Protesty na placu Tian'anmen w 1989
Na mapach:
| Protesty na placu Tian'anmen w 1989 | |
 Replika zniszczonego w 1989 przez SB pomnika we Wrocławiu poświęconego masakrze na placu Tian'anmen z 4 czerwca 1989. Autor repliki: Marek Stanielewicz. Autorzy oryginału: Igor Wójcik , Joanna Czarnecka |
|
| Kraj |  Chiny |
| Miejsca wystąpień | Plac Niebiańskiego Spokoju |
| Początek wystąpień | 15 kwietnia 1989 |
| Koniec wystąpień | 4 czerwca 1989 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Protesty na placu Tian'anmen w 1989 między 15 kwietnia a 4 czerwca. 17 kwietnia 1989 na placu miała miejsce manifestacja studentów ku czci zmarłego dwa dni wcześniej sekretarza generalnego Komunistycznej Partii Chin (KPCh) Hu Yaobanga uważanego za zwolennika reform politycznych w Chinach .
Od tej chwili na placu zbierały się stale coraz większe i coraz bardziej radykalne demonstracje. Początkowo doszło do strajku głodowego (wzięło w nim udział 2-3 tysiące studentów [1] ), który przerodził się w okupację placu [2] . Protestujący studenci, których popierali pekińscy robotnicy, żądali rozpoczęcia reform politycznych, demokratyzacji życia publicznego oraz rozprawy z narastającą korupcją. Sondaż prasowy z 17 maja wykazał, że protest popiera 75% mieszkańców Pekinu [3] .
Nowy sekretarz generalny KPCh Zhao Ziyang gotów był do rozmów, lecz w KPCh wygrała popierana przez najbardziej ortodoksyjnych polityków opcja siłowego rozwiązania sprawy. Na wniosek premiera Li Penga rozwiązanie takie poparł także faktyczny przywódca ówczesnych Chin Deng Xiaoping , który 25 maja potępił protesty jako antysocjalistyczne i powołując się na przykład Polski stwierdził że ustępstwa wiodą do dalszych ustępstw [3] . Mimo to władze chińskie nie były w stanie stłumić protestów w zarodku, gdyż zbiegły się one w czasie z walką frakcyjną z KPCh, obchodami świąt państwowych ( 1 Maja i rocznica Ruchu 4 Maja ) oraz wizytą Michaiła Gorbaczowa w Chinach (15-18 maja) [3] . 19 maja Zhao Ziyang spotkał się na placu Tian'anmen z protestującymi, którzy odmówili jednak zaprzestania protestu [3] .
Przygotowując się do rozprawy z demonstrantami 20 maja wprowadzono w Pekinie stan wyjątkowy . Pierwsze próby rozpędzenia studentów przy użyciu lokalnych oddziałów wojskowych zakończyły się niepowodzeniem. Dopiero sprowadzona z prowincji 27. Armia na rozkaz władz nocą z 3 na 4 czerwca 1989, przy użyciu czołgów i ognia z broni maszynowej, rozpędziła uczestników protestów. Większość ofiar zginęła podczas walk na przylegającej do placu Tian'anmen alei Chang'an Jie [3] . Po zakończeniu akcji wydano komunikat głoszący, że pokojowo nastawieni żołnierze zaatakowani zostali przez studentów[ potrzebne źródło ].
Jednym z najbardziej znanych obrazów dokumentujących protest studentów jest fotografia [4] wykonana przez Jeffa Widener'a [5] ( AP ) przedstawiająca nieznanego mężczyznę określanego przez media jako Nieznany Buntownik lub Tank Man ( chin. 王维林 = Wang Weilin), który w dniu 5 czerwca 1989 zagrodził drogę kolumnie czołgów wracających z akcji przeciw demonstrantom. Widener został za te ujęcia nominowany w 1990 do Nagrody Pulitzera .
