Nowa Francja

	Nouvelle-France; Nowa Francja
Flaga Nowej Francji	Godło Nowej Francji
Język używany	francuski
Stolica	Québec
Ostatni Król	Ludwik XV
Zależne od	Królestwa Francji
Religia dominująca	Kościół katolicki

Nowa Francja – francuska kolonia w Ameryce Północnej , zwana też Kanadą . Kolonia została założona przez Samuela de Champlaina , który został jej pierwszym gubernatorem generalnym .

[ edytuj ] Historia

Choć początkowo Nowa Francja opierała się na typowych dla kolonizacji angielskiej kompaniach handlowych opartych na zasadach merkantylizmu , to wkrótce kolonia ta weszła pod jurysdykcję króla Francji . Od tego momentu ustrój polityczny Nowej Francji był kopią feudalnej Francji w miniaturze. Na czele kolonii stał gubernator generalny posiadający uprawnienia wicekrólewskie. Choć teoretycznie gubernator posiadał wielką władzę, w praktyce była ona ograniczona przez występowanie dwóch innych potężnych urzędów – intendenta Kompanii Kanady i biskupa Quebecu. Kompetencje tych trzech urzędów pokrywały się częściowo, prowadząc do licznych sporów. Ziemia podzielona była na senioraty, nad którymi feudalny nadzór sprawowali seniorowie. Zobowiązani byli do utworzenia infrastruktury w obrębie swojej jurysdykcji (np. budowy młyna). Podlegali im także koloniści zamieszkujący poszczególne senioraty. Ten sztuczny i nie odpowiadający specyficznym potrzebom system odpowiedzialny był za powolny rozwój kolonii.

Mimo że teoretycznie Nowa Francja obejmowała teren od ujścia Rzeki Św. Wawrzyńca do obszaru Wielkich Jezior , to w praktyce była ograniczona do pasa lądu rozciągającego się pomiędzy miejscami położenia miast – garnizonów Québecu , Montrealu oraz Trois Rivières . Daleko dalej docierały wpływy jezuitów , którzy prowadzili intensywną akcję misjonarską wśród plemion Indian kanadyjskich .

Niemniej jednak, francuska Kanada rozwijała się, a dla wielu wolność za oceanem była atrakcyjna. Według spisu z roku 1665 , w Nowej Francji istniało 538 gospodarstw domowych obejmujących 3215 ludzi. Po trzydziestu latach liczba ta zwielokrotniła się, tym bardziej, że trwał stały napływ kolonistów dobrowolnych, żołnierzy wybierających pozostanie w Kanadzie oraz zesłańców. W 1723 skierowano tu pierwszą partię 130 zesłańców, głównie drobnych kryminalistów. W 1688 populacja osiągnęła 10 803 mieszkańców, a w 1698 już 13 803. W chwili likwidacji Nowa Francja liczyła ponad 50 000-60 000 mieszkańców.

Począwszy też od 1730 zaczęły powstawać nowe senioraty poszerzając granice kolonii. W latach 1731 - 1755 powstało szereg senioratów nad górnym, środkowym i dolnym biegiem Rzeki Św. Wawrzyńca , w okolicy dzisiejszej Ottawy oraz nad rzekami Richelieu oraz Chambly . Po roku 1660 (?) rozpoczęła się kolonizacja terenów południowego Ontario nad jeziorami Ontario i Erie . Powstały wtedy forty strzegące tego ważnego szlaku komunikacyjnego, np. w dzisiejszym Kingston , Fort Frontenac, Fort Niagara czy Fort Pontchartrain (dzisiejsze Detroit ).

Na wschód od tych obszarów znajdowała się inna kolonia francuska, Akadia , zaś na południe, w dolinie rzek Ohio i Missisipi rozciągała się Luizjana .

