Nowela kwietniowa

Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Nazwa potoczna	Nowela kwietniowa
Data wydania	7 kwietnia 1989
Miejsce publikacji	Polska , Dz. U. z 1989 r. Nr 19, poz. 101
Data wejścia w życie	8 kwietnia 1989
Rodzaj aktu	ustawa
Przedmiot regulacji	Konstytucja
Status	uchylony
Utrata mocy obowiązującej z dniem	8 grudnia 1992
Przeczytaj: Ważne zastrzeżenia !

Nowela kwietniowa (Ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej) – uchwalona w dniu 7 kwietnia 1989 roku przez Sejm PRL nowelizacja Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej .

Po zakończeniu obrad Okrągłego Stołu , Sejm PRL w dniu 7 kwietnia 1989 r. uchwalił ustawę o zmianie ustawy konstytucyjnej z 1952 r. oraz ordynacje wyborcze - do Sejmu oraz do przywróconego Senatu .

Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w wersji z 7 kwietnia 1989 wraz z późniejszymi zmianami obowiązywała od 8 kwietnia 1989 do 8 grudnia 1992 , do czasu wejścia w życie tzw. Małej Konstytucji .

Nowelizacja wprowadzała (bądź przywracała) następujące instytucje:

• Senat – z prawem do wnoszenia poprawek do ustaw oraz z prawem inicjatywy ustawodawczej,
• urząd Prezydenta w miejsce dotychczasowej kolegialnej Rady Państwa ,
• Krajową Radę Sądownictwa , organu właściwego dla proponowania nominacji sędziowskich.

Ordynacja wyborcza

• Wybory miały być powszechne, równe i bezpośrednie, a głosowanie tajne.
• Wybory do Sejmu i Senatu miały być przeprowadzone w dwóch turach.
• Uzyskanie mandatu poselskiego w pierwszej turze było możliwe po uzyskaniu bezwzględnej większości głosów w okręgu wyborczym.
• 65% mandatów w izbie niższej (299 z 460) przyznano stronie koalicyjno-rządowej z PZPR na czele.
• Pozostałe 35% mandatów (161 z 460) poddano pod wybory powszechne (z czego wszystkie 161 przypadło opozycji)
• W każdym okręgu wyborczym, co najmniej 1 mandat zagwarantowano dla kandydatów bezpartyjnych.
• Senat w liczbie 100 senatorów miał zostać wyłoniony w całkowicie wolnych i demokratycznych wyborach.
• Kadencja Senatu upływała wraz z kadencją Sejmu.
• Rozwiązanie Sejmu pociągało za sobą koniec kadencji Senatu.

Sejm

Sejm był najwyższym organem władzy państwowej.

• Prezydium Sejmu miało prawo do zwoływania posiedzeń (poza pierwszym posiedzeniem zwoływanym przez prezydenta).
• powoływanie rządu.
• uchwalanie budżetu.
• brak możliwości wydawania dekretów z mocą ustawy.
• mógł się rozwiązać mocą własnej uchwały.

Senat

Senat posiadał ograniczone uprawnienia ustawodawcze.

• współudział w uchwalaniu ustaw
• prawo do ponownego rozpatrzenia ustawy niepodpisanej przez prezydenta.

Prezydent

Prezydent był wybierany na 6-letnią kadencję przez Zgromadzenie Narodowe. Pierwszym i jedynym Prezydentem PRL został gen. Wojciech Jaruzelski.

Uprawnienia prezydenta

• funkcje reprezentacyjne.
• prawo do zwołania pierwszego posiedzenia Sejmu.
• desygnacja kandydata na premiera.
• prawo niepodpisywania ustawy uchwalonej przez obie izby.
• nadzór nad radami narodowymi.
• prawo do rozwiązania Sejmu w sytuacji, gdy Sejm nie powołał rządu i nie przyjął budżetu.

Odpowiedzialność prezydenta

• prezydent nie ponosił odpowiedzialności politycznej.
• prezydent mógł być pociągnięty do odpowiedzialności konstytucyjnej.