Pampeluna

	Pampeluna/Iruña
Herb miejski	Flaga
Nazwa oficjalna	Pamplona/Iruña
Państwo	Hiszpania
Wspólnota autonomiczna	Nawarra
Prowincja	Nawarra
Comarca	Pamplona
Kod pocztowy	31001 – 31014
Położenie	42°49’ N; 1°38’ W
Powierzchnia	23, 55 km²
Wysokość	449 m
Rzeki	Arga
Liczba mieszkańców	193 328
Gęstość zaludnienia	8209, 26 mieszk./km²
Alkad	Enrique Maya Miranda ( Unión del Pueblo Navarro )
Ważne święta	Fiestas de San Fermín (6-14 lipca)
	Położenie na mapie Hiszpanii;
	Strona internetowa miasta

Na mapach: 42°49′05″N 1°38′38″W / 42.81806, -1.64389

Ten artykuł dotyczy miasta w Hiszpanii. Zobacz też: Pampeluna (turniej szachowy) .

Pampeluna ( hiszp. Pamplona, bask. Iruña lub Iruñea) – miasto w północnej Hiszpanii (193 tys. mieszkańców), stolica prowincji Nawarra . Miasto jest położone na wysokości 449 mnpm, nad rzekami Arga , Sadar i Elorz, w odległości 87 km od San Sebastián , 434 km od Barcelony oraz 411 km od Madrytu (źródło http://www.pamplona.es/VerPagina.asp?IdPag=124&Idioma=1 ).

Pampeluna, tak jak cała Nawarra, jest jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się regionów Hiszpanii^{[ potrzebne źródło ]}.

[ edytuj ] Historia

Miasto (początkowo nazwane Pompaelo) zostało założone przez Pompejusza ^[1] w 74 p.n.e. , jako garnizon wojsk rzymskich .Od V do IX w. było w rękach Wizygotów , Franków i Maurów . W 778 roku zdobyte przez Karola Wielkiego i wtedy zostało otoczone murami obronnymi. W 781 r. odbite z rąk chrześcijan przez Abd ar-Rahmana . W 924 Pampeluna została zniszczona przez Abd ar-Rahmana III i straciła na znaczeniu. W 824 roku powstało baskijskie królestwo Pamplony, później zwane królestwem Nawarry . Pampeluna pozostawała jego stolicą aż do 1512 roku, kiedy Ferdynand V połączył Nawarrę z Kastylią . Od XI w. następuje rozwój Pampeluny, leżącej na pielgrzymkowym szlaku do Santiago de Compostela . W czasie wojen napoleońskich Pampeluna została w 1808 roku zdobyta przez Francuzów, a w 1813 przez Anglików.

[ edytuj ] Zabytki i atrakcje turystyczne

gotycka katedra zbudowana w latach 1397 - 1530 . Klasycystyczna fasada z dwoma wieżami został dobudowana w 1783 roku. Wewnątrz alabastrowy nagrobek Karola III Szlachetnego i jego żony Eleonory, bogato rzeźbiony portal Puerta de la Preciosa prowadzący do krużganków zdobionych delikatnymi maswerkami ;
Muzeum Diecezjalne zajmujące dawny refektarz , kapitularz i kuchnię klasztoru przylegającego do katedry. Muzeum posiada najbogatszy w Hiszpanii zbiór polichromowanych rzeźb drewnianych z okresu od XIII do XVI wieku . Jednym z najcenniejszych eksponatów jest natomiast wykonany we Francji relikwiarz Grobu Świętego;
barokowy Palacio del Gobierno de Navarra, wewnątrz portret Ferdynanda VII namalowany przez Francisco Goyę ;
kościół San Saturnino (XIII wiek) z dwoma wieżami. Miał zostać zbudowany w miejscu gdzie św. Saturnin ochrzcił 40 000 mieszkańców miasta;
Muzeum Nawarry ( hiszp. Museo de Navarra) mieszczące się w budynku dawnego szpitala z portalem w stylu plateresco . Zbiory muzeum dotyczą historii i sztuki regionu;
cytadela z 2 połowy XVI wieku.

[ edytuj ] Tradycje

Co roku w dniach 6-14 lipca organizowane są tu tzw. sanfermines , fiesty ku czci patrona miasta świętego Fermina , w czasie których odbywają się słynne encierros – gonitwy byków i ludzi po ulicach miasta. Święto to zostało opisane przez Ernesta Hemingwaya w powieści Słońce też wschodzi ( 1926 ).

Miasto jest jednym z najważniejszych punktów dla pielgrzymów na Drodze św. Jakuba , udających się do Santiago de Compostela .

[ edytuj ] Wyższe uczelnie

Pampeluna jest ważnym ośrodkiem akademickim dla północno-wschodniej Hiszpanii.

Uczelnie państwowe:

Uniwersytet Publiczny Nawarry (Universidad Publica de Navarra)

Uczelnie prywatne:

Uniwersytet Nawarry (Universidad de Navarra) oraz Klinika Uniwersytetu Nawarry

[ edytuj ] Demografia

Zmiany liczby ludności w Pampelunie:

Dane historyczne
Rok	Ludność	Zm., %
1991	180 372	–
1996	166 279	–7, 8%
2001	183 964	10, 6%
2004	191 865	4, 3%
Powyższe dane nie mają podanego źródła!

[ edytuj ] Transport

W mieście znajduje się stacja kolejowa Pamplona (Estación de trenes Pamplona) oraz dworzec autobusowy (Estación de Autobuses Pamplona). W pobliżu granic miasta, w kierunku południowym, położone jest lotnisko Aeropuerto de Pamplona-Noáin, obsługujące trasy krajowe do Madrytu i Barcelony (Iberia i Air Nostrum) oraz loty czarterowe.

[ edytuj ] Miasta partnerskie^[2]

[ edytuj ] Zobacz też

Osasuna Pampeluna – klub piłkarski

Przypisy

↑ Tadeusz Miłkowski , Paweł Machcewicz : Historia Hiszpanii. Wyd. I. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 27. ISBN 83-04-04403-X .
↑ Pamplona City Council: Twin towns [1]

[ edytuj ] Bibliografia

Przewodniki Wiedzy i Życia – Hiszpania. Warszawa: Wydawnictwo Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2005, s. 128-129. ISBN 83-7184-208-2 .

[0] Tadeusz Miłkowski , Paweł Machcewicz : Historia Hiszpanii. Wyd. I. Wrocław: Ossolineum, 1998, s. 27. ISBN 83-04-04403-X .

[1] Pamplona City Council: Twin towns [1]

[1]

[2]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia