Rawenna

Rawenna
Państwo	Włochy
Region	Emilia-Romania
Prowincja	Rawenna
Powierzchnia	652 km²
Populacja (2007)  - liczba ludności  - gęstość	151 055 228/km²
Numer kierunkowy	0544
Kod pocztowy	48100
Kod ISTAT	039014
Położenie na mapie Włoch Rawenna
44°25′N 12°12′E
Multimedia w Wikimedia Commons

Rawenna ( wł. Ravenna) – miasto i gmina w północnych Włoszech w regionie Emilia-Romania , stolica prowincji Rawenna . Według danych na rok 2007 gminę zamieszkuje 151 055 osób, 228 os./km².

Miasto leży na równinie u zbiegu rzek Ronco i Montone , w odległości 10 km od Morza Adriatyckiego , z którym połączone jest żeglownym kanałem.

Znaczący ośrodek przetwórstwa ropy naftowej (rafineria) i gazu ziemnego . W pobliżu eksploatacja podmorskich złóż gazu ziemnego. Produkcja nawozów sztucznych i kauczuku syntetycznego . Również przemysł metalowy, włókienniczy i spożywczy (gł. tłocznie oleju z oliwek). Port handlowy, węzeł kolejowy i drogowy, ośrodek turystyczny (kąpielisko Marina di Ravenna) z licznymi zabytkami, muzeami, galerią malarstwa.

Historia

Od około XIV w. p.n.e. okolice dzisiejszej Rawenny zamieszkane były przez Umbrów . Ich należy prawdopodobnie uważać za założycieli miasta. W VI w. p.n.e. tereny te dostały się pod władzę Etrusków , a później nadpadańskich Galów - Senonów . Ok. 191 p.n.e. Rawenna przyłączona została do republiki rzymskiej podczas podboju części Galii Przedalpejskiej po II wojnie punickiej .

Dogodne położenie na północno-wschodnim wybrzeżu Italii (miasto znajdowało się wówczas na przybrzeżnych lagunach , które w czasach późniejszych uległy zamuleniu) spowodowało, że Rawenna rozwijała się jako ważny rzymski port. W 132 p.n.e. miasto otrzymało połączenie z systemem rzymskich dróg gdyż przebiegła przez nie wybudowana wówczas via Popillia-Annia , łącząca Rimini z Akwileą . Po wybudowaniu w czasach Oktawiana Augusta Portus Classis, pełniącego rolę głównej bazy floty rzymskiej na Adriatyku , Rawenna stała się najważniejszym portem w tym rejonie. W początkach II w. cesarz Trajan doprowadził do miasta 70 km akwedukt .

Wielka kariera Rawenny rozpoczęła się w początkach V w. W 402 r. cesarz Honoriusz przeniósł się do niej ze swoim dworem z zagrożonego przez Wizygotów Mediolanu . Aż do zdetronizowania ostatniego cesarza zachodniorzymskiego przez Odoakra w 476 r., Rawenna była miastem rezydencjalnym cesarzy zachodniorzymskich . W 426 r. cesarz Walentynian III wydał tzw. konstytucję raweńską , znaczącą dla ujednolicenia i późniejszej kodyfikacji prawa rzymskiego .

W 438 r. Rawenna została podniesiona do rangi stolicy arcybiskupiej . Jej arcybiskupi przez całe średniowiecze odgrywali ważną rolę, zachowując niemal książęce znaczenie.

Od 476 do 493 r. była stolicą pierwszego "barbarzyńskiego" władcy Italii, Odoakra. W czasie trzyletniego oblężenia (od 490 ) przez Ostrogotów uległa znacznym zniszczeniom. Zwycięski Teodoryk uczynił ją stolicą swego, obejmującego całą Italię, królestwa. W 540 r. miasto zdobył bizantyjski wódz Belizariusz , biorąc jednocześnie do niewoli króla Witigesa . Rozległe jeszcze posiadłości bizantyjskie w Italii zostały zorganizowane, wraz z Sycylią , w Egzarchat Rawenny ( 565 ). Przez następne 200 lat Rawenna była stolicą zmniejszającego się ciągle władztwa bizantyjskiego we Włoszech.

Około 751 r. Rawenna została zdobyta przez Longobardów , a w 754 r. odebrana im przez interweniującego po stronie papieża Stefana II króla Franków Pepina III . Pepin w 765 r. przyłączył miasto do Państwa Kościelnego , w którym z przerwami pozostawało do 1859 r.

Rawenna była ważnym ośrodkiem, w którym przetrwały tradycje rzymskie przyczyniając się do tzw. odrodzenia karolińskiego na przełomie VIII i IX w. Powstające w monarchii Karola Wielkiego budowle wzorowane były na raweńskich, m.in. słynna kaplica pałacowa w Akwizgranie na kościele San Vitale .

