Poczta polowa

Odcisk kauczukowej pieczęci urzędu Warszawa Śródmieście Południe używanej w dniach 10-20 sierpnia 1944 r.

Poczta polowa to poczta , najczęściej wojskowa, zapewniająca w czasie wojny jednostkom wojskowym i żołnierzom wymianę korespondencji z przełożonym, ludnością cywilną i między żołnierzami. W warunkach konspiracji to poczta działająca poza oficjalnym obiegiem pocztowym. Poczta polowa jest także organizowana na zlotach i obozach harcerskich .

Do poczty polowej nie zalicza się niezorganizowanego przekazywania przesyłek, oraz niekontrolowanej korespondencji więziennej – grypsów .

W warunkach bojowych obowiązuje cenzura oraz jawność korespondencji, ale od żołnierzy nie są pobierane opłaty. W konspiracji przeważnie opłata ogranicza się do dobrowolnych datków, czasem w naturze. Także listy mogą być pisane w dowolnej formie. Np. na zwykłych kartkach bez kopert. W razie potrzeby, szczególnie działając w warunkach konspiracji, przy przekazywaniu korespondencji posługuje się metodami nielegalnymi np. przemytem przez linię frontu.

Poczta polowa posiada swoje pieczęcie czasem z kodem poczty (jednostki wojskowej) zamiast adresu. Bardzo rzadko wydaje własne znaczki , często ograniczając się do samych nadruków. Poczty działające w konspiracji wydają znaczki o silnym wydźwięku patriotycznym , narodowym, lub popierającym głoszone idee, stając się częścią propagandy .

Najbardziej znaną polską pocztą polową jest Harcerska Poczta Polowa z powstania warszawskiego .

Harcerskie poczty polowe

• Poczta Narodowa we Lwowie (1914)
• Tajna Poczta Skautowa w Łodzi (1914)
• Harcerska Poczta Leśna w Białej Podlaskiej (1943)
• Harcerska Poczta Polowa w Warszawie (1944)
• Polska Poczta Międzyobozowa w Lubece (1945)

Poczty polowe Wojska Polskiego

Armia Wielkopolska (w nawiasach numery nadane po scaleniu z Wojskiem Polskim)

• Główna Poczta Polowa Nr VI w Poznaniu (Główna Poczta Polowa Nr VI w Poznaniu)
• Poczta Polowa Wielkopolska Nr 1 (Poczta Polowa Nr 48)
• Poczta Polowa Wielkopolska Nr 2 (Poczta Polowa Nr 49)
• Poczta Polowa Wielkopolska Nr 3 (Poczta Polowa Nr 50)
• Poczta Polowa Wielkopolska Nr 4 (Poczta Polowa Nr 51)
• Poczta Polowa Wielkopolska Nr 5 (Poczta Polowa Nr 52)

Referat Poczty Polowej Oddziału IV Kwatermistrzostwa Sztabu Generalnego WP (od 4 II 1919)

Centralny Zarząd Poczt Polowych przy Naczelnym Dowództwie WP (1920) - płk Jakub Salicki

naczelny dyrektor poczty polowej w Sztabie Naczelnego Wodza (1939) - ppłk Henryk Doskoczyński

Poczty Wojskowe w czasie II Wojny Światowej

Karta wysłana niemiecką pocztą polową z Krakowa przez polskiego jeńca do rodziny w kraju, wrzesień 1939

• Poczta Wojskowa we Francji i Anglii
• Poczta II Korpusu
• Poczta Osiedli Polskich w Italii
• Poczta Polowa 1 Dywizji Piechoty na Terenie ZSSR 1943-45
• Poczta dla Polaków Internowanych w Szwajcarii

Poczty "Solidarności"

Podczas obowiązywania w Polsce stanu wojennego w latach 1981-1983 oraz w po jego zakończeniu, działające w kraju organizacje podziemne wydawały i rozprowadzały "cegiełki" w formie znaczków "pocztowych". Środki pozyskane ze sprzedaży tych znaczków służyły finansowaniu tych organizacji. Same znaczki natomiast nie służyły, wbrew nazwie, korespondencji pocztowej.

seria znaczków "Poczty Solidarności Walczącej" z lat 1983-1985

• Poczta Solidarności
• Poczta Obozowa - Kwidzyn
• Poczta Obozowa - Strzebielinek
• Wydawnictwo Niezłomni NZS AM
• Poczta NZS
• Poczta Solidarności Walczącej
• Poczta KPN
• Poczta HLS w Nowej Hucie
• Wolna Poczta Gdańsk
• Niezależna Poczta Pomorza
• Poczta Podziemna
• Poczta Polowa (Solidarność)
• Poczta Niezależna

Bibliografia

• Rozkaz Dowództwa Frontu Wielkopolskiego Nr 9 z 4 grudnia 1919 roku.