postrzegany jest pozytywnie. Za skrajną, agresywną formę nacjonalizmu uważany jest szowinizm .

W Polsce za polityczny wyraz nacjonalizmu uważano ruch narodowy (Liga Narodowa, Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne, Związek Młodzieży Polskiej Zet, Narodowy Związek Robotniczy, Związek Ludowo-Narodowy, Obóz Wielkiej Polski, Stronnictwo Narodowe) oraz jego odłamy jak Obóz Narodowo-Radykalny. Współtwórcą i głównym ideologiem polskiego nacjonalizmu - Narodowej Demokracji (endecji) - był Roman Dmowski (Myśli nowoczesnego Polaka, 1902)^[3], jednakże obóz narodowy sam nie określał się jako nacjonalistyczny, wychodząc z założenia, że to określenie zawiera w sobie element doktrynalny i sprowadza obowiązek narodowy do części jakby tylko społeczeństwa^[4]^[5]. W latach 30. XX wieku, w Polsce wyodrębnił się nurt nacjonalizmu zwany Narodowym Radykalizmem . Obecnie to właśnie do tego nurtu nacjonalizmu odwołują się Obóz Narodowo-Radykalny , Narodowe Odrodzenie Polski i kilka mniejszych. Do idei Endecji z kolei, odwołuje się między innymi Liga Polskich Rodzin oraz Młodzież Wszechpolska .

[ edytuj ] Nurty nacjonalizmu

Przypisy

↑ "Niezależnie od pojęcia narodu - różnego w różnych krajach - każdy nacjonalizm zawiera dwa twierdzenia: po pierwsze, że dany naród jest rodzajem absolutu, bóstwa stojącego ponad wszystkim, a więc także ponad jednostką, która winna wszystko dla niego poświęcić; po drugie, że dany naród jest czymś lepszym, godniejszym, bardziej wartościowym niż inne narody." J. M. Bocheński, Sto zabobonów. Krótki filozoficzny słownik zabobonów, Instytut Literacki, Paryż 1987.
↑ nacjonalizm - ideologia i polityka podporządkowująca wszystko interesom własnego narodu, żądająca dla niego specjalnych przywilejów, dyskryminująca inne narody (a. mniejszości narodowe), często w sposób agresywny. Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Wiedza Powszechna, Warszawa 1967.
↑ Jednym z najważniejszych przedmiotów pracy pisarskiej Dmowskiego było - formowanie ideologii narodowej. Pod tym względem klasycznym jego dziełem są „Myśli nowoczesnego Polaka”, które na zawsze pozostaną podstawową książką, formułującą doktrynę polskiego nacjonalizmu." - JEDRZEJ GIERTYCH w artykule ROMAN DMOWSKI - PISARZ POLITYCZNY, 1939. lub "Na samo czoło tych artykułów wybijają się będące pierwszym w literaturze europejskiej programem nacjonalizmu Myśli nowoczesnego Polaka, drukowane w przeważnej części w roczniku 1902 - IGNACY CHRZANOWSKI I WŁADYSŁAW KONOPCZYŃSKI w biogramie Dmowskiego na [1] . lub Roman Dmowski - "czołowy ideolog polskiego nacjonalizmu" - ENCYKLOPEDIA PWN
↑ "Jednakże obóz narodowy sam nie określał się jako nacjonalistyczny, wychodząc z założenia, że to określenie zawiera w sobie element doktrynalny i sprowadza obowiązek narodowy do części jakby tylko społeczeństwa." - Wojciech Wasiutyński (red.), "Słownik Polityczny"
↑ "Nie umiałbym powiedzieć, gdzie pierwej, we Francji, czy we Włoszech, użyto wyrazu „nacjonalizm” dla określenia nowego ruchu narodowego. Byłem zawsze zdania, że to termin nieszczęśliwy, osłabiający wartość ruchu i myśli, którą ten ruch wyrażał. Wszelki „izm” mieści w sobie pojęcie doktryny, kierunku myśli, obok którego jest miejsce na inne, równorzędne z nim kierunki. Naród jest jedyną w świecie naszej cywilizacji postacią bytu społecznego, obowiązki względem narodu są obowiązkami, z których nikomu z jego członków nie wolno się wyłamywać: wszyscy jego synowie winni dla niego pracować i o jego byt walczyć, czynić wysiłki, ażeby podnieść jego wartość jak najwyżej, wydobyć z niego jak największą energię w pracy twórczej i w obronie narodowego bytu. Wszelkie „izmy”, które tych obowiązków nie uznają, które niszczą ich poczucie w duszach ludzkich, są nieprawowite." - Roman Dmowski, "Kościół, naród i państwo", 1927

