Sejm konwokacyjny (1764)

Sejm konwokacyjny 1764 roku – sejm konwokacyjny obradujący w dniach 7 maja - 23 czerwca 1764 w Warszawie , zwołany pod węzłem konfederacji dla przygotowania elekcji Stanisława Augusta Poniatowskiego , przeprowadził szereg reform ustroju I Rzeczypospolitej .

Jego obradom przewodniczył marszałek Adam Kazimierz Czartoryski . W celu skutecznego przeprowadzenia obrad Zamek Królewski w Warszawie i Krakowskie Przedmieście obsadzone zostało oddziałami wojsk rosyjskich z armatami i nadwornymi hufcami Czartoryskich . 7 maja 1764 roku 22 senatorów i 46 posłów złożyło w grodzie warszawskim manifest, protestujący przeciwko łamaniu prawa międzynarodowego , uznający odbywający się w obecności wojsk obcych sejm konwokacyjny za nielegalny. ^[1]Wobec absencji posłów opozycji, którzy w ramach protestu przeciwko obecności wojsk rosyjskich opuścili sesję, Familia Czartoryskich przeprowadziła za zgodą posła rosyjskiego Hermana Karla von Keyserlinga zmianę ustroju Rzeczypospolitej. W jego obradach uczestniczyło jedynie 80 posłów (powinno 300) i 7 senatorów (zamiast 136).

W wyniku presji prymasa interrexa Władysława Aleksandra Łubieńskiego Rzeczpospolita uznała oficjalnie tytuły cesarzowej Wszechrusi Katarzyny II (nieuznawany od 1721 ) i tytuł króla w Prusach Fryderyka II (nieuznawany od 1701 ). Stanowiło to realne zagrożenie dla integralności terytorialnej państwa polskiego. Rosja w czasie rozbiorów podnosiła z tego tytułu roszczenia terytorialne wobec ziem ruskich Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego . Prusy natomiast wykorzystały fakt, że Prusy Królewskie stanowiły niegdyś integralną całość z Prusami Książęcymi . Sejm zatwierdził cesję terytorium Rzeczypospolitej na rzecz Rosji, dokonaną w traktacie Grzymułtowskiego . ^[2]

[ edytuj ] Reformy

zlikwidowano cła prywatne
wprowadzono cło generalne do skarbu państwowego
zniesiono liberum veto w głosowaniu projektów wnoszonych przez Komisję Skarbową. Uznano, że głosowania takie będą decydowane figuria judicaria, czyli tak jak w sądach tzn. większością. Umożliwiało to np. zwiększenie podatków na armię.
wprowadzono zakaz przysięgania posłów na instrukcje poselskie
ujednolicono system miar i wag
zlikwidowano Sejm Czterech Ziem , gdyż nie był on w stanie uporać się ze ściąganiem podatków od Żydów
zreformowano kwartę i pogłówne żydowskie
na czas nieokreślony zawiązano konfederację generalną, co pozwalało na skuteczne przeprowadzenie sejmu elekcyjnego i koronacyjnego
utworzono jeszcze odrębne dla Korony i Wielkiego Księstwa Litewskiego, centralne kolegialne urzędy tj. Komisję Skarbową Koronną , Komisję Skarbową Wielkiego Księstwa Litewskiego i Komisję Wojskową
ograniczono władzę hetmanów, czyniąc ich przewodniczącymi Komisji Wojskowych z głosem stanowczym
uchwalono lustrację królewszczyzn
zniesiono jurydyki i serwitoriaty

[ edytuj ] Zobacz też

Zobacz w Wikiźródłach tekst
postanowień Sejmu konwokacyjnego 1764 r.

Przypisy

↑ Henryk Schmitt, Dzieje panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, t. I Lwów 1868, s. 233-244.
↑ Jacek Staszewski , August II Mocny, Wrocław 1998 , s. 100.

[ edytuj ] Bibliografia

Zestawienie według województw, nazwisk, posłów zasiadających na sejmie convocationis 1764 r. (rękopis)

[0] Henryk Schmitt, Dzieje panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, t. I Lwów 1868, s. 233-244.

[1] Jacek Staszewski , August II Mocny, Wrocław 1998 , s. 100.

[1]

[2]