Polarna czapa lodowa

Ziemia widziana ze statku Apollo 17 , z widoczną południową czapą polarną.

Polarna czapa lodowa − obszar okołobiegunowy planety (lub księżyca planety), pokryty lodem . Termin ten obejmuje zarówno obszar pokryty lądolodem , jak też lód morski . Na Ziemi występują one w Arktyce i Antarktyce .

Polarne czapy lodowe może tworzyć zarówno lód wodny , jak też inne substancje występujące w stanie stałym w obszarze podbiegunowym danego ciała niebieskiego; na Marsie , oprócz wody, czapy polarne tworzy zestalony dwutlenek węgla ^[1].

Spis treści

1 Ziemskie czapy polarne
2 Marsjańskie czapy polarne
3 Czapy polarne na księżycach Układu Słonecznego
4 Zobacz też
5 Przypisy

[ edytuj ] Ziemskie czapy polarne

Osobne artykuły: Arktyka i Antarktyka .

Na Ziemi czapy lodowe pokrywają kontynent Antarktydy (południowa) i Ocean Arktyczny wraz z wyspą Grenlandią (północna). Ich zasięg zmienia się w ciągu roku, jak też na przestrzeni wielu lat. W związku z ociepleniem klimatu , obserwuje się zmniejszanie zasięgu pokrywy lodowej, zwłaszcza w obszarze Arktyki. W historii geologicznej zasięg czap polarnych ulegał znacznym wahaniom, w okresach zlodowaceń obejmowały one znaczną część obu półkul^[2]^[3], ale bywały też okresy gdy Ziemia nie posiadała czap polarnych, a w regionach podbiegunowych panował klimat umiarkowany ^[4]^[5]. Przy dzisiejszym układzie kontynentów nawet całkowite stopienie czap lodowych nie spowodowałoby znacznego zmniejszenia powierzchni lądów na Ziemi, ale dotknęłoby wiele gęsto zamieszkanych, nizinnych obszarów nadmorskich^[6].

[ edytuj ] Marsjańskie czapy polarne

Mars widziany przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a , z widoczną północną czapą polarną.

Mars również posiada czapy polarne na obu biegunach, przy czym północna ma większy zasięg. Są one złożone z zamarzniętej wody z dodatkiem dwutlenku węgla, czyli suchego lodu . Ze względu na nachylenie osi obrotu Marsa podobne do ziemskiego, na obu planetach występują podobne pory roku. W czasie marsjańskiej zimy w północnej okolicy podbiegunowej powstaje warstwa zamarzniętego dwutlenku węgla o miąższości 1 metra, która sublimuje całkowicie w lecie; zimowa warstwa suchego lodu na południu jest osiem razy grubsza i nie znika całkowicie nawet w lecie^[1]. Szczeliny widoczne w północnej czapie lodowej, w tym wielki kanion Chasma Boreale , ukazują liczne warstwy lodu i pyłu naniesionego przez burze piaskowe .

[ edytuj ] Czapy polarne na księżycach Układu Słonecznego

Czapy lodowe, złożone głównie z lodu wodnego, posiada krążący wokół Jowisza Ganimedes , największy księżyc w Układzie Słonecznym . Ich istnienie (i brak czapy polarnej na podobnej wielkości księżycu Kallisto ) może być związane z dawną aktywnością geologiczną Ganimedesa^[7], lub też z uderzeniami cząstek plazmy poruszającej się w polu magnetycznym Jowisza^[8].

Także na Trytonie , księżycu Neptuna , sonda Voyager 2 zaobserwowała rozległą południową czapę polarną. Tworzy ją zestalony azot i metan ^[9].

[ edytuj ] Zobacz też

Przypisy

↑ ^1,0 ^1,1 Mars Polar Regions . Windows to the Universe, 2008-07-07. [dostęp 2011-02-23].
↑ Paleomap Project: Last Ice Age
↑ Paleomap Project: Late Carboniferous Climate
↑ Paleomap Project: Early Eocene Climate
↑ Paleomap Project: Late Triassic Climate
↑ "What If All the Ice Melts?" Myths and Realities
↑ Edward J. Shaya, Carl B. Pilcher. Polar cap formation on Ganymede. „Icarus”. 58 (1), s. 74-80, kwiecień 1984. doi:10.1016/0019-1035(84)90098-8 .
↑ R.E. Johnson. Polar ‘‘Caps’’ on Ganymede and Io Revisited . „Icarus”. 127, s. 469-471, 1997. [dostęp 2011-02-22].
↑ The Poles of Triton . Windows to the Universe, 2009-04-21. [dostęp 2011-02-22].

[mars-0] 1,0 ^1,1 Mars Polar Regions . Windows to the Universe, 2008-07-07. [dostęp 2011-02-23].

[1] Paleomap Project: Last Ice Age

[2] Paleomap Project: Late Carboniferous Climate

[3] Paleomap Project: Early Eocene Climate

[4] Paleomap Project: Late Triassic Climate

[5] "What If All the Ice Melts?" Myths and Realities

[6] Edward J. Shaya, Carl B. Pilcher. Polar cap formation on Ganymede. „Icarus”. 58 (1), s. 74-80, kwiecień 1984. doi:10.1016/0019-1035(84)90098-8 .

[7] R.E. Johnson. Polar ‘‘Caps’’ on Ganymede and Io Revisited . „Icarus”. 127, s. 469-471, 1997. [dostęp 2011-02-22].

[8] The Poles of Triton . Windows to the Universe, 2009-04-21. [dostęp 2011-02-22].

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia