Ratio decidendi

Ratio decidendi – wiążąca część wyroku sądowego , zwana też w prawie anglosaskim ruling i holding.

Z reguły ratio decidendi próbuje się sprowadzić do postaci reguły przypominającej swoją postacią normę prawa ustawowego . Taka reguła precedensu zawierałaby więc w swojej hipotezie fakty sprawy precedensowej, natomiast w skład jej dyspozycji weszłyby konsekwencje prawne jakie ustalono w precedensowym wyroku. Stąd też takie rozwiązanie zwykło określać się mianem rule-model. Przy czym ratio może być zarówno wprost sformułowane w uzasadnieniu precedensowego wyroku (tzw. ratio wyraźne), jak i stanowić regułę dającą się "wywnioskować" z faktów i wyniku sprawy precedensowej (tzw. ratio dorozumiane).

Możliwe jest jednak również nieco inne rozumienie pojęcia ratio decidendi, tj. uznanie, że są nim przyczyny (argumenty), które uzasadniały wydanie właśnie takiego a nie innego wyroku w sprawie precedensowej. Ponadto można by także postrzegać wiążącą część precedensu jako wynik ważenia zasad, które dotyczyły precedensowej sprawy, jak i upatrywać jej w w samym podobieństwie faktycznym sprawy aktualnie rozstrzyganej z faktami sprawy precedensowej.

Bibliografia

Maciej Koszowski: Anglosaska doktryna precedensu: Porównanie z polską praktyką orzeczniczą. Warszawa: Warszawska Firma Wydawnicza, 2009. ISBN 978-83-61748-04-5 . 

Zobacz też

• case of first impression
• obiter dicta
• model precedensu
• podziały precedensów
• overruling
• distinguishing
• stare decisis
• leading case
• system prawa
• common law
• doktryna precedensu
• norma prawna precedensu