Od IX wieku działała w Rawennie słynna szkoła prawnicza podtrzymująca i upowszechniająca znajomość prawa rzymskiego. Na jej bazie powstało na przełomie XI i XII w. studium, które może ubiegać się z uniwersytetem bolońskim o miano pierwszego uniwersytetu. W połowie XII w. miasto uzyskało krótkotrwałą samodzielność. Od XIII w. najbardziej znaczącym w Rawennie był ród da Polenta, pod władzą którego, po przeniesieniu siedziby papieskiej do Awinionu ( 1308 ) i w okresie wielkiej schizmy zachodniej na przełomie XIV i XV w. , uzyskała faktyczną niezależność. Gościem Guido Novello da Polenta był w ostatnich latach życia Dante , który tu kończył Boską Komedię i zmarł w 1321 r.

W latach 1449 - 1509 miasto należało do Wenecji . W czasie wojen włoskich dostało się na jakiś czas ( 1512 - 1526 ) pod panowanie Francji po bitwie pod Rawenną , jednej z pierwszych bitew, w których decydującą rolę odegrała artyleria, przegranej przez Świętą Ligę . Po wypędzeniu Francuzów, Rawenna z powrotem trafiła do Państwa Kościelnego. W latach 1797 - 1814 wchodziła w skład kolejnych, tworzonych przez Napoleona Bonaparte państw w północnej Italii. W okresie tendencji zjednoczeniowych we Włoszech , Rawenna przyłączyła się w 1859 r. do Królestwa Sardynii wchodząc wraz z nim w 1861 r. w skład Królestwa Włoch .

Przeszłość Rawenny uzasadnia traktowanie jej jako jednej z historycznych stolic Europy. Dostrzegł to Jan Paweł II wybierając miasto na miejsce homilii na temat chrześcijańskiej tożsamości kontynentu:

Rawenna, która jest świadkiem scalania wielu kultur przez chrześcijaństwo, co dało początek kulturze Średniowiecza, przypomina dziś o potrzebie nowej ewangelizacji Europy. Ewangelizacja ta będzie zarazem szansą odnalezienia chrześcijańskiej tożsamości kontynentu. ( 11 maja 1986 )

Zabytki

Fragment mozaiki z kościoła San Vitale

Rawenna znana jest przede wszystkim jako wybitny ośrodek mozaikarstwa . Osiem zabytków Rawenny (mauzoleum Galli Placydii, baptysterium Ortodoksów, Sant'Apollinare Nuovo , baptysterium Arian, kaplica arcybiskupia, mauzoleum Teodoryka, San Vitale , Sant'Apollinare in Classe ), określonych jako zabytki wczesnego chrześcijaństwa i mozaikarstwa, zostało wpisanych w 1996 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Architektura Rawenny jest ściśle związana z jej historią. Z pierwszego okresu (V wiek), związanego z przebywającym w niej dworem zachodniorzymskim, zachowało się przede wszystkim mauzoleum Galli Placydii i baptysterium Ortodoksów, zwane także od imienia biskupa, który dokończył jego budowy, baptysterium Neona. Oprócz tego wzniesiono bazylikę San Giovanni Evangelista, Basilica Ursiana (katedrę Sant'Orso) i inne budowle sakralne. Pod rządami ariańskiego króla Teodoryka (2. połowa V w.-1. połowa VI) miasto wzbogaciło się o katedrę ariańską (Santo Spirito) z końca V wieku, kościoły: Sant'Apollinare Nuovo , Sant'Apollinare in Classe i San Vitale , baptysterium Arian, mauzoleum Teodoryka . Za Justyniana, gdy Rawenna była stolicą egzarchatu, ukończone zostały kościoły Sant'Apollinare in Classe oraz San Vitale; niektóre inne zabytki zostały zmodernizowane.

Choć Rawenna jest znana głównie z zabytków wczesnochrześcijańskich i bizantyńskich, nowe budowle powstawały również później, m.in. ratusz z XV i XVII wieku, XVIII-wieczne pałace, grobowiec Dantego z 1780.

Basilica Ursiana

Pierwotnie zbudowana w V wieku, przez Honoriusza, jako pięcionawowa bazylika . Zniszczona w 1773 przez trzęsienie ziemi. Odbudowana w nowej formie.

