Newcastle upon Tyne

	Newcastle upon Tyne
	Herb Newcastle upon Tyne
	; Widok z kładki nad rzeką Tyne , łączącej Newcastle z sąsiednim Gateshead . W głębi Tyne Bridge – pierwowzór Mostu Portowego w Sydney .
Państwo	Wielka Brytania
Kraj	Anglia
Hrabstwo	Tyne and Wear
Powierzchnia	113, 44 km²
Ludność (2008); • liczba ludności; • gęstość	; 273 600▲; 2 411, 8 os./km²
Nr kierunkowy	0191
	Położenie na mapie Anglii ; Newcastle upon Tyne
	Położenie na mapie Wielkiej Brytanii ; Newcastle upon Tyne
	54°58′26″N 1°36′48″W / 54.97389, -1.61333 Na mapach: 54°58′26″N 1°36′48″W / 54.97389, -1.61333
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Newcastle upon Tyne ( łac. Pons Aeli) – miasto w Wielkiej Brytanii ( Anglia ) nad rzeką Tyne , w pobliżu jej ujścia do Morza Północnego w hrabstwie metropolitalnym Tyne and Wear .

Ośrodek przemysłu stoczniowego, także przemysłu maszynowego, elektrotechnicznego, chemicznego, wydobycie węgla kamiennego . Siedziba klubu piłkarskiego Premier League , Newcastle United F.C.

[ edytuj ] Historia

Badania archeologiczne udowodniły istnienie prehistorycznych osad ludzkich przy ujściu rzeki Tyne , jednak historia Newcastle znana jest od czasów panowania cesarza Hadriana . Za jego rządów (I w. n.e. ) wybudowano Mur Hadriana , stanowiący granicę Imperium rzymskiego . W owym czasie powstał też warowny obóz i pierwszy most nad rzeką Tyne.

kamienny zamek w Newcastle z XII wieku

W 1080 r. Robert II Krótkoudy , syn Wilhelma Zdobywcy , wzniósł tu drewniany zamek, od którego pochodzi nazwa miasta. W średniowieczu pełnił on funkcję obronną, strzegąc ujścia rzeki. Budowla stanowiła również główną bazę wypraw przeciwko Szkocji . W XII wieku drewnianą konstrukcję The Castle zastąpiono kamienną. Była to solidna forteca z charakterystycznymi wieżyczkami .

W wiekach średnich uruchomiono w Newcastle port wywozowy, nastąpił również rozwój wydobycia węgla kamiennego . Jednak "złote czasy" miasto miało dopiero przed sobą. Renesans przemysłu wydobywczego nastąpił w XIV wieku , kiedy to eksploatacja i eksport węgla osiągały imponujące rozmiary. W XIX wieku następował dalszy rozwój, charakteryzujący się powstaniem przemysłu maszynowego i stalowego . Powstała tu wówczas jedna z największych na świecie stoczni okrętowych . Dobrze prosperująca baza stoczniowa przeobraziła się z czasem w wielki kompleks przemysłowy.

W ostatnich dziesięcioleciach przemysł stoczniowy podupadł, co przełożyło się na wzrost bezrobocia. Obecnie miasto zatraca swój robotniczy charakter, wzrosło znaczenie przemysłu elektronicznego i maszynowego.

[ edytuj ] Architektura

W centrum Newcastle dominują budynki XIX-wieczne , często wzniesione w stylu klasycystycznym , sporo jest także budynków posiadających znacznie dłuższą historię. Są to przede wszystkim kościoły (katedra z XIV , XV w.) i średniowieczny zamek (Blake Gate XIII w.).

Symbolem Newcastle, jest wielki zielony most Tyne Bridge, będący pierwowzorem Mostu Portowego w Sydney . Łukowa konstrukcja z 1928 roku wykonana ze stali ma rozpiętość 162 metrów i jest najdłuższym tego typu mostem na Wyspach Brytyjskich .

Z architektonicznego punktu widzenia ciekawe pozostają fasady kamienic przy ulicy Grey Street. Natomiast pochodzący z połowy XIX wieku budynek dworca kolejowego , uważany jest za jeden z okazalszych w północnej Anglii .

[ edytuj ] Gospodarka

Niegdyś miasto robotnicze o dużej koncentracji przemysłu , będące wielkim ośrodkiem stoczniowym . Dziś po upadku sektora przemysłowego, w mieście pozostaje wiele niewykorzystanych budynków poprzemysłowych. Władze miasta sukcesywnie starają się rewitalizować opuszczone obszary. Byłe fabryki zamieniane są na mieszkania oraz obiekty kulturalne. W Newcastle znajduje się browar .

[ edytuj ] Transport

Na północnozachodnich peryferiach miasta znajduje się międzynarodowy port lotniczy . Przez Newcastle przebiega autostrada A1, prowadząca ze Szkocji w głąb Anglii . Promy przedsiębiorstwa DFDS Seaways zapewniają regularne połączenia z miastami Norwegii i Holandii . Miasto położone jest na linii kolejowej East Coast Main Line prowadzącej z Londynu do Edynburga . W Newcastle istnieje system metra Tyne and Wear Metro łączący centrum z okolicznymi miastami hrabstwa Tyne and Wear .