Według oficjalnych danych rządu chińskiego, podczas protestów zginęło 241 osób, w tym żołnierze, a 7000 osób zostało rannych [6] . Liczba zabitych różni się w zależności od źródła: Chiński Czerwony Krzyż określa ją na 2600 osób [7] . Organizacja Human Rights Watch szacuje, że około trzydzieści spośród setek osób uwięzionych po protestach ciągle pozostaje w więzieniach [8] . Niektórzy z protestujących zostali skazani na śmierć [9] [10] . Pod koniec czerwca 1989 Zhao Ziyang został odwołany ze stanowiska. Informacje amerykańskie ujawnione w 2011 roku przez Wikileaks wskazują, że do masakry nie doszło w rzeczywistości na samym placu Tian'anmen tylko przy moście Muxidi, kilka kilometrów na zachód. Szturm wojska z użyciem ostrej amunicji nastąpił około godzin 22:30. Tłum zgromadzony przy Muxidi próbował uciekać w stronę placu Tian'anmen, ale został zatrzymany przez barykady broniące dostępu do samego placu. Protestujący utrzymali jednak kontrolę nad placem aż do następnego dnia rano [11] .
Przypisy
- ↑ John K. Fairbank : Historia Chin. Nowe spojrzenie. Gdańsk: Wyd. Marabut, 1996, s. 395. ISBN 83-85893-79-2 .
- ↑ Craig Calhoun, Neither gods nor emperors: students and the struggle for democracy in China. University of California Press, wrzesień 1997( ang. ). (dostęp 16 sierpnia 2009)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Jakub Polit: Chiny. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2004. ISBN 83-88542-68-0 .
- ↑ Eyewitness at Tiananmen Square 1989 wywiad z Jeffem Widenerem; dostęp 22 listopada 2010
- ↑ Jeff Widener website; dostęp 22 listopada 2010
- ↑ Plac Wymuszonego Spokoju , Dawid Juraszek, Dziennik Polski 29.05.2009
- ↑ 20 years after Tiananmen [w:] National Catholic Reporter 45.17 (12 czerwca 2009): 3(1) ( ang. )
- ↑ New York Times, China Detains Prominent Dissident (dostęp 16 sierpnia 2009); stan na 2009.
- ↑ Tiananmen prisoners named, artykuł na blogu korespondenta Daily Telegraph w Chinach (dostęp 16 sierpnia 2009)
- ↑ Associated Press, Tiananmen Protest Prisoner Released (dostęp 16 sierpnia 2009)
- ↑ Wikileaks: no bloodshed inside Tiananmen Square, cables claim . The Telegraph, 2011.
[ edytuj ] Zobacz też
| Walka na noże w amerykańskiej kampanii prezydenckiej | ||
Zaostrza się kampania prezydencka w USA, pełna wzajemnych oskarżeń i ataków personalnych. Prezydent Barack Obama określa swego republikańskiego oponenta Mitta Romney'a mianem bezlitosnego kapitalisty, Romney natomiast oskarża go o powiększenie długu publicznego.
|
||
| Największe organizacje lekarzy powołały sztab kryzysowy | ||
Najważniejsze organizacje lekarskie w Polsce powołały sztab kryzysowy. Wezwał on medyków i świadczeniodawców do niepodpisywania umów z NFZ na wystawianie recept refundowanych.
|
||
| Nowy wiersz Grassa, tym razem na temat Grecji | ||
W niecałe dwa miesiące po opublikowaniu krytykującego Izrael wiersza niemiecki laureat literackiej nagrody Nobla Guenter Grass ponownie wdał się w poetycką polemikę na aktualny polityczny temat - tym razem postępowania UE wobec pogrążonej w kryzysie Grecji.
|
||
| Odwrócenie trendów? PO już nie traci | ||
Platforma Obywatelska zyskuje na poparciu, PiS traci. Różnica między tymi partiami wynosi 10 procent - takie są wyniki najnowszego sondażu telefonicznego TNS Polska dla programu Forum w Telewizji Polskiej.
|
||
| Kombatanci upokorzeni na granicy? PiS interweniuje | ||
Klub Parlamentarny PiS domaga się od premiera reakcji na potraktowanie kombatantów na granicy polsko-białoruskiej. Weterani, którzy jechali do Polski na zjazd łagierników-żołnierzy AK, zostali - według PiS - upokorzeni przez polską Straż Graniczną.
|