[ edytuj ] Wybrane piśmiennictwo

Dmytro Doncow Nacjonalizm, Księgarnia Akademicka Kraków, Kraków 2008, ISBN 978-83-7188-072-8 ( 1966 )
Ernest Gellner Narody i nacjonalizm, przekład Teresa Hołówka, wyd I: Warszawa 1991, Wyd. PIW, s.174, ISBN 83-06-01975-X ; wyd II: Warszawa 2009, Wyd. Difin, s. 264, ISBN 978-83-7641-047-0 (Nations and Nationalism 1983 )
Benedict Anderson Wspólnoty wyobrażone: rozważania o źródłach i rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, tłum. Stefan Amsterdamski , Wyd. Znak , Kraków 1997 ( Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism 1983 )
Eric John Ernest Hobsbawm Narody i nacjonalizm po 1780 roku, Warszawa 2010, Wydawnictwo Difin, s. 216, ISBN 978-83-7641-156-9 (Nations and Nationalism since 1780. Programme, myth, reality 1990 )
Paul Lawrence Nacjonalizm. Historia i teoria, 2009, Książka i Wiedza
Michael Billig Banalny nacjonalizm, s. 366, Wyd. Znak
Antonina Kłoskowska Kultury narodowe u korzeni, PWN
(red.) Wojciech Burszta , Joanna Nowak i Krzysztof Wawruch Polska refleksja nad narodem. Wybór tekstów, Wydawnictwo Poznańskie , s. 404, ISBN 83-7177-055-3
Anthony Smith Nacjonalizm, Warszawa 2007, Wydawnictwo Sic!, s. 216, seria Kluczowe idee, ISBN 978-83-60457-39-9
Andrzej Walicki Naród Nacjonalizm Patriotyzm, Kraków 2009, Wyd Universitas, ISBN 978-83-242-0860-9
Nikodem Bończa-Tomaszewski Źródła narodowości. Powstanie i rozwój polskiej świadomości w II połowie XIX i na początku XX wieku, Wrocław 2006, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego
Krzysztof Jaskułowski Nacjonalizm bez narodów. Nacjonalizm w koncepcjach anglosaskich nauk społecznych, Wrocław 2009, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 472, ISBN 978-83-229-3050-2
Małgorzata Budyta-Budzyńska Socjologia narodu i konfliktów etnicznych, PWN 2010

[ edytuj ] Zobacz też

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
nacjonalizm

Zobacz hasło nacjonalizm w Wikisłowniku

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

Nacjonalista.pl - polski portal nacjonalistyczny

[0] "Niezależnie od pojęcia narodu - różnego w różnych krajach - każdy nacjonalizm zawiera dwa twierdzenia: po pierwsze, że dany naród jest rodzajem absolutu, bóstwa stojącego ponad wszystkim, a więc także ponad jednostką, która winna wszystko dla niego poświęcić; po drugie, że dany naród jest czymś lepszym, godniejszym, bardziej wartościowym niż inne narody." J. M. Bocheński, Sto zabobonów. Krótki filozoficzny słownik zabobonów, Instytut Literacki, Paryż 1987.

[1] zm - ideologia i polityka podporządkowująca wszystko interesom własnego narodu, żądająca dla niego specjalnych przywilejów, dyskryminująca inne narody (a. mniejszości narodowe), często w sposób agresywny. Władysław Kopaliński, Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych, Wiedza Powszechna, Warszawa 1967.

[2] Jednym z najważniejszych przedmiotów pracy pisarskiej Dmowskiego było - formowanie ideologii narodowej. Pod tym względem klasycznym jego dziełem są „Myśli nowoczesnego Polaka”, które na zawsze pozostaną podstawową książką, formułującą doktrynę polskiego nacjonalizmu." - JEDRZEJ GIERTYCH w artykule ROMAN DMOWSKI - PISARZ POLITYCZNY, 1939. lub "Na samo czoło tych artykułów wybijają się będące pierwszym w literaturze europejskiej programem nacjonalizmu Myśli nowoczesnego Polaka, drukowane w przeważnej części w roczniku 1902 - IGNACY CHRZANOWSKI I WŁADYSŁAW KONOPCZYŃSKI w biogramie Dmowskiego na [1] . lub Roman Dmowski - "czołowy ideolog polskiego nacjonalizmu" - ENCYKLOPEDIA PWN

[3] "Jednakże obóz narodowy sam nie określał się jako nacjonalistyczny, wychodząc z założenia, że to określenie zawiera w sobie element doktrynalny i sprowadza obowiązek narodowy do części jakby tylko społeczeństwa." - Wojciech Wasiutyński (red.), "Słownik Polityczny"

[4] "Nie umiałbym powiedzieć, gdzie pierwej, we Francji, czy we Włoszech, użyto wyrazu „nacjonalizm” dla określenia nowego ruchu narodowego. Byłem zawsze zdania, że to termin nieszczęśliwy, osłabiający wartość ruchu i myśli, którą ten ruch wyrażał. Wszelki „izm” mieści w sobie pojęcie doktryny, kierunku myśli, obok którego jest miejsce na inne, równorzędne z nim kierunki. Naród jest jedyną w świecie naszej cywilizacji postacią bytu społecznego, obowiązki względem narodu są obowiązkami, z których nikomu z jego członków nie wolno się wyłamywać: wszyscy jego synowie winni dla niego pracować i o jego byt walczyć, czynić wysiłki, ażeby podnieść jego wartość jak najwyżej, wydobyć z niego jak największą energię w pracy twórczej i w obronie narodowego bytu. Wszelkie „izmy”, które tych obowiązków nie uznają, które niszczą ich poczucie w duszach ludzkich, są nieprawowite." - Roman Dmowski, "Kościół, naród i państwo", 1927

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia