Pensylwania

	Pensylwania
	Commonwealth of Pennsylvania
Flaga stanowa Pensylwanii	Pieczęć stanowa Pensylwanii
	Przydomek: The Keystone State
	Dewiza: Virtue, Liberty and Independence
Państwo	Stany Zjednoczone
Stolica	Harrisburg
Język urzędowy	angielski
Mieszkańcy	Pennsylvanian
Gubernator	Edward G. Rendell ( D )
Największe miasto	Filadelfia
Powierzchnia ; • ogółem; • lądowa; • wodna; • % wodna	na 33. miejscu ; 119 283 km²; 116 074 km²; 3208 km²; 2, 7 %
Szerokość; Długość; Wzniesienie; • najwyższe; • średnie; • najniższe	255 km; 455 km; ; 979 m; 335 m; 0 m
Szerokość geograficzna	39°43'N – 42°N
Długość geograficzna	74°43'W – 80°31'W
Populacja ( 2000 );	na 6. miejscu ; 12 281 054
Gęstość ( 2000 );	na 10. miejscu; 105, 80 os./km²
	Piramida wieku;
Wejście do Unii; • kolejność; • data	; 2; 12 grudnia 1787
Strefa czasowa ; Czas letni	UTC-5:00 ; UTC-4:00
ISO 3166-2	US-PA
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Ten artykuł dotyczy stanu w USA. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy .

Pensylwania ( ang. Pennsylvania, wymowa:/ˌpɛnsɪlˈveɪnjə/ ^{? / i}) – stan w północno-wschodniej części Stanów Zjednoczonych , pomiędzy rzeką Delaware a jeziorem Erie .

[ edytuj ] Historia

Pierwszymi osadnikami europejskimi na terenie obecnego stanu byli Szwedzi , którzy osiedlili się w 1643 roku. Niedługo potem kolonia przeszła pod władzę Holandii , a następnie Anglii .

Właściwym początkiem historii stanu Pensylwania było przyznanie 4 marca 1681 przez króla angielskiego Karola II prawa do założenia nowej kolonii w okolicach przyszłej Filadelfii dla Williama Penna . Penn, który był kwakrem , chciał założyć kolonię w Ameryce dla swoich współwierców, chcących uciec od prześladowań ich wiary w Anglii. Od jego imienia i łacińskiego słowa sylvania znaczącego lasy bierze się nazwa Pennsylvania czyli Lasy Penna.

Penn żył do 1718 i odegrał ogromną rolę w pierwszych dekadach istnienia kolonii, pomimo że był w Ameryce tylko w latach 1682 - 1684 i 1699 - 1701 . Król dał mu prawie nieograniczoną władzę w nowej kolonii jako jej właścicielowi, ale Penn wprowadził oświecony system rządów demokratycznych i pełną wolność religii ( kwakierska Pensylwania i katolicki Maryland były jedynymi koloniami z pełną wolnością wyznania). Dla porównania inne kolonie angielskie były w tym czasie zdominowane przez system arystokratyczny (w Wirginii ) lub rządzone przez teokratów (w Nowej Anglii ). Można stwierdzić, że Pensylwania była amerykańską kolebką idei, które w następnym stuleciu doprowadziły do stworzenia Konstytucji Stanów Zjednoczonych opartej na ideałach oświecenia, spisanej właśnie w Filadelfii w 1787 roku.

W 1755 roku większość ludności Pensylwanii stanowili Szkoci i Niemcy (łącznie 70%), Anglicy pozostawali w mniejszości (30%)^[1].

[ edytuj ] Geografia

Na mapie Pensylwania ma kształt prostokąta. Jego południowo-wschodni róg prawie dotyka do Atlantyku w okolicach Filadelfii , a północno-zachodni dotyka jeziora Erie . Przez środek stanu przebiegają góry Appalachy . Rzeka Delaware tworzy wschodnią granicę stanu, pozostałe granice to prawie w całości proste linie wzdłuż równoleżnika 39°43′ N (tzw. Linia Masona-Dixona ) na południu, 42° N na północy, i wzdłuż południka 80°31′ W na zachodzie (wyjątek to małe odchylenie od prostokąta przy jeziorze Erie). Główne skupiska ludności w stanie to obszar metropolitalny Filadelfii w południowo-wschodniej części stanu i obszar metropolitalny miasta Pittsburgh w zachodniej części stanu.

Park stanowy Big Pocono

[ edytuj ] Demografia

Pensylwania ma 11 226 966 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:

język angielski – 90, 79%,
język hiszpański – 3, 52%,
język niemiecki – 0, 51%^[2].

[ edytuj ] Zobacz też

język pensylwański

Przypisy

↑ J. Grabowski, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 93.
↑ Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0, 5% ogółu ludności.

[0] J. Grabowski, Historia Kanady, Warszawa 2001, s. 93.

[1] Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0, 5% ogółu ludności.

[1]

[2]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia