Projekt GNU
Projekt GNU – przedsięwzięcie mające na celu stworzenie kompletnego, wolnego , uniksopodobnego systemu operacyjnego GNU , zapoczątkowane w styczniu 1984 roku przez Richarda Matthew Stallmana . [1] [2]
Spis treści |
[ edytuj ] Historia
Pierwsze ogłoszenie projektu GNU miało miejsce w 27 września 1983 roku. Była to wiadomość wysłana przez Richarda Stallmana na grupach dyskusyjnych net.unix-wizards i net.usoft [3] , jednak prace nad systemem GNU rozpoczęły się dopiero w styczniu 1984 roku, po odejściu Stallmana z Massachusetts Institute of Technology (MIT). Odejście to było jego zdaniem konieczne, aby MIT nie rościł sobie praw autorskich do systemu. [2]
W marcu 1985 roku w czasopiśmie Dr. Doob's Journal of Software Tools został wydany Manifest GNU [4] , który miał na celu pozyskanie współpracowników i wsparcia [5] .
Pierwszym programem stworzonym w ramach projektu był edytor GNU EMACS rozpowszechniany za pomocą mieszczącego się na uniwersytecie MIT anonimowego serwera FTP prep.ai.mit.edu, oraz wysyłany na taśmie w cenie 150 dolarów [2] .
W 1985 roku powołana została Fundacja Wolnego Oprogramowania ( en. Free Software Foundation), aby zdobyć źródła finansowania. [2]
W 1989 powstała pierwsza wersja Powszechnej Licencji Publicznej GNU [6] .
[ edytuj ] Filozofia
Projekt GNU uznaje, że komputery i technologie cyfrowe pozwalają na znaczne ułatwienie rozpowszechniania i modyfikowania informacji, jednak utrudnia to niedostosowany do nich system praw autorskich pochodzący z dawnych czasów [7] . Projekt ten uznaje ponadto, że spowodowane prawem autorskim utrudnienia dostępu do programów powodują utrudnienia w użytkowaniu i rozwoju oprogramowania, oraz naruszenie spójności społeczeństwa [8] .
Alternatywą dla oprogramowania prawnie zastrzeżonego miałoby być wolne oprogramowanie , czyli takie które spełnia cztery następujące warunki [9] :
- Wolność uruchamiania programu, w dowolnym celu.
- Wolność analizowania działania programu, oraz dostosowywania go do własnych potrzeb, gdzie warunkiem koniecznym jest dostęp do kodu źródłowego .
- Wolność rozpowszechniania kopii programu.
- Wolność udoskonalania programu i publicznego rozpowszechniania własnych ulepszeń.
GNU sprzeciwia się patentom na oprogramowanie , ponieważ według projektu niemal każdy innowacyjny program wykorzystuje nowe metody, a to czy zostały już wcześniej opatentowane zależy od szczęścia, co z kolei znacznie utrudnia tworzenie nowych programów. [10]
| „ |
Manewrowanie w labiryncie patentów będzie trudniejsze niż pisanie programów. |
” |
| — Richard Stallman, Reforma patentowa nie wystarczy | ||
Projekt sprzeciwia się także tzw. Zaufanej technice komputerowej ( en. Trusted Computing), nazywanej przez niego Zdradziecką techniką komputerową ( en. Treacherous computing), oraz systemom DRM nazywanym przez niego Systemem Zarządzania Cyfrowymi Restrykcjami ( en. Digital Restrictions Management), które pozwalają dostawcom oprogramowania na przejęcie kontroli nad komputerem ich użytkownika. [11]
| „ |
Jeśli Microsoftowi lub rządowi Stanów Zjednoczonych nie spodoba się to, co napisaliście w jakimś tekście, mogą przesłać nowe instrukcje, nakazujące wszystkim komputerom, żeby każdemu odmawiały pozwolenia na przeczytanie tego dokumentu. Po załadowaniu nowych instrukcji, każdy komputer będzie posłuszny. |
” |
| — Richard Stallman, Czy możesz ufać swojemu komputerowi? | ||
Zdaniem projektu GNU wolne oprogramowanie powinno posiadać także wolną dokumentacje , która pozwala użytkownikowi na jej redystrybucje, oraz modyfikacje i dystrybucje zmodyfikowanych wersji. Konieczność ta nie dotyczy jednak wszelkiego rodzaju treści, np. artykułów opisujących prywatne poglądy [12] , jednak według projektu w przypadku publikacji elektronicznych prawo powinno zezwalać na niekomercyjne ich kopiowanie [13] . Szczególnym przypadkiem jest tu literatura naukowa, wydawana w formie elektronicznej. Zdaniem projektu, każdy powinien mieć prawo do rozpowszechniania kopii takich prac. W tym przypadku Richard Stallman powołuje się na Konstytucję Stanów Zjednoczonych . [14]
| „ |
Konstytucja USA mówi, że prawo autorskie istnieje, „aby popierać rozwój nauki”. Gdy prawo autorskie utrudnia postęp nauki, nauka musi usunąć prawo autorskie ze swojej drogi. |
” |
| — Richard Stallman, Nauka musi „odsunąć na bok prawa autorskie” | ||
Projekt ten wspiera też wolność słowa , publikacji, zrzeszania się w internecie, prawo do szyfrowania prywatnej korespondencji i połączeń sieciowych , oraz prawo do tworzenia oprogramowania [1] .
[ edytuj ] Free Software Foundation
Fundacja Wolnego Oprogramowania ( ang. Free Software Foundation, w skrócie FSF) została założona w 1985 roku celem wsparcia Projektu GNU, oraz innego wolnego oprogramowania. [15] .