Mauzoleum Galli Placydii

Mauzoleum Galli Placydii

Galla Placyda była córką Teodozjusza Wielkiego . Mauzoleum zbudowane zostało ok. 440 r. w sąsiedztwie kościoła Santa Croce (św. Krzyża). Kościół Santa Croce został zbudowany na początku V wieku, na planie krzyża greckiego. Mauzoleum dobudowano do świątyni jako zakończenie narteksu . Mauzoleum, zachowane do czasów obecnych w prawie nie zmienionej formie, jest jednym z przykładów architektury wczesnochrześcijańskiej . Dziś jest to wolno stojąca, ceglana budowla o planie krzyża greckiego. Centralną część przykrywa sklepienie żaglaste a nad ramionami krzyża skonstruowano sklepienia kolebkowe . Zewnętrzną dekorację skomponowano arkadkowych pilastrów. Ściany wewnętrzne i sklepienia zdobią cenne mozaiki.

Baptysterium Ortodoksów

mozaika ze sklepienia baptysterium Ortodoksów

Nazwane później baptysterium Neona - powstało z przebudowanej łaźni rzymskiej. Prace rozpoczęto pod koniec IV wieku , końcowy kształt uzyskało w 458 w czasach biskupa Neona. Zachowana budowla, założona na planie centralnym, oświetlają okna w niszach oddzielonych od siebie arkadami ozdobionymi płaskorzeźbami, na których przedstawiono postacie 16 proroków. Sklepienia nad niszami zdobi stiukowa dekoracja złożona z motywów roślinnych i zoomorficznych. Na kopule znajduje się mozaika, której centralną część zdobi przedstawienie Chrztu Jezusa w Jordanie. Na kopule, wokół środkowego obrazu wykonano wizerunki 12 apostołów. Najniższy krąg to kolumnowy portyk z czterema ołtarzami, na których znajdują się otwarte księgi ewangelii. Jest to jedno z najlepiej zachowanych baptysteriów zbudowanych w V wieku.

Kościół San Vitale

Budowę rozpoczęto w czasach Teodoryka Wielkiego, a jej finansowanie zapewnił grecki bankier Julian ( Guliano Argentario ) - być może agent bizantyńskiego cesarza Justyniana . Prace kontynuowano po wkroczeniu armii Bizantyńskiej do miasta. Jest to ośmioboczna budowla na planie centralnym z obejściem i narteksem, przykryta kopułą. Do nawy przylega 8 nisz. Wnętrze kościoła zdobią mozaiki w stylu bizantyńskim, wykonane po 540 r. W prezbiterium zachowały się sceny z portretami Justyniana i jego żony Teodory w otoczeniu dworu.

Fragment mozaiki z Sant'Apollinare Nuovo

Bazylika Sant'Apollinare Nuovo

Zbudowana przez Teodoryka Wielkiego w 504, pierwotnie była kościołem dworskim pod wezwaniem Zbawiciela (San Salvatore). Od IX wieku, kiedy przeniesiono tam relikwie męczennika, znana jako Sant'Apollinare Nuovo. W bazylice, na ścianach nawy głównej, zachowały się mozaiki z V wieku, przedstawiające cuda Jezusa, wizerunki proroków i procesje męczenników oraz męczennic, pierwotnie będące orszakami cesarskimi. Stojąca obok kościoła wieża dzwonnicy, zbudowana na planie koła, pochodzi z XI wieku .

Bazylika Sant'Apollinare in Classe

Ta trójnawowa bazylika została konsekrowana w 549 roku. Jej absydę zdobi mozaika z wizerunkiem patrona kościoła (św. Apolinarego) i dwunastoma owieczkami; sceną Przemienienia Pańskiego, w której Chrystus uosabiany jest przez krzyż, a apostołowie przez baranki; ręką Boga wśród chmur oraz Mojżeszem i Eliaszem.

Baptysterium ariańskie

Mozaika ze sklepienia baptysterium Arian

Bryła i dekoracja kopuły przypominają wcześniejsze baptysterium Neona. Zbudowane zostało na planie ośmiokąta z czterema apsydami . Kopułę zdobi scena Chrztu w Jordanie, wokół dwunastu apostołów w procesji prowadzonej przez św. Piotra i św. Pawła oraz tron dla Chrystusa (tzw. Etimasia ) ( VI wiek ).

Mauzoleum Teodoryka

Budowla na planie centralnym przykryta kopułą wykonaną z jednego bloku kamienia. Splądrowane po zajęciu Rawenny przez Bizantyjczyków.

Miasta partnerskie

• Chichester , Wielka Brytania
• Dubrownik , Chorwacja
• Spira , Niemcy
• Łaziska Górne , Polska
• Chartres , Francja
• Tønsberg , Norwegia
• Szekszárd , Węgry

Bibliografia

• Krystyna Jozefowiczówna, Kultura artystyczna na przełomie antyku i wczesnego średniowiecza [w:] Italia, praca zbiorowa pod red. Eleonory Tabaczyńskiej, 1980

Zobacz też

• Ravenna (stacja kolejowa)