Podstawą ekonomiczną kolonii było leśnictwo i handel. Od początków XIX w. zaczął się także rozwijać przemysł – głównie szkutniczy, włókienniczy i przeróbki drewna, a także górnictwo. Jednakże najistotniejszym źródłem olbrzymich dochodów było łowiectwo i cały przemysł futrzarski. Mimo stałego oporu Indian, Francuzom udało się stworzyć siatkę szlaków komunikacyjnych oraz drobnych faktorii łowieckich na olbrzymim obszarze sięgającym Gór Skalistych . Kolonia nigdy jednak nie zdołała wykształcić efektywnego rolnictwa i była zależna od dostaw żywnościowych z Europy.

Nowa Francja przestała istnieć w 1763 w wyniku pokoju paryskiego kończącego wojnę siedmioletnią .

[ edytuj ] Gubernatorzy Nowej Francji

Nowa Francja 1534-1763

Gubernator Nowej Francji – spełniający role wicekróla. Do jego kompetencji należały wszelkie sprawy polityczne, w tym i dowództwo siły zbrojnej oraz zewnętrzna reprezentacja kolonii.

Nazwisko	Okres sprawowania władzy	Suweren
Samuel de Champlain	1627 - 1635	Ludwik XIII
Charles de Montmagny	1635 - 1648	Ludwik XIV
Louis d'Ailleboust de Coulonge	1648 - 1651
Jean de Lauzon	1651 - 1657
Pierre de Voyer d'Argenson	1658 - 1661
Pierre Du Bois d'Avaugour	1661 - 1663
Augustin de Saffray d'Mesy	1663 - 1665
Daniel de Rémy	1665 - 1672
Louis de Buade de Frontenac	1672 - 1682
Joseph-Antoine Lefebvre de La Barre	1682 - 1685
Jacques-Rene de Brisay	1685 - 1689
Louis de Buade de Frontenac	1689 - 1698
Louis-Hector de Callière	1698 - 1703
Philippe de Vaudreuil	1703 - 1725	Ludwik XV
Charles de la Boische	1726 - 1747
Rolland-Michel Barrin	1747 - 1749
Jacques-Pierre de Taffanel	1749 - 1752
Ange Duquesne-Menneville	1752 - 1755
Pierre-François de Rigaud	1755 - 1760

[ edytuj ] Intendenci Nowej Francji

Mapa Ameryki w 1681

Intendent – spełniający funkcje administracyjne w tym i fiskalne. Intendent zajmował się także organizacją handlu.

Nazwisko	Okres sprawowania władzy
Jean Talon	1665 - 1668
Claude de Bouteroue	1668 - 1670
Jean Talon	1670 - 1672
Jacques Duchesneau	1682 - 1686
Jean Bochard de Champigny	1686 - 1702
Francois de Beauharnois	1702 - 1705
Jacques Raudont Antoine Raudot	1705 - 1711
Nichel Begon	1712 - 1726
Claude Thomas Dupuy	1726 - 1728
Gilles Hocquart	1731 - 1748
Francois Bigot	1748 - 1760

[ edytuj ] Biskupi Nowej Francji

Biskup Nowej Francji – choć teoretycznie nie posiadał władzy, spełniał bardzo szerokie funkcje. Jako że szkolnictwo i opieka zdrowotna podlegała Kościołowi, miał olbrzymi wpływ na administrację kraju. Także sprawy cywilne (np. śluby) i ewidencyjne podlegały Kościołowi. Biskup ściśle współpracował z zakonem jezuitów , którego bardzo rozgałęziona sieć misji oraz duże wpływy wśród Indian dawały biskupowi wielkie znaczenie w administracji, szczególnie na rubieżach kolonii.

Nazwisko	Okres sprawowania władzy
François de Montmorency Laval	1674 - 1688
Jean Baptiste de La Croix	1688 - 1727
Louis François Duplessis de Mornay	1727 - 1733
Pierre Hermann Dosquet	1733 - 1739
François Louis Pourroy de Lauberiviere	1739 - 1740
Henri-Marie Dubreuil de Pontbriand	1741 - 1760

Wikipedia - Wolna Encyklopedia