Pierwotnym źródłem finansowania było przejecie sprzedaży edytora GNU EMACS, dzisiaj pomimo przyjmowania darowizn głównym źródłem przychodów pozostaje sprzedaż wolnego oprogramowania, wolnych instrukcji , oraz związane z tym usługi [2] .
Pracownicy FSF stworzyli wiele pakietów oprogramowania GNU, w tym bibliotekę C oraz powłokę bash [2] .
[ edytuj ] System GNU
GNU to wolny, uniksopodobny system operacyjny, którego tworzenie zostało zapoczątkowane w 1984 roku, przez Richarda Stallmana [16] . W systemie tym skorzystano z istniejących już wolnych programów takich jak X Window System , czy TeX [2] .
Od początku lat 90. XX wieku GNU poza jądrem jest kompletnym systemem operacyjnym, lukę tę wypełniło jednak jądro Linux [16] . Obecnie GNU/Linux jest szeroko stosowanym wariantem systemu GNU , system oparty o jądro GNU Hurd jest już gotowy do wypróbowania [17] .
[ edytuj ] Copyleft
Copyleft (Lewo autorskie) to stworzony przez Richarda Stallmana [18] system licencjonowania wolnego oprogramowania, nakazujący aby wszystkie zmodyfikowane wersje programu również były wolne [19] . Termin ten jest odwrotnością terminu copyright ( prawo autorskie ), a przez Stallmana został zapożyczony z przysłanej mu przez Dona Hopkinsa naklejki na której widniał napis: „Copyleft (L), All Rights Reversed” (Lewo autorskie (L), Wszystkie prawa odwrócone). [20]
W Projekcie GNU zazwyczaj zaleca się używanie tego typu licencji (np. GNU GPL ), aby kod programu nie został zamknięty w innym, niewolnym programie [21] , oraz aby zachęcić innych do uczynienia swoich programów wolnymi [22] .
[ edytuj ] Zobacz też
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 System Operacyjny GNU – Strona główna ( pol. ).
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 Richard Stallman : O Projekcie GNU ( pol. ).
- ↑ Richard Stallman : Pierwsze ogłoszenie ( pol. ).
- ↑ Spis treści miesięcznika Dr. Doob's Journal of Software Tools z marca 1985 roku ( ang. ).
- ↑ Richard Stallman : Manifest GNU ( pol. ).
- ↑ Free Software Foundation : GNU GENERAL PUBLIC LICENSE Version 1 ( ang. ).
- ↑ Richard Stallman : Dlaczego oprogramowanie nie powinno mieć właścicieli ( pol. ).
- ↑ Richard Stallman : Dlaczego oprogramowanie powinno być wolne ( pol. ).
- ↑ Czym jest Wolne Oprogramowanie? ( pol. ).
- ↑ Richard Stallman : Reforma patentowa nie wystarczy ( pol. ).
- ↑ Richard Stallman : Czy możesz ufać swojemu komputerowi? ( pol. ).
- ↑ Richard Stallman : Wolne oprogramowanie i wolna dokumentacja ( pol. ).
- ↑ Richard Stallman : Książki elektroniczne: Wolność czy prawa autorskie? ( pol. ).
- ↑ Richard Stallman : Nauka musi „odsunąć na bok prawa autorskie” ( pol. ).
- ↑ Strona Free Software Foundation
- ↑ 16,0 16,1 Przegląd systemu GNU ( pol. ).
- ↑ Co dostarczamy ( pol. ).
- ↑ Krzysztof Siewicz: Zakres klauzuli “copyleft” w prawie polskim ( pol. ).
- ↑ Czym jest copyleft? ( pol. ).
- ↑ Sam Williams: W obronie wolności: Powszechna Licencja Publiczna GNU ( pol. ).
- ↑ Dlaczego copyleft? ( pol. ).
- ↑ Richard Stallman : Copyleft: Pragmatyczny idealizm ( pol. ).
|
||||||||||||||||
|
||||||||||||||||
| Walka na noże w amerykańskiej kampanii prezydenckiej | ||
Zaostrza się kampania prezydencka w USA, pełna wzajemnych oskarżeń i ataków personalnych. Prezydent Barack Obama określa swego republikańskiego oponenta Mitta Romney'a mianem bezlitosnego kapitalisty, Romney natomiast oskarża go o powiększenie długu publicznego.
|
||
| Największe organizacje lekarzy powołały sztab kryzysowy | ||
Najważniejsze organizacje lekarskie w Polsce powołały sztab kryzysowy. Wezwał on medyków i świadczeniodawców do niepodpisywania umów z NFZ na wystawianie recept refundowanych.
|
||
| Nowy wiersz Grassa, tym razem na temat Grecji | ||
W niecałe dwa miesiące po opublikowaniu krytykującego Izrael wiersza niemiecki laureat literackiej nagrody Nobla Guenter Grass ponownie wdał się w poetycką polemikę na aktualny polityczny temat - tym razem postępowania UE wobec pogrążonej w kryzysie Grecji.
|
||
| Odwrócenie trendów? PO już nie traci | ||
Platforma Obywatelska zyskuje na poparciu, PiS traci. Różnica między tymi partiami wynosi 10 procent - takie są wyniki najnowszego sondażu telefonicznego TNS Polska dla programu Forum w Telewizji Polskiej.
|
||
| Kombatanci upokorzeni na granicy? PiS interweniuje | ||
Klub Parlamentarny PiS domaga się od premiera reakcji na potraktowanie kombatantów na granicy polsko-białoruskiej. Weterani, którzy jechali do Polski na zjazd łagierników-żołnierzy AK, zostali - według PiS - upokorzeni przez polską Straż Graniczną.
|
