Sidney Poitier

Sidney Poitier
Sidney Poitier podczas marszu na Waszyngton , 1963
Data i miejsce urodzenia	20 lutego 1927 Miami
Zawód	aktor , reżyser
Współmałżonek	1. Juanita Hardy (1950-1965) 2. Joanna Shimkus (od 1976)
Lata aktywności	1943 – 2001
Nagrody Nagroda Akademii Filmowej Najlepszy aktor pierwszoplanowy 1964 Polne lilie Oscar za całokształt twórczości 2002 Złoty Glob Najlepszy aktor w filmie dramatycznym 1963 Polne lilie Nagroda Henrietty 1969 Nagroda im. Cecila B. DeMille'a 1982 Nagroda BAFTA Najlepszy aktor 1959 Ucieczka w kajdanach Nagroda na MFF w Berlinie Srebrny Niedźwiedź dla najlepszego aktora 1958 Ucieczka w kajdanach 1963 Polne lilie
Odznaczenia
Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
Multimedia w Wikimedia Commons

Sidney Poitier dekorowany Medalem Wolności przez prezydenta Baracka Obamę , 2009

Sidney Poitier (ur. 20 lutego 1927 w Miami ) – amerykański aktor i reżyser filmowy oraz dyplomata , pierwszy czarny laureat Oscara dla najlepszego aktora pierwszoplanowego , uznawany także za pierwszego czarnego gwiazdora filmowego .

Życiorys

Jego rodzice pochodzili z Bahamów , gdzie prowadzili farmę. Sidney urodził się jako wcześniak na statku płynącym do Miami. Dorastał na Bahamach, a do Stanów Zjednoczonych powrócił jako nastolatek. Pierwsze aktorskie kroki stawiał na deskach afroamerykańskich teatrów Nowego Jorku . W filmie debiutował na początku lat 50 u Josepha Mankiewicza w No Way Out . Dzięki talentowi szybko zdobył sobie uznanie i w połowie dekady zagrał pierwsze ważne role w swej karierze, w dramatach Szkolna dżungla (1955) oraz Ucieczka w kajdanach (1958). Kreacja w drugim z tych filmów przyniosła mu pierwszą nominację do Oscara . Zagrał uciekiniera z więzienia, skutego łańcuchem z nienawidzącym go białym ( Tony Curtis ).

W latach 60. stał się dzięki swoim rolom jednym z symboli walki z dyskryminacją rasową . Stworzył cały cały poczet kreacji czarnych inteligentów dominujących moralnie nad białymi. W 1964 zdobył Oscara za pierwszoplanową rolę w Polne lilie . Swoją najgłośniejszą kreację – agenta FBI , Virgila Tibbsa, przybywającego do miasteczka na Południu USA i pomagającego miejscowej policji w śledztwie w sprawie zabójstwa – stworzył w 1967 w dramacie kryminalnym W upalną noc . Film został nagrodzony Oscarem. W tym samym roku zagrał także narzeczonego białej dziewczyny z dobrego domu w Zgadnij, kto przyjdzie na obiad . Oba dzieła uznaje się za przełomowe dla filmowego wizerunku Afroamerykanów.

W 1974 został Rycerzem Komandorem Orderu Imperium Brytyjskiego , uzyskując tym samym tytuł " Sir ". Od 1997 jest ambasadorem Bahamów w Japonii . W 2002 odebrał Honorowego Oscara za całokształt dokonań artystycznych. W 2009 prezydent Barack Obama nagrodził go Prezydenckim Medalem Wolności .

Wybrana filmografia

Aktor

• 1950 Bez wyjścia (No Way Out) – dr Luther Brooks
• 1952 Płacz, ukochany kraju (Cry, the Beloved Country) – wielebny Msimangu
• 1955 Szkolna dżungla (Blackboard Jungle) – Gregory W. Miller
• 1957 Zatoka Aniołów (Band of Angels) – Rau-Ru

Człowiek, który pokonał strach (lub Na skraju miasta) (Edge of the City) – Tommy Tyler

• 1958 Ucieczka w kajdanach (The Defiant Ones) – Noah Cullen
• 1959 Porgy i Bess – Porgy
• 1961 Rodzynek w słońcu (A Raisin in the Sun) – Walter Lee Younger

Paryski blues (Paris Blues) – Eddie Cook

• 1963 Polne lilie (Lilies of the Field) – Homer Smith

Długie łodzie wikingów (Long Ships) – Ali Mansuh

• 1965 Wątła nić (The Slender Thread) – Alan Newell

W cieniu dobrego drzewa (A Patch of Blue) – Gordon Ralfe

Opowieść wszech czasów (The Greatest Story Ever Told) – Szymon z Cyreny

• 1966 Pojedynek w Diablo (Duel at Diablo) – Toller
• 1967 W upalną noc (In the Heat of the Night) – Virgil Tibbs

Zgadnij, kto przyjdzie na obiad (Guess Who's Coming to Dinner) – John Prentice

Nauczyciel z przedmieścia (To Sir, with Love) – Mark Thackeray

• 1970 Nazywam się Tibbs! (They Call Me MISTER Tibbs!) – Virgil Tibbs
• 1971 Organizacja (The Organization) – Virgil Tibbs
• 1972 Czarny kowboj (Buck and the Preacher) – Buck
• 1974 Sobotnia noc (Uptown Saturday Night) – Steve Jackson
• 1975 Zróbmy to jeszcze raz (Let's Do It Again) – Clyde Williams

Na tropie Wilby'ego (The Wilby Conspiracy) – Shack Twala

• 1977 Wyrównane rachunki (A Piece of the Action) – Manny Durrell
• 1988 W pogoni za śmiercią (Shoot to Kill) – Warren Stantin

Mały Nikita (Little Nikita) – Roy Parmenter

• 1992 Włamywacze (Sneakers) – Donald Crease
• 1995 Dzieci prerii (Children of the Dust) – Gypsy Smith
• 1996 Nauczyciel z przedmieścia 2 (To Sir, with Love II) – Mark Thackeray
• 1997 Mandela i de Klerk (Mandela and de Klerk) – Nelson Mandela

Szakal (The Jackal) – Carter Preston

• 1999 Proste życie Noego Dearborna (The Simple Life of Noah Dearborn) – Noah Dearborn

Reżyser

• 1972 Czarny kowboj (Buck and the Preacher)
• 1973 A Warm December
• 1974 Sobotnia noc (Uptight Saturday Night)
• 1975 Zróbmy to jeszcze raz (Let's Do It Again)
• 1977 Wyrównane rachunki (A Piece of the Action)
• 1980 Czyste szaleństwo (Stir Crazy)
• 1982 Hokus Pokus czyli ważna sprawa (lub Hanky Panky czyli ważna sprawa) (Hanky Panky)
• 1985 Do przodu (Fast Foreward)
• 1990 Tata duch (Ghost Dad)

Zobacz też

• Sydney Tamiia Poitier

Linki zewnętrzne

• Sidney Poitier w bazie Internet Movie Database (IMDb) ( ang. )
• Sidney Poitier w bazie filmweb.pl
• Sidney Poitier w bazie stopklatka.pl

Bibliografia

• Jan Słodowski, Andrzej Roman: Gwiazdy światowego kina. Leksykon. Warszawa: Editions Spotkania, 1992. ISBN 83-85195-83-1 .