Sonet
Sonet – kunsztowna kompozycja poetyckiego utworu literackiego , która złożona jest z 14 wersów zgrupowanych w dwóch czterowierszach ( tetrastychach ), rymowanych zwykle abba abba i dwóch trójwierszach ( tercynach ). Pierwsza zwrotka zwykle opisuje temat, druga odnosi go do podmiotu wiersza, a tercyny zawierają refleksję na jego temat.
Forma ta ukształtowana została we Włoszech w XIII - XIV wieku na podstawie wzorów z poezji ludowej, głównie w twórczości Dantego Alighieri i Francesco Petrarki . Twórcą sonetu jest poeta szkoły sycylijskiej Iacopo (Giacomo) da Lentini .
W XV - XVI w. sonet upowszechnił się w całej Europie , stając się jedną z głównych form literackich odrodzenia , zwłaszcza w poezji francuskiej, np. Pierre'a Ronsarda i Joachima du Bellaya . W Hiszpanii sonety pisali m.in.: Juan Boscán Almogaver , Garcilaso de la Vega , w Portugalii : Luís de Camões , w Anglii – Philip Sidney , Edmund Spenser , William Szekspir .
W odmianie włoskiej sonetu dwie ostatnie zwrotki mają rymy podwójne (cdd cdc, cdc dcd itp.) tak ułożone, by nie można ich było zamienić na czterowiersz i dwuwiersz. W odmianie francuskiej, zapoczątkowanej w XVI wieku przez C.Marota , przy zachowaniu układu graficznego dwóch ostatnich zwrotek ich rymy układają się w czterowiersz i dwuwiersz (np. cdc dee). W odmianie angielskiej ( sonet szekspirowski ) wprowadzony został wizualny podział na trzy czterowierszowe zwrotki i jedną dwuwierszową oraz zmieniony został układ rymów w początkowych czterowierszach (abab cdcd efef gg).
Pierwsze sonety w poezji polskiej ( Mikołaj Sęp Szarzyński ) nawiązywały do wzorów francuskich, dopiero w XVII wieku ustaliła się ostatecznie włoska forma sonetu ( Jan Andrzej Morsztyn ). Jednakże już u Jana Kochanowskiego można odnaleźć nawiązania do trzech odmiennych form sonetu we "Fraszkach", a mianowicie w utworach: "Do Paniej" (I, 97), "Do Franciszka" (II, 105), "Do Stanisława Wapowskiego" (III, 24).
Powtórny rozkwit sonetu jako gatunku miał miejsce w romantyzmie ( William Wordsworth , John Keats , Aleksander Puszkin , Heinrich Heine , Adam Mickiewicz , Juliusz Słowacki ). Bogatą twórczość sonetową przyniósł francuski parnasizm ( Charles Baudelaire ), w Polsce – Adam Asnyk , Maria Konopnicka , Felicjan Faleński . Formę tę ceniono także w okresie modernizmu i Młodej Polski ( Jan Kasprowicz , Kazimierz Przerwa-Tetmajer , Leopold Staff ).
Najwięcej sonetów na świecie, według Księgi Rekordów Guinnessa , napisał polski poeta Jan Stanisław Skorupski [1] .
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Sonet w Nieszufladzie
- Sonet w PoeWiki
Przypisy
| Walka na noże w amerykańskiej kampanii prezydenckiej | ||
Zaostrza się kampania prezydencka w USA, pełna wzajemnych oskarżeń i ataków personalnych. Prezydent Barack Obama określa swego republikańskiego oponenta Mitta Romney'a mianem bezlitosnego kapitalisty, Romney natomiast oskarża go o powiększenie długu publicznego.
|
||
| Największe organizacje lekarzy powołały sztab kryzysowy | ||
Najważniejsze organizacje lekarskie w Polsce powołały sztab kryzysowy. Wezwał on medyków i świadczeniodawców do niepodpisywania umów z NFZ na wystawianie recept refundowanych.
|
||
| Nowy wiersz Grassa, tym razem na temat Grecji | ||
W niecałe dwa miesiące po opublikowaniu krytykującego Izrael wiersza niemiecki laureat literackiej nagrody Nobla Guenter Grass ponownie wdał się w poetycką polemikę na aktualny polityczny temat - tym razem postępowania UE wobec pogrążonej w kryzysie Grecji.
|
||
| Odwrócenie trendów? PO już nie traci | ||
Platforma Obywatelska zyskuje na poparciu, PiS traci. Różnica między tymi partiami wynosi 10 procent - takie są wyniki najnowszego sondażu telefonicznego TNS Polska dla programu Forum w Telewizji Polskiej.
|
||
| Kombatanci upokorzeni na granicy? PiS interweniuje | ||
Klub Parlamentarny PiS domaga się od premiera reakcji na potraktowanie kombatantów na granicy polsko-białoruskiej. Weterani, którzy jechali do Polski na zjazd łagierników-żołnierzy AK, zostali - według PiS - upokorzeni przez polską Straż Graniczną.
|
