Powstanie wielkopolskie 1848 roku

	Powstanie wielkopolskie 1848 roku
	; Powstanie wielkopolskie
Czas	20 marca - 9 / 17 maja 1848
Miejsce	Wielkopolska
Terytorium	Wielkie Księstwo Poznańskie
Przyczyna	Wiosna Ludów
Wynik	kapitulacja Polaków
	Strony konfliktu
powstańcy wielkopolscy	Królestwo Prus
	Dowódcy
Ludwik Mierosławski	Friedrich August Peter von Colomb
	Siły
początkowo ok. 20 tys.;; po ugodzie w Jarosławcu ok.4-5 tys.	ok. 40 tys. regularnej armii, kilkanaście dział;; milicja obywatelska
	Straty
640 zabitych	ok.500 zabitych

Ten artykuł dotyczy powstania wielkopolskiego z 1848 roku. Zobacz też: powstania wielkopolskie z innych lat .

Powstanie wielkopolskie 1848 roku
Książ – Miłosław – Sokołowo – Kcynia

Powstanie wielkopolskie zwane także powstaniem poznańskim – powstanie, które wybuchło w Wielkopolsce w 1848 roku, będące częścią ogólnopolskiego planu powstania narodowego w czasie europejskiej Wiosny Ludów .

[ edytuj ] Przebieg

Na wieść o berlińskiej rewolucji marcowej utworzono w Poznaniu 20 marca Komitet Narodowy , do którego przyłączyli wypuszczeni z pruskiego więzienia działacze związani z przygotowaniami powstania w 1846 roku ( Ludwik Mierosławski i Karol Libelt ). Komitet proklamował niepodległość, odmawiając bezpośredniego wcielenia części Poznańskiego do Prus i przystąpił do organizacji sił zbrojnych. Naczelnym wodzem powstania został Ludwik Mierosławski.

W Komitecie istniały dwa skrzydła: lewe, którego celem było powstanie ludowe i walka przeciw monarchii, oraz prawe, dążące do porozumienia z królem pruskim w zamian za uzyskanie autonomii dla Poznańskiego.

Chłopom za udział w powstaniu obiecano na własność grunty dotąd użytkowane, a bezrolni mieli otrzymać przydziały ziemi^[3], a "Wszyscy w ogóle, którzy staną pod bronią i bić się będą za niepodległość Polski, będą mieli pierwsze prawo do urzędów podług zdolności^[4]. Powstanie wsparł pułk piechoty liniowej z Poznania, którym dowodził płk Jabłkowski.

W kwietniu niemal w całym Wielkim Księstwie dochodziło do starć lokalnych formacji powstańczych z oddziałami pruskimi (zob. mapka). Jednak 11 kwietnia 1848 Komitet podpisał z przedstawicielem władz pruskich ugodę w Jarosławcu . W zamian za obietnicę autonomii części Poznańskiego zgodzono się na rozwiązanie większości oddziałów powstańczych ( kosynierów ). Ci ostatni ugodę tę przyjęli jako zdradę, ale większość sił rozwiązano. Prusacy mimo to nie dotrzymali obietnicy i przystąpili do likwidacji sił powstańczych ( bitwa pod Książem ). W odpowiedzi na to, istniejące jeszcze oddziały polskie stawiły czynny opór i odniosły kilka zwycięstw ( pod Miłosławiem , Wrześnią i Sokołowem ). Mimo to wojska powstańcze uległy rozprzężeniu. 8 maja doszło do podpisania umowy kapitulacyjnej. Wciąż jednak dochodziło do walk na innych obszarach centralnej i zachodniej Wielkopolski: pod Bukiem , Rogalinem i Rogalinkiem oraz pod Doktorowem , zwycięskich jednak dla Prusaków. Ostatecznie główne siły Mierosławskiego złożyły broń 9 maja w Bardzie .

[ edytuj ] Kampania północna

Doniesienia o kapitulacji głównych sił powstańczych nie dotarły początkowo na północ Wielkiego Księstwa – na Pałuki . Tam starcia także trwały już od miesiąca (m.in. 5 kwietnia Prusacy wymordowali polskich kawalerzystów pod Łabiszynem ). W nocy z 7 /8 maja, gdy w Wielkopolsce decydowano o poddaniu się, kosynierzy z okolic Wągrowca , Gołańczy i Szubina , wsparci przez lokalnych powstańców, w krótkiej bitwie zajęli Kcynię . Był to największy sukces powstańczy w tym rejonie. Jednak osamotnione i izolowane od reszty Wielkopolski oddziały nie miały żadnych szans z regularną armią. 17 maja skapitulował pod Żninem ostatni duży oddział powstańczy.

[ edytuj ] Zobacz też

Wojsko wielkopolskie 1848 roku

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Marsz Mierosławskiego

Przypisy

↑ Dane przybliżone; obejmują jedynie straty z trzech głównych bitew – pod Książem, Miłosławiem i Sokołowem;
↑ Jak wyżej;
↑ 3 morgi;
↑ Bogusław Polak: Lance do boju. s. 116-118.

[ edytuj ] Bibliografia

Andrzej Grabski, Eligiusz Kozłowski i inni, Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej. Warszawa 1966.
Bogusław Polak: Lance do boju. Poznań: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1986. ISBN 8303013734 .
Eligiusz Kozłowski: Historia oręża polskiego 1795-1939. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1983. ISBN 83-214-0339-5 .
Maksymilian Prill, Wiosna Ludów - Powstanie Wielkopolskie 1848 roku na Pałukach [w:] "Pałuki" nr 65 (17/1993);
Jerzy Topolski , Lech Trzeciakowski (red.), Dzieje Poznania, tom II cz. 1 1793-1918, Warszawa-Poznań 1994, Państwowe Wydawnictwo Naukowe ISBN 83-01-11393-6

[0] Dane przybliżone; obejmują jedynie straty z trzech głównych bitew – pod Książem, Miłosławiem i Sokołowem;

[1] Jak wyżej;

[2] 3 morgi;

[BP-3] Bogusław Polak: Lance do boju. s. 116-118.

[1]

[2]

[3]

[